I CZ 52/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 52/11

POSTANOWIENIE

Dnia 11 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa W. C. i A. C.

przeciwko M. S. i T. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 11 sierpnia 2011 r.,

zażalenia pozwanych na postanowienie zawarte w punkcie 2. wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 11 stycznia 2011 r.,

zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądza

od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 600

(sześćset) zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego oraz

zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 120

(sto

dwadzieścia)

zażaleniowego.

zł

tytułem

kosztów

postępowania

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

powodów W. C. i A. C. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 września 2010 r.

oddalającego ich powództwo o zapłatę za bezumowne korzystanie z mieszkania,

skierowane przeciwko M. S. i T. S. W wyroku tym Sąd drugiej instancji zniósł

wzajemnie między stronami koszty postępowania w instancji odwoławczej. W

uzasadnieniu wyjaśnił, że orzekając o kosztach zastosował art. 108 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 100 k.p.c. Stwierdził, że jedyną podstawą oddalenia apelacji był skuteczny

zarzut przedawnienia roszczenia, który został sformułowany dopiero na etapie

postępowania apelacyjnego mimo, że nie było przeszkód, aby podnieść go podczas

postępowania przez Sądem pierwszej instancji. W związku z tym zasady słuszności

nakazywały zniesienie wzajemne kosztów postępowania odwoławczego.

Zażalenie

na

powyższe

orzeczenie

złożyła

strona

poznana.

Zarzuciła naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. poprzez ich nie

zastosowanie w sprawie z uwagi na bezzasadne przyjęcie, iż strona pozwana

podniosła zarzut przedawnienia roszczenia dopiero w toku postępowania przed

Sądem drugiej instancji. W konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia

poprzez orzeczenie o obowiązku zwrotu solidarnie przez stronę powodową

na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego lub o uchylenie tego

postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy, zważył co następuje:

Zaskarżone orzeczenie o kosztach postępowania w drugiej instancji narusza

art. 100 k.p.c., który Sąd Okręgowy wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Powołany przepis umożliwia zniesienie wzajemne kosztów wówczas, kiedy żądania

stanowiące przedmiot rozstrzygnięcia zostały uwzględnione tylko częściowo.

Nie uprawnia więc do zastosowania tej formuły rozdziału kosztów wtedy, kiedy

żądania w ogóle nie zostały uwzględnione, jak to ma miejsce w rozpatrywanej

sprawie. Argumentacja Sądu odwołująca się do zasadności i czasu zgłaszania

przez pozwanych zarzutów w toku sprawy zdaje się wskazywać, że jego orzeczenie

miało uwzględniać zasady słuszności, a zatem jego podstawą byłby w istocie art.

102 k.p.c. Jednakże treść rozstrzygnięcia nie przystaje do unormowania zawartego

w tym przepisie, który pozwala w wypadkach szczególnie uzasadnionych zasądzić

od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążyć jej w ogóle

kosztami. Ponadto, na co słusznie wskazują skarżący, nie sposób dopatrzeć się

w sprawie szczególnych okoliczności. Pozwani w pierwszej instancji bronili się

zarzutem niezasadności dochodzonych roszczeń i ich częściowego przedawnienia.

Ich obrona przyniosła pożądany rezultat, powództwo zostało bowiem oddalone

przez Sąd pierwszej instancji, m.in. przy uwzględnieniu zarzutu przedawnienia

znacznej części dochodzonej należności. W odpowiedzi na apelację powodów

pozwani podnieśli, że roszczenie uległo przedawnieniu w całości, z uwagi na

wystąpienie

innej

podstawy

prawnej

normującej

termin

przedawnienia.

Ten argument zadecydował o rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego, który oddalił

apelację chociaż zakwestionował w całości motywy, które skłoniły Sąd Rejonowy

do

oddalenia

powództwa.

Zważywszy

jednak,

że

podniesienie

zarzutu

przedawnienia aktualizuje obowiązek badania przez sąd jego zasadności nie tylko

w zakresie podstawy wskazanej przez stronę ale także przy uwzględnieniu innych

ewentualnych podstaw wynikających

z prawidłowego

zastosowania prawa

materialnego do przedstawionych okoliczności faktycznych – stwierdzić należy,

że co do części roszczenia objętej tym zarzutem pozwanych już w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym Sąd odwoławczy nie orzekał na podstawie zarzutu

podniesionego dopiero w postępowaniu odwoławczym. Ponadto zaś spóźnione

wykorzystanie zarzutu tylko wyjątkowo mogłoby uzasadniać odstąpienie od reguł

przewidzianych w art. 98 k.p.c. Artykuł 102 k.p.c. posługuje się bowiem pojęciem

„wypadków

szczególnie

uzasadnionych”,

co

oznacza

sytuacje

procesowe

odbiegające od normy, zawierające w sobie elementy społecznie nieuzasadnionego

pokrzywdzenia i naruszające poczucie sprawiedliwości. W rozpatrywanej sprawie

tego rodzaju sytuacja nie zachodzi.

Z przytoczonych względów zażalenie należało uwzględnić poprzez zmianę

zaskarżonego orzeczenia i zastosowanie reguły z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art.

99 k.p.c. i art. 105 § 2 k.p.c. Zmiana dokonana została na podstawie art. 394 1 § 3

w zw. z art. 39816 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy orzekł w oparciu

o art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i 3 oraz

art. 99 k.p.c.