I CZ 6/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 6/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa T. J.

przeciwko C. P. Spółce z o.o. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 marca 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 lipca 2009 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku powoda o doręczenie

odpisu wyroku,

odrzuca zażalenie w przedmiocie odrzucenia wniosku

o przywrócenie terminu, natomiast w pozostałym zakresie

zażalenie oddala.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 16 lipca 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku

tego Sądu z 19 marca 2009 r. wraz z jego uzasadnieniem oraz odrzucił wniosek o

doręczenie tego wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu postanowienia

stwierdzono, że powód nie wykazał, ażeby nie ponosił winy w uchybieniu

ustawowego terminu przewidzianego do złożenia wniosku o doręczenie wyroku

wraz z uzasadnieniem. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że pełnomocnik

powoda z wyprzedzeniem sześciodniowym został zawiadomiony o rozprawie, na

której zapadł wyrok Sądu drugiej instancji. Zawiadomienie nastąpiło w dniu 13

marca 2009 r., przy czym doręczenia dokonano na podstawie art. 139 § 1 k.p.c.,

natomiast rozprawa miała miejsce w dniu 19 marca 2009 r. Na rozprawie powód

ani jego pełnomocnik nie byli obecni. Wniosek o doręczenie wyroku z 19 marca

2009 r. wraz z jego uzasadnieniem, a także wniosek o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku o dokonanie tego doręczenia został złożony dopiero 5 czerwca

2009 r., aczkolwiek – jak to ustalił Sąd Apelacyjny – pełnomocnik powoda o

zapadłym w dniu 19 marca 2009 r. wyroku dowiedział się na początku kwietnia

2009 r. Wprawdzie w tym czasie akta sprawy nie były dostępne w sekretariacie

Sądu, niemniej jednak było to możliwe już na początku maja 2009 r. W tej sytuacji

wniosek o przywrócenie terminu jako spóźniony podlegał odrzuceniu na podstawie

art. 171 k.p.c.

Wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem został zaś złożony po

upływie terminu, o którym mowa w art. 387 § 3 k.p.c., stąd też również należało go

odrzucić.

W zażaleniu na wymienione wyżej postanowienie powód wniósł o jego

uchylenie i przekazanie sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do

ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie należy przede wszystkim podkreślić, że w związku z powyższym

zażaleniem Sąd Najwyższy miał już – chociaż tylko pośrednio - sposobność

wypowiedzieć się co niektórych jego aspektów procesowych. Postanowieniem

z 9 września 2010 r., I CZ 66/10, Sąd Najwyższy bowiem uchylił postanowienie

Sądu drugiej instancji z 26 marca 2010 r., którym ze względu na nieuiszczenie

należnej opłaty

sądowej odrzucono niniejsze zażalenie powoda w przedmiocie

odrzucenia wniosku o doręczenie wyroku z 19 marca 2009 r. wraz z jego

uzasadnieniem. Otóż Sąd Najwyższy rozważając zagadnienie dopuszczalności

zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, zwrócił uwagę, że

zgodnie z art. 3941 § 2 k.p.c. zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji

przysługuje w sprawach, w których dopuszczalna jest skarga kasacyjna

i kwestionowane postanowienie kończy postępowanie w sprawie. Do tej kategorii

postanowień

nie

należy

postanowienie

wydane

w przedmiocie

wniosku

o przywrócenie terminu. Takie stanowisko zostało ugruntowane w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, począwszy od postanowienia z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN

367/99, OSNC 200/3/48 i podzielone zostało również przez skład Sądu

Najwyższego, który wydał postanowienie z 9 września 2010 r. Sąd Najwyższy

wskazał też poprzednio na konieczność wydawania orzeczenia odnoszącego się do

czynności, która wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostaje podjęta.

Oznacza to z jednej strony, że zażalenie na postanowienie odrzucające

wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku dotyczącego

uzasadnienia wyroku podlegało odrzuceniu na podstawie art. 398 6 § 2 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c., skoro nie chodzi w tym wypadku o postanowienie kończące

postępowanie w sprawie, z drugiej strony zaś oznacza, iż merytorycznemu

rozpoznaniu podlega wyłącznie zażalenie w przedmiocie odrzucenia wniosku

o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego z 19 marca 2009 r. wraz z jego

uzasadnieniem.

