I CZ 51/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 51/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

w sprawie z powództwa S. R. i T. R.

przeciwko Gminie N.

o stwierdzenie nieważności umowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 2 czerwca 2011 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 lutego 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Powodowie T. R. i S. R. wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu

Apelacyjnego z dnia 28 lutego 2011 r., w którym Sąd ten odrzucił ich apelację

wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10 września 2010 r.

Powodowie w apelacji, sporządzonej przez reprezentującego ich adwokata,

zawarli wniosek o zwolnienie ich od opłaty sądowej od apelacji. Postanowieniem

z dnia 25 października 2010 r. Sąd Okręgowy zwolnił powodów od opłaty od

apelacji ponad kwotę 3.000 zł, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Od tego

postanowienia powodowie wnieśli zażalenie, które Sąd Apelacyjny oddalił

postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. Orzeczenie to zostało doręczone

pełnomocnikowi powodów w dniu 22 grudnia 2010 r. Następnie Przewodniczący

w Sądzie Okręgowym zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2011 r. (doręczonym w dniu

10 stycznia 2011 r.) wezwał pełnomocnika powodów do uiszczenia wymaganej

opłaty, którą powodowie zapłacili w dniu 14 stycznia 2011 r.

Sąd Apelacyjny uznał, że uiszczenie przez powodów opłaty sądowej od

apelacji nastąpiło po upływie tygodniowego terminu, o którym mowa w art. 112

ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 kwietnia 2010 r. – jedn. tekst: Dz.U. Nr 90,

poz. 594 ze zm., dalej – „u.k.s.c.”).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.k.s.c., przepisu ust. 2 tej ustawy (regulującego

obowiązek wezwania strony do opłacenia złożonego pisma w razie prawomocnego

oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych) nie stosuje się, jeżeli pismo

podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej

przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia,

zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego.

W takim przypadku, jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony

przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do

opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy

postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia.

Jeżeli jednak o zwolnieniu od kosztów sądowych orzekał sąd pierwszej instancji,

a strona wniosła zażalenie w przepisanym terminie, termin do opłacenia pisma

biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie.

Należy podzielić stanowisko Sądu Apelacyjnego, że art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

ma zastosowanie także w razie częściowego oddalenia wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych. Częściowe oddalenie wniosku o zwolnienie strony od kosztów

sądowych, którego konsekwencją jest konieczność uiszczenia przez stronę opłaty

w części, z której nie została zwolniona, nie zmienia charakteru tej opłaty

wynikającego z przepisów u.k.s.c., określających jakiej opłacie podlega dane pismo

procesowe. Zmienia się jedynie wysokość tej opłaty stosownie do postanowienia

sądu określającego zakres zwolnienia strony od kosztów sądowych. Wysokość tej

opłaty jest określona wprost w postanowieniu sądu o częściowym zwolnieniu od

kosztów sądowych (tak było w rozpoznanej sprawie) albo stanowi określony w tym

postanowieniu ułamek lub procent opłaty należnej od danego pisma procesowego,

według przepisów u.k.s.c. Wówczas obliczenie wysokości tej opłaty wymaga

dokonania prostej operacji matematycznej z uwzględnieniem dwóch czynników:

należnej opłaty od pisma procesowego podlegającego opłacie o charakterze

stałym lub stosunkowym oraz określonego w postanowieniu o częściowym

zwolnieniu od kosztów sądowych ułamka (procentu), w jakim strona została

zwolniona z należnej opłaty.

Za zastosowaniem art. 112 ust. 3 u.k.s.c. w razie złożenia zażalenia na

postanowienie

odmawiające

częściowo

zwolnienia

od

kosztów

sądowych

przemawia wykładnia celowościowa. Celem regulacji zawartej w art. 112 ust. 3

u.k.s.c. było bowiem dążenie do przyspieszenia przebiegu postępowań sądowych

oraz odciążenia sądów od dokonywania czynności związanych z wzywaniem stron

reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników o uiszczenie opłat

sądowych w sytuacji, gdy konieczność uiszczenia opłaty i jej wysokość wynika

jednoznacznie z przepisów u.k.s.c. oraz orzeczeń sądów w przedmiocie złożonego

przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Dążenie do osiągnięcia

tych celów jest aktualne także w razie częściowego oddalenia wniosku o zwolnienie

od kosztów sądowych. Należy mieć także na uwadze, że art. 112 ust. 2 u.k.s.c.,

określający obowiązek przewodniczącego sądu wezwania strony do uiszczenia

należnej opłaty po prawomocnym oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych, ma zastosowanie także w razie częściowego zwolnienia strony od

kosztów sądowych i oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

w pozostałym zakresie. Z tej przyczyny również art. 113 ust. 3 u.k.s.c., wyłączający

stosowanie art. 112 ust. 2 tej ustawy, powinien mieć zastosowanie w razie

częściowego zwolnienia strony od kosztów sądowych, a nie tylko w razie oddalenia

takiego wniosku w całości.

W konsekwencji prawidłowo Sąd Apelacyjny uznał, że termin do uiszczenia

opłaty sądowej od apelacji rozpoczął bieg w dniu 22 grudnia 2010 r. (tj. od daty

doręczenia

pełnomocnikowi

powodów

odpisu

postanowienia

oddalającego

zażalenie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej od apelacji) i tym

samym upłynął w dniu 29 grudnia 2010 r. Ponieważ powodowie wnieśli opłatę

dopiero w dniu 14 stycznia 2011 r., to prawidłowo Sąd Apelacyjny przyjął, że

apelacja powodów została opłacona po terminie.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39814 k.p.c. w zw. art. 3941 § 3 k.p.c.