I CZ 55/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 55/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Marta Romańska

SSA Marek Machnij (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Jacka O.

przeciwko D.A.S. Towarzystwo Ubezpieczeń Ochrony Prawnej S.A.

o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 września 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 października 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi

Apelacyjnemu

zażaleniowego.

rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 12 października 2010 r. odrzucił

apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego– Sądu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów z dnia 30 grudnia 2009 r. oraz zasądził od niej na rzecz powoda

kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję, stwierdzając w

uzasadnieniu, że apelacja posiadała nieusuwalny brak formalny z uwagi na jej

podpisanie przez aplikanta radcowskiego poza zakresem jego umocowania,

wynikającego z art. 351 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.

jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.).

W zażaleniu na to postanowienie pozwana zarzuciła naruszenie art. 130 § 1

k.p.c. w zw. z art. 373 k.p.c. i art. 126 § 3 k.p.c. Twierdziła, że umocowanie osoby

podpisanej pod apelacją wynikało z udzielenia jej pełnomocnictwa procesowego

ogólnego z dnia 7 listopada 2006 r. w formie pisemnej z podpisami notarialnie

poświadczonymi, a podstawę udzielenia tego pełnomocnictwa stanowił stosunek

pracy łączący pełnomocnika i pozwaną na podstawie umowy o pracę z dnia 1 lipca

2004 r., natomiast wskazanie w apelacji, że ta osoba sporządziła ją jako aplikant

radcowski, wynikało z przeoczenia i powinno zostać ocenione nie jako brak

umocowania, lecz jako brak jego prawidłowego wykazania, do którego uzupełnienia

strona powinna zostać wezwana przez sąd. Na tej podstawie żaląca wniosła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu lub innemu sądowi równorzędnemu oraz o

zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania odwoławczego.

Powód wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania

odwoławczego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że podpisanie wniesionej w imieniu pozwanej

apelacji przez aplikanta radcowskiego, działającego na podstawie upoważnienia

udzielonego

mu

przez pełnomocnika

głównego,

należy potraktować jako

nieusuwalny brak tego środka odwoławczego, skutkujący jego odrzuceniem bez

uprzedniego wezwania do usunięcia tego braku.

Przede wszystkim zauważyć wypada, iż z faktu, że po myśli art. 35 1 ust. 4

powołanej wyżej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych aplikant

radcowski – jak trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny – nie jest uprawniony do

podpisania apelacji, nie można wyprowadzić wniosku, że jej podpisanie przez niego

wbrew temu zakazowi prowadzi automatycznie do nieusuwalnego braku apelacji.

Aplikant radcowski nie występował bowiem w tej sprawie jako samodzielny

pełnomocnik, lecz jako substytut pełnomocnika głównego. Jego podpis złożony

z przekroczeniem umocowania ustawowego nie może więc zostać uznany za

podpis osoby, która w ogóle nie może być pełnomocnikiem. Taka sytuacja

oznaczała w rzeczywistości, że apelacja w ogóle nie została podpisana przez

uprawnioną osobę, tj. należycie umocowanego pełnomocnika procesowego.

Inaczej można byłoby ocenić tę sytuację jedynie wówczas, gdyby aplikant

radcowski miał być samodzielnym pełnomocnikiem procesowym, ponieważ

wówczas

rzeczywiście

w

ogóle

nie

wchodziłoby

w

rachubę

usunięcie

dostrzeżonego braku formalnego wniesionej apelacji poprzez jej podpisanie przez

osobę, która może to skutecznie uczynić. Nie miało to jednak miejsca w tym

wypadku, skoro aplikant radcowski wyraźnie powołał się w apelacji na działanie na

podstawie upoważnienia udzielonego mu przez pełnomocnika głównego.

W związku z tym skarżący trafnie zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie

przepisów art. 130 § 1 k.p.c. i art. 126 § 3 k.p.c., ponieważ przed ewentualnym

odrzuceniem apelacji uzasadnione było wystosowanie do pozwanej wezwania do

jej

uzupełnienia

przedstawiciela,

przez

w

jej

podpisanie

szczególności

przez

pełnomocnika

należycie

umocowanego

procesowego

w

osobie

ustanowionego radcy prawnego. Pozwoliłoby to wyjaśnić, czy apelacja została

prawidłowo wniesiona, czy też podlega odrzuceniu.

W konsekwencji w obecnym stanie niniejszej sprawy zaakceptować można

także takie rozwiązanie, które polega na wykazaniu przez skarżącą, że osoba,

która faktycznie podpisała apelację w jej imieniu, w rzeczywistości posiadała inne –

oprócz upoważnienia substytucyjnego, udzielonego przez radcę prawnego jako

pełnomocnika głównego – źródło umocowania, które może stanowić skuteczną

podstawę reprezentowania strony pozwanej, a tym samym podpisania wniesionej w

jej imieniu apelacji.

Ponieważ Sąd Apelacyjny wadliwie zaniechał dokonania powyższego

wezwania, zaakceptować należy powołanie się na taką okoliczność i jej wykazanie

dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. W świetle nowych dowodów,

przedstawionych

wraz

z

rozpoznawanym

zażaleniem,

nie

ulega

bowiem

wątpliwości, że obiektywnie tenże pełnomocnik posiadał umocowanie do

sporządzenia apelacji, wynikające z pełnomocnictwa udzielonego mu w związku

z zatrudnieniem go przez stronę pozwaną (art. 87 § 2 zd. 1 k.p.c.).

Ponieważ z umocowaniem opartym na tej podstawie nie wiąże się ograniczenie,

przewidziane w art. 351 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, z formalnego punktu

widzenia mógł on więc skutecznie wnieść przedmiotową apelację.

W tej sytuacji trafny jest również zarzut naruszenia art. 373 k.p.c. wskutek

nieuzasadnionego odrzucenia przedmiotowej apelacji, gdyż w tym wypadku nie

zachodził nieusuwalny brak apelacji, lecz należało uprzednio wezwać stronę

apelującą do uzupełnienia przedmiotowego braku, a tym samym za dopuszczalne

uznać należy późniejsze dołączenie dokumentu, potwierdzającego istnienie

prawidłowego pełnomocnictwa.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. orzekł jak w postanowieniu.

jz