I CZ 49/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 49/06

POSTANOWIENIE

Dnia 7 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z wniosku J. P.

przy uczestnictwie Miasta W., S. K.,

T. K. i J. K.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzernie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 listopada 2006 r.,

zażalenia uczestnika postępowania Miasta W.

na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt V Ca …/05,

zażalenie oddala, natomiast w części dotyczącej zarządzenia

przewodniczącego - odrzuca.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił

apelację uczestnika postępowania Miasta W. od postanowienia Sądu Rejonowego

z dnia 18 października 2005 r. stwierdzającego nabycie przez wnioskodawczynię J.

P. i

uczestniczkę postępowania J. K. własności określonej nieruchomości przez

zasiedzenie. Sąd drugiej instancji uznał, że Miasto W. nie jest zwolnione od opłat

sądowych w rozpoznawanej sprawie. Wskazał następnie, że mimo wezwania ten

uczestnik postępowania nie uiścił w terminie należnej opłaty od apelacji.

Wskazanym

postanowieniem

Sąd

niedopuszczalne zażalenie Miasta

Okręgowy

odrzucił

ponadto

jako

W.na zarządzenie przewodniczącego w tym

Sądzie z dnia 22 marca 2006 r. wzywające do uiszczenia opłaty od apelacji.

W zażaleniu skarżący – Miasto

W. – wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia, podnosząc, że rozpoznawana sprawa nie dotyczy prowadzonej

przez skarżącą gminę działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.), gmina,

związek międzygminny, powiat, związek powiatów oraz samorząd województwa nie

mają obowiązku uiszczania opłat sądowych, z wyjątkiem spraw dotyczących

prowadzonej przez nie działalności gospodarczej oraz spraw w postępowaniu

wieczystoksięgowym.

Interpretacja

pojęcia

sprawy

dotyczącej

działalności

gospodarczej była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego

(por. np. uchwały z dnia 30 listopada 1992 r., III CZP 134/92, OSNC 1993, nr 5,

poz. 79, z dnia 9 marca 1993 r., III CZP 156/92, OSNC 1993, nr 9, poz.152, z dnia

6 sierpnia 1996 r., III CZP 84/96, OSNC 1996, nr 11, poz. 150, z dnia

11 października 1996 r., III CZP 110/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 17, oraz

niepublikowane postanowienia z dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 756/00, z dnia

16 czerwca 2004 r., I CZ 56/04, z dnia 23 lutego 2006 r., II CZ 139/05).

Sąd Najwyższy podkreślał, że termin działalność gospodarcza użyty w art. 8 ust. 2

dawnej ustawy o kosztach sądowych ma inne znaczenie niż w przepisach

normujących działalność gospodarczą. Przyjmował, że o tym, czy sprawa dotyczy

działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy, decyduje jedynie

przedmiot tej działalności. Oceniając, czy działalność gminy stanowi działalność

gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy, Sąd Najwyższy uwzględniał jedynie

takie czynniki, jak zawodowy charakter działań, podporządkowanie ich zasadzie

racjonalnego gospodarowania, udział w obrocie gospodarczym. Wskazywał

również, że ocena określonej działalności gminy jako działalności gospodarczej nie

jest uwarunkowane jej zarobkowym charakterem. Podnosił przy tym, że uznania, że

sprawa dotyczy działalności gospodarczej prowadzonej przez gminę w rozumieniu

art. 8 ust. 2 ustawy nie wyklucza okoliczność, iż działalność, której dotyczy sprawa,

wynika z zadań własnych gminy i jej celem jest zaspokojenie zbiorowych potrzeb

wspólnoty. Wyraził ponadto niejednokrotnie zapatrywanie, że na gruncie dawnej

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych o działalności niegospodarczej

gminy można mówić w zasadzie tylko w takich kategoriach, jakie wymienione

zostały w art. 9 ust. 1 ustawy (działalność naukowa, oświatowa, kulturalna,

dobroczynna, samopomocowa, z zakresu opieki społecznej), upoważniającym

Ministra Sprawiedliwości do zwolnienia organizacji społecznych od obowiązku

uiszczania opłat sądowych. Jako sprawy związane z działalnością gospodarczą

gminy Sąd Najwyższy traktował sprawy dotyczące gospodarki lub administrowania

nieruchomościami w tym m.in. o zasiedzenie nieruchomości (postanowienia z dnia

16 czerwca 2004 r., I CZ 56/04, niepubl., i z dnia 21 września 2006 r., I CZ 39/06,

niepubl.), o wynagrodzenie za humusowanie ziemi i założenie trawników w parku

osiedlowym (postanowienie z dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 756/00, niepubl.),

o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego (uchwała z dnia

11 października 1996 r., III CZP 110/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 17), o eksmisję

i zasądzenie należności związanych z umową najmu lokalu mieszkalnego

(uchwała z dnia 6 sierpnia 1996 r., III CZP 84/96, OSNC 1996, nr 11, poz. 150),

o zapłatę czynszu najmu lokalu użytkowego (uchwała z dnia 30 listopada 1992 r.,

III CZP 134/92, OSNC 1993, nr 5, poz. 79).

Podzielając utrwaloną linię orzecznictwa Sądu Najwyższego, należy uznać,

że rozpoznawana sprawa dotyczy działalności gospodarczej Miasta

W. Po

pierwsze bowiem, uczestnictwo gminy w sprawie o zasiedzenie mieści się w

pojęciu gospodarowania nieruchomościami (art. 25 ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt

8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jedn. tekst:

Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Po wtóre, wykonywanie uprawnień

właścicielskich gminy nie należy do żadnej z kategorii aktywności wymienionych w

art. 9 ust. 1 dawnej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd

drugiej instancji trafnie zatem przyjął, że Miasto W. nie korzysta w rozpoznawanej

sprawie ze zwolnienia od opłat sądowych, i – wobec nieuiszczenia, mimo

wezwania, przez tego uczestnika postępowania należnej od apelacji opłaty –

zastosował właściwą sankcję w postaci odrzucenia tego środka odwoławczego. W

konsekwencji, zażalenie w części dotyczącej odrzucenia apelacji należało – na

podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. – oddalić jako pozbawione

uzasadnionych podstaw.

Zakresem

o

zaskarżenia

odrzuceniu zażalenia Miasta

zażaleniem

objęto

również

postanowienie

W. na zarządzenie przewodniczącego w Sądzie

drugiej instancji o wezwaniu do uiszczenia wpisu od apelacji. Zgodnie z art. 394 1 §

1 i 2 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu

drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a także w sprawach, w których

przysługuje skarga kasacyjna, na postanowienie sądu drugiej instancji kończące

postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981, a

także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie

sądu pierwszej instancji. Przedmiotowe postanowienie Sądu drugiej instancji nie

należy do żadnej z wymienionych kategorii orzeczeń podlegających zaskarżeniu

zażaleniem do Sądu Najwyższego. W konsekwencji, zażalenie w tej części

należało odrzucić jako niedopuszczalne na podstawie art. 370 w zw. z art. 373, art.

39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.

Z podanych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

db