W tym zakresie zażalenie jest oczywiście chybione, gdyż jest jasne, że

ostatnio

wymieniony

wniosek

został

złożony

z

przekroczeniem

terminu

przewidzianego w art. 387 § 3 k.p.c. Tę okoliczność w zażaleniu przyznaje zresztą

sam skarżący. W konsekwencji takiego stanu rzeczy zażalenie w omawianej części

jako bezzasadne podlegało oddaleniu (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Wobec powyższego tylko marginesowo wypada zaznaczyć, że poczynionych

rozważań nie wynika w żadnym razie, iż postanowienia sądu drugiej instancji

odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku tego

sądu – kończącego postępowanie w sprawie - wraz z jego uzasadnieniem

wymykają się w ogóle spod kontroli Sądu Najwyższego. Jest inaczej, albowiem

postanowienia te, jako niezaskarżalne, należą do kategorii postanowień, o których

mowa w art. 380 w związku z art. 397 § 2 k.p.c., a więc - na wniosek strony - mogą

być skutecznie zwalczane w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu wniosku

o doręczenie wyroku sądu drugiej instancji wraz z jego uzasadnieniem, jeżeli miały

wpływ na rozstrzygnięcie w tym postanowieniu zawarte (zob. poza tym art. 363 § 2

k.p.c.).

Powód w swoim zażaleniu nie powołał się wyraźnie na art. 380 k.p.c. i nie

wniósł o skontrolowanie w ramach zażalenia na postanowienie o odrzuceniu

wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem także orzeczenia o odrzuceniu

wniosku o przywrócenie terminu. Zdecydował się natomiast, co było błędem

procesowym, na bezpośrednie zaskarżenie orzeczenia odnośnie do przywrócenia

terminu. Nie formalizując jednak zbytnio tego zagadnienia można przyjąć, że mimo

wszystko powód powołał się pośrednio na art. 380 k.p.c., skoro zakwestionował

orzeczenie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu.

Takie

stanowisko

umożliwia

zajęcie

się

merytorycznym

aspektem

rozważanego zagadnienia, przy czym stwierdzić należy, że wywody powoda

zmierzające do wykazania, że Sąd Apelacyjny uchybił przepisom dotyczącym

instytucji przywrócenia terminu, są nietrafne. Za prawidłową bowiem należy uznać

argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w sytuacji,

w której pełnomocnik już w pierwszych dniach kwietnia 2009 r. uzyskał informację

o zakończeniu postępowania apelacyjnego wobec wydania w dniu 19 marca

2009 r. wyroku, złożenie przedmiotowych wniosków dopiero 5 czerwca 2009 r.

oznacza działanie zawinione w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny

zwrócił jednocześnie uwagę, że akta sprawy maju 2009 r. były dostępne dla stron.

Okoliczność ta chociaż ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniosku

o przywrócenie terminu, to jednak nie jest jedyną. Istotny jest bowiem także fakt,

że o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku

z 19 marca 2009 r. pełnomocnik strony dowiedział się już w kwietniu 2009 r.

Nie można też podzielić argumentacji, że za przywróceniem terminu

przemawiało naruszenie przepisu art. 149 § 2 k.p.c., gdyż zawiadomienie

o rozprawie apelacyjnej zostało doręczone stronie bez zachowania minimalnego

okresu siedmiu dni przed jej terminem. Jest to, jak trafnie przyjął Sąd Apelacyjny,

okoliczność bez znaczenia z punktu widzenia wniosku o przywrócenie terminu.

Przesłanki skutecznego wniosku o przywrócenie terminu do zażądania doręczenia

wyroku z uzasadnieniem kształtują się na innej płaszczyźnie i są określone m.in.

w art. 169 § 1 k.p.c. Z unormowania tego wynika zaś, że uchybiona czynność

powinna być dokonana w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia terminu.

Z przedstawionych względów orzeczono, jak wyżej.