I CZ 5/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 5/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa M. J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 6 września 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte

w pkt. II wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 czerwca 2011 r.,

1. odrzuca zażalenie,

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania zażaleniowego

na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu

Państwa.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 września 2010 r. oddalającego

powództwo o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez

Prezesa Sądu Okręgowego kwoty 100 000 zł, zasądził od powoda na rzecz Skarbu

Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2 700 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania apelacyjnego i przyznał adw. P. O. od Skarbu Państwa (Sąd

Okręgowy) kwotę 2 700 zł podwyższoną o należny podatek VAT tytułem

wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej w postępowaniu

apelacyjnym. Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Apelacyjny

przyjął przepisy art. 98 k.p.c., § 2, § 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.) oraz art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.). Podkreślił przy tym,

że w sprawie brak podstaw do zastosowania innej zasady orzekania o kosztach

procesu niż zasada odpowiedzialności za wynik procesu.

Powód wniósł od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wraz

z zażaleniem na zawarte w tym wyroku postanowienie o kosztach procesu

zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie obciążył powoda kosztami

postępowania kasacyjnego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa i przyznał radcy prawnemu P. O.od Skarbu Państwa (Sąd

Apelacyjny) kwotę 2 700 zł powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu kasacyjnym.

W zażaleniu na zawarte w wyroku z dnia 10 czerwca 2011 r. postanowienie

o kosztach procesu powód zarzucił, że Sąd Apelacyjny nie uwzględnił jego

szczególnej sytuacji życiowej i materialnej, która przemawiała za odstąpieniem od

zasady odpowiedzialności za wynik procesu i zastosowaniem art. 102 k.p.c.

Podniósł, że od siedmiu lat jest pozbawiony wolności i ze względu na brak

możliwości podjęcia pracy zarobkowej nie ma żadnych źródeł dochodu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli zachowania wymagań formalnych

zażalenia trzeba stwierdzić, że nie został zachowany termin do jego wniesienia.

Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 16 września 2011 r.

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 233, poz. 1381 – dalej: „ustawa nowelizująca”), do zaskarżenia

zawartego w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r. postanowienia

o kosztach procesu ma zastosowanie art. 3941 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w

życie powołanej ustawy. Artykuł 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. stanowił wówczas, że

zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej

instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu

pierwszej instancji. Stosownie do § 3 tego artykułu, do postępowania przed Sądem

Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia miał przy tym odpowiednie

zastosowanie art. 394 § 2 k.p.c. Według tego przepisu, termin do wniesienia

zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie

zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na

rozprawie – od ogłoszenia postanowienia.

W

niniejszej

sprawie

wyrok

Sądu

Apelacyjnego

z

uzasadnieniem,

obejmujący również zaskarżone postanowienie o kosztach procesu, został

doręczony pełnomocnikowi powoda w dniu 10 października 2011 r. (k. 191),

a w dniu 8 grudnia 2011 r. tenże pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną, w której

zawarł także zażalenie na postanowienie o kosztach procesu. Nie ulega zatem

wątpliwości, że zażalenie zostało wniesione po upływie przepisanego terminu.

Zażalenie na zawarte w wyroku sądu drugiej instancji postanowienie o kosztach

procesu powinno być wniesione w terminie określonym w art. 394 § 2 k.p.c. także

wtedy, gdy strona wnosi od tego wyroku skargę kasacyjną.

Odmiennie kwestia ta została uregulowana w art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c.

w odniesieniu do postanowienia o kosztach procesu zawartego w wyroku sądu

pierwszej instancji. W wypadku zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji

apelacją strona zaskarża jednocześnie orzeczenie o kosztach, bez potrzeby

wnoszenia zażalenia, a termin do wniesienia apelacji odnosi się również do

zaskarżenia kosztów. Artykuł 394 § 1 pkt 9 k.p.c. nie miał jednak zastosowania

do zaskarżenia postanowienia o kosztach procesu zawartego w wyroku sądu

drugiej instancji.

Z tych względów zażalenie powoda, jako wniesione po upływie przepisanego

terminu, podlega odrzuceniu (art. 373 w związku z art. 370, art. 39821 i art. 3941 § 3

k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej). Ze względu na

szczególną sytuację życiową i materialną żalącego Sąd Najwyższy nie obciążył go

kosztami postępowania zażaleniowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa (art. 102 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941

§ 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej).

jw