I CZ 58/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 58/07

POSTANOWIENIE

Dnia 30 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa PT S. S.A. w W.

przeciwko P.S.A. w W.

o ustalenie i zapłatę

i z powództwa wzajemnego P. S. A. w W.

przeciwko PT S. S.A. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 maja 2007 r.,

zażalenia powoda (pozwanego wzajemnego)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 1 marca 2007 r.,

1. oddala zażalenie,

2. zasądza od powoda - pozwanego wzajemnego (PT S. S.A.)

na rzecz pozwanego - powoda wzajemnego (P. S.A.) kwotę

3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu

kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 marca 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie

powoda-pozwanego wzajemnego, PT S. S.A., na postanowienie tego Sądu z dnia

31 października 2006 r. odrzucające złożoną przez niego skargę kasacyjną,

stwierdzając, że zażalenie zostało wniesione z naruszeniem obowiązującego

przymusu adwokacko-radcowskiego. Podpisał je bowiem „Za Zarząd A.G.”, który

nie wykazał, by należał do kręgu osób posiadających kwalifikacje określone w art.

871 § 2 k.p.c.

W

zażaleniu

postanowienie

powód-pozwany

odrzucające

wzajemny

skargę

zarzucił,

kasacyjną

że

podlegało

zażalenie

na

wyłączeniu

z przewidzianego w art. 871 § 1 k.p.c. przymusu adwokacko-radcowskiego, gdyż

zawierało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a zgodnie z art. 87 1 § 2

k.p.c., przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów

sądowych. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 871 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, które dotyczy

także czynności procesowych związanych z postępowaniem przez Sądem

Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji (§ 1). Przepisu tego

nie stosuje się jednak w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz

o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz gdy stroną, jej organem, jej

przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz

albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej

organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca

Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (§ 2).

Żalący przyznał, że zażalenie na postanowienie odrzucające skargę

kasacyjną

zostało

sporządzone

bez

zachowania

przymusu

adwokacko-

radcowskiego. Zarzucił jednak, że był zwolniony od wspomnianego przymusu ze

względu na zawarty w zażaleniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

W zażaleniu złożonym na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej

żalący istotnie zawarł wniosek o zwolnienie go od opłaty od wnoszonego zażalenia

(k. 561). Okoliczność ta jednak – wbrew odmiennym zapatrywaniom żalącego – nie

zwalniała go z obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego.

Przymus, o którym mowa, ma charakter bezwzględny, co oznacza, że strony

mogą

występować

w

postępowaniu

przed

Sądem

Najwyższym

tylko

reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego. Samodzielny, osobisty udział

bez adwokata lub radcy prawnego zależy natomiast wyłącznie od posiadania przez

stronę zdolności postulacyjnej, przyznanej w art. 871 § 2 k.p.c. Objęte przymusem

adwokacko-radcowskim czynności strony nieposiadającej zdolności postulacyjnej

podlegają rygorowi przewidzianemu w art. 130 § 5 k.p.c., który nie dotyczy jedynie

środków odwoławczych i środków zaskarżenia. Środki te bowiem ulegają w takich

wypadkach odrzuceniu.

Wyłączone

spod

przymusu

adwokacko-radcowskiego

postępowanie

o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy

prawnego dotyczy czynności przewidzianych w art. 102 ustawy z dnia 28 lipca

2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze

zm.) i w art. 117 i nast. k.p.c. Przymusu tego nie uchyla natomiast zamieszczenie

w środku odwoławczym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Złożone

w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną –

tak, jak każdy środek odwoławczy wnoszony do Sądu Najwyższego – było objęte

przymusem adwokacko-radcowskim. Skoro zastało sporządzone z naruszeniem

art. 871 § 1 k.p.c., ulegało odrzuceniu przez sąd drugiej instancji na podstawie art.

373 w związku z art. 370 i art. 397 § 2 k.p.c. jako „z innych przyczyn”

niedopuszczalne.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 398 14 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw,

postanawiając o kosztach postępowania zażaleniowego po myśli art. 98 § 1 i 3

oraz art. 99 w związku z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c.

db