I CZ 49/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 49/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

SSA Marek Machnij

w sprawie ze skargi L. D. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r.,

w sprawie z powództwa W. S.

przeciwko L. D.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 września 2011 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 stycznia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 27 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o

wstrzymanie wykonania wyroku tego Sądu z 26 stycznia 2010 r. i odrzucił skargę o

wznowienie postępowania zakończonego tym prawomocnym orzeczeniem. Jak

stwierdził Sąd Apelacyjny, w sprawie nie doszło do spełnienia wskazanej przez

skarżącego przesłanki wznowienia postępowania w postaci wykrycia dowodów, z

których nie mógł on skorzystać w poprzednim postępowaniu. Charakteru takiego

nie posiada, w szczególności, dokument z 31 marca 2010 r. zawierający

oświadczenie skarżącego o potrąceniu wierzytelności zasądzonej wyrokiem z 26

stycznia 2010 r. z wierzytelnością służącą mu wobec powoda, oświadczenie to

zostało bowiem złożone po prawomocnym zakończeniu postępowania, którego

dotyczy skarga o wznowienie. Pozostałe dokumenty wskazane przez skarżącego

zostały natomiast powołane przez niego już wcześniej w postępowaniu

apelacyjnym.

W zażaleniu na postanowienie z 27 stycznia 2011 r. skarżący zarzucił,

że Sąd Apelacyjny błędnie odmówił dokumentom z 20 stycznia i 9 sierpnia 1999 r.

charakteru środków dowodowych uzasadniających wznowienie postępowania.

Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Żadne z dokumentów wskazanych przez skarżącego nie mogą zostać

uznane za środki dowodowe, które mogłyby stanowić przesłankę wznowienia

postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. Dotyczy to zwłaszcza pism

z 20 stycznia

i

sierpnia

1999

r.

zawierających

oświadczenia

powoda

o dokonywaniu w walucie obcej płatności na rzecz skarżącego (pismo z 20 stycznia

1999 r.) oraz o zobowiązaniu się do zapłaty równowartości w złotych polskich kwoty

55.000 USD (pismo z 9 sierpnia 1999 r.).

Pierwsze z tych oświadczeń nie ma żadnego bezpośredniego znaczenia dla

praw i obowiązków stron postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie.

Drugie z nich wykazuje jedynie istnienie zobowiązania powoda wobec skarżącego

i zostało powołane w oświadczeniu o dokonaniu potrącenia z 31 marca 2010 r.

Ściśle łączy się więc ono z tym dokumentem, przez co możliwość uwzględnienia go

jako dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania ma charakter wtórny

wobec uznania za taki dowód pisma z 31 marca 2010 r.

Należy jednak zauważyć, że dokument ten nie stanowi nowego środka

dowodowego, który uzasadniałby wznowienie postępowania na podstawie art. 403

§ 2 k.p.c. W świetle konsekwentnego stanowiska Sądu Najwyższego, przesłankę tę

spełnia jedynie taki środek dowodowy, który istniał w czasie prowadzenia

postępowania, a więc był możliwy do powołania w sensie obiektywnym (por. m.in.

orzeczenia Sądu Najwyższego z: 31 sierpnia 1936 r., C III 1126/36, Zb.Orz. 1937,

nr 9, poz. 315; z 27 listopada 1969 r., I PZ 48/69, niepubl.; z 8 kwietnia 2009 r.,

V CZ 16/09, niepubl. oraz z 17 czerwca 2010 r., III CZ 18/10, niepubl.).

W konsekwencji, trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny, że wznowienie postępowania

nie może zostać dokonane w oparciu o dowód, który powstał już po zamknięciu

rozprawy.

Dla oceny dokumentu z 31 marca 2010 r. jako przesłanki wznowienia

postępowania nie ma przy tym znaczenia wsteczny skutek oświadczenia

o potrąceniu wynikający z art. 499 k.p.c. Przesłanka, o której mowa w art. 403 § 2

k.p.c., pozwala bowiem na wznowienie postępowania jedynie z powodu wykrycia

dowodów, które nie mogły zostać powołane w jego toku, nie zaś z uwagi na zmianę

relacji prawnej stron ze skutkiem ex tunc. Stronie, która dokonała skutecznego

potrącenia, przysługują w takim wypadku inne środki ochrony jej interesu,

zwłaszcza powództwo opozycyjne przewidziane w art. 840 k.p.c., pozwalające na

ochronę jej interesu bez konieczności wzruszania prawomocnego wyroku

(por. uchwałę SN z 30 listopada 1973 r., III CZP 73/73, OSNC 1974, nr 10, poz.

163). Jak wynika przy tym z końcowej części pisma z 31 marca 2010 r., skarżący

właśnie w tym powództwie upatrywał podstawowego instrumentu ochrony swoich

interesów w związku z dokonanym potrąceniem. W konsekwencji, dokumenty

z 20 stycznia i z 9 sierpnia 1999 r. nie mogły stanowić podstawy wznowienia

postępowania. Wprawdzie Sąd Apelacyjny nie odniósł się do nich w uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia, ale to, że nie mają one znaczenia w sprawie wynika

wprost z ich treści (co do pierwszego pisma) oraz z trafnego wniosku, że dokument

z 31 marca 2010 r. nie stanowi środka dowodowego, o którym mowa w art. 403 § 2

k.p.c. (co do drugiego pisma).

W

uzasadnieniu

zaskarżonego

rozstrzygnięcia

Sąd

Apelacyjny

nieprawidłowo stwierdził natomiast, że wszystkie kserokopie pokwitowań załączone

do skargi o wznowienie postępowania zostały przedstawione przez skarżącego

wraz z apelacją od wyroku Sądu Okręgowego (k. 218 – 222). Niektóre z tych

dokumentów zostały bowiem powołane po raz pierwszy w skardze o wznowienie

postępowania (k. 8 – 14). Uchybienie to nie stanowi jednak dostatecznej podstawy

uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zauważyć należy, że w skardze o wznowienie

postępowania nie wykazano jakiegokolwiek związku między tymi dokumentami

a rozstrzygnięciem wydanym w sprawie, jak również przesłanek uzasadniających

brak możliwości ich wcześniejszego powołania. Jednocześnie w uzasadnieniu

wyroku z 26 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny jednoznacznie uznał przedstawione

pokwitowania

za

pozbawione

znaczenia

dla

wydanego

rozstrzygnięcia.

W konsekwencji uznać należy, że przedstawienie dowodu spełnienia świadczenia

co do dalszych kwot nie mogłoby mieć wpływu na wynik prawomocnie

zakończonego postępowania, co stanowi konieczną przesłankę jego wznowienia

w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Z tego względu, pomimo niepełnego uzasadnienia,

zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada w tym zakresie prawu. Trafnie Sąd

Apelacyjny odmówił także charakteru dowodu mogącego stanowić podstawę

wznowienia postępowania niepodpisanemu wydrukowi zawierającemu zestawienie

świadczeń skarżącego na rzecz powoda.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

orzeczono jak w postanowieniu.