I CZ 45/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 45/20 POSTANOWIENIE Dnia 11 września 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Monika Koba‎SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa M. W.‎przeciwko M. Ż.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 września 2020 r.,‎zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt V ACa (…), 1) oddala zażalenie;

2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 30 stycznia 2020 r. Sąd Apelacyjny w (…) odrzucił skargę kasacyjną M. Ż., pozwanej w sprawie z powództwa M. W. o zapłatę, z uwagi na nieopłacenie w terminie tego środka zaskarżenia. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 3946 § 3 k.p.c.W zażaleniu na postanowienie z 30 stycznia 2020 r. pozwana objęła zaskarżeniem postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z 16 grudnia 2019 r., którym oddalony został jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej wynoszącej 5.000 zł (art. 380 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.) i zarzuciła, że postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. przez nieprawidłową ocenę jej zdolności do poniesienia kosztów postępowania, a w konsekwencji naruszenie także art. 102 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.

Dz.U. z 2019 r. poz. 785; dalej - u.k.s.c.) oraz art. 3986 § 2 k.p.c.Pozwana wniosła o zmianę postanowienia w przedmiocie zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz uchylenie postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.Powód wniósł o oddalenie zażalenia. Podał, że na mocy ugody z pozwaną uregulował wszystkie zaległe świadczenia alimentacyjne na rzecz syna stron i 20 grudnia 2019 r. przekazał z tego tytułu na rzecz pozwanej ponad 25.000 zł, zobowiązując się do świadczeń na jego rzecz w kwotach po 2.500 zł miesięcznie.

Powód wniósł też o uzupełnienie dochodzenia w sprawie majątku pozwanej o zasięgnięcie informacji w kancelarii notarialnej, w której pozwana miała sprzedać należącą do niej nieruchomość, uzyskując z tego tytułem ceny około milion zł, z czego tylko 250.000 zł wydała na zakup mieszkania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 380 k.p.c. rozpoznanie zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej obejmuje także, na wniosek strony, kontrolę postanowienia tego sądu o oddaleniu wniosku o zwolnienie strony od kosztów sądowych, w szczególności opłaty.Zgodnie z 102 ust. 1 i 2 u.k.s.c., strona domagająca się zwolnienia od kosztów sądowych zobowiązana jest do wykazania w złożonym oświadczeniu, że wniesienie wymaganej opłaty spowodowałoby uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Okoliczności te wymagają zbadania (ustalenia i oceny) przez sąd właściwy do rozpoznania wniosku. W zakresie kompetencji Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie na odrzucenie nieopłaconej skargi kasacyjnej nie mieści się merytoryczne rozpoznanie wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych, a jedynie kontrola, czy odmowa zwolnienia od kosztów sądowych była uzasadniona.Dane ujawnione przez pozwaną we wniosku o zwolnienie jej od opłaty od skargi kasacyjnej spowodowały, że Sąd Apelacyjny zarządził na podstawie art. 109 ust. 1 u.k.s.c. dochodzenie zmierzające do ustalenia aktualnego stanu majątku i dochodów pozwanej i na podstawie jego wyników ustalił, że pozwana w ciągu sześciu miesięcy przed wniesieniem skargi kasacyjnej miała na kontach bankowych środki finansowe znacząco wyższe niż wynosząca 5.000 zł opłata od skargi kasacyjnej.

Na konta pozwanej dwukrotnie w tym czasie wpłynęło 40.000 zł, raz 30.000 zł, raz ponad 9.000 zł i raz ponad 7.000 zł. Pozwana między swoimi rachunkami przelewała znaczne kwoty i nie wykazała, jakie wierzytelności są skutecznie egzekwowane z jej majątku, chociaż powoływała się na wszczęcie przeciwko niej postępowań egzekucyjnych.W zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną - przyznając, fakty związane z wpłatami na jej konta i przelewami między tymi kontami - pozwana stwierdziła, że były to wpłaty przeznaczone na koszty utrzymania, dokonywane w związku z koniecznością zapewnienia stabilnego miejsca zamieszkania małoletniego syna i transakcją zakupu mieszkania, w znacznym stopniu sfinansowaną z kredytu hipotecznego.

Wyjaśnienia te nie są przekonujące, gdyż kwoty wpłacone w krótkim czasie na konta pozwanej wielokrotnie przekraczają koszty utrzymania jej i syna przez badany okres. Pozwana przyznała, że sprzedała nieruchomość, a zatem dysponowała środkami uzyskanymi jako cena za tę nieruchomość. Skoro pozwana sfinansowała zakup mieszkania w części, jak podaje, z kredytu hipotecznego, to musi mieć zweryfikowaną przez bank zdolność do jego spłacania.W powyższych okolicznościach nie budzi wątpliwości ocena Sądu Apelacyjnego, że pozwana była zdolna do opłacenia skargi kasacyjnej kwotą 5.000 zł, co zadecydowało o oddaleniu wniosku pozwanej o zwolnienie jej od tej opłaty, a skoro skargi nie opłaciła w terminie, to zasadne było jej odrzucenie.

Zażalenie pozwanej podlegało zatem oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono stosownie do art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800). jw