I CZ 45/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 45/08

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa Z. C.

przeciwko S. Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 lipca 2008 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 25 października

2007 r., sygn. akt I ACa (…),

1)

odrzuca zażalenie w części dotyczącej przywrócenia terminu i oddala je w

pozostałym zakresie

2)

oddala wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Pozwany S. Ł. w dniu 19 lipca 2007 r. wystąpił z żądaniem przywrócenia terminu

do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26

czerwca 2007 r. Podniósł, że jego pełnomocnik zapewnił go, że oczekuje na jego

uzasadnienie i dopiero potem w sekretariacie dowiedział się, że wniosek nie został

złożony.

Pełnomocnik pozwanych wystąpił z takim wnioskiem także w dniu 19 lipca 2007

r., a dnia 25 lipca 2007 r. wpłynęło do Sądu pismo, w którym pozwany S. Ł. cofnął

pełnomocnictwo swojemu pełnomocnikowi adwokatowi J. P.

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek

pozwanego A. P. o doręczenie przedmiotowego wyroku z uzasadnieniem.

Dnia 16 sierpnia 2007 r do Sądu wpłynął wniosek pozwanego A. P.

o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r., wraz z wnioskiem, o

przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 października 2007 r. Sąd Apelacyjny

oddalił wnioski pozwanych o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie

uzasadnienia wyroku i odrzucił wnioski o doręczenie uzasadnienia wyroku.

Ustalił, że pozwanych reprezentował adw. J P., który w dniach 27 i 28 czerwca

2007 r. przebywał poza Warszawą, a w dniu 29 czerwca 2007 r. wyjechał na urlop z

którego powrócił w dniu 16 lipca 2007 r. Pełnomocnik w dniu 26 czerwca 2007 r. zlecił

pracownikowi kancelarii, aby złożył wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku,

zostawiając mu podpisany przez siebie „in blanco” blankiet firmowy. Po powrocie

dowiedział się, że wniosek nie został złożony, przy czym pracownik tłumaczył się

roztargnieniem.

Według oceny Sądu zawinienie pełnomocnika w uchybieniu terminu jest

równoznaczne z uchybieniem samej strony, a przy ocenie, czy doszło do zawinionego

działania, należy odwoływać się do obiektywnych mierników staranności. Roztargnienie

pracownika kancelarii adwokackiej jest przejawem zawinionego działania adwokata.

W zażaleniu aktualny pełnomocnik z urzędu pozwanego St. Łagowskiego wniósł

o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26

czerwca 2007 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Niezaskarżalne, gdyż nie kończące postępowania w sprawie (por. np. uchwały

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98,

OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja 2000 r., III CZP1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1

i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, ONSC 2001, nr 2, poz. 22 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, Biul. S.N.

2005, nr 10, s. 14) jest postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do

wniesienia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Z tego względu zażalenie o

ile dotyczyło pkt 1 zaskarżonego orzeczenia jako niedopuszczalne uległo odrzuceniu

(art. 3941 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 § 3 k.p.c. i art. 373 k.p.c.).

Oddalenie wniosków o przywrócenie terminu wywarło wpływ na wynik sprawy,

gdyż doprowadziło do odrzucenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w celu

wniesienia skargi kasacyjnej. To ostatnie postanowienie jest kończącym postępowanie

w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c. a zatem podlega zaskarżeniu do Sądu Najwyższego

(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2005 r., I PZ 22/05 OSNP

2006, nr 21-22, poz. 330).

Badanie na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 398 21 k.p.c. i art. 3943 § 3 k.p.c.

w wyniku tzw. uprzedniej kontroli prawidłowości orzeczenia w przedmiocie przywrócenia

terminu przy rozpoznawaniu zażalenia jest dopuszczalne (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 8 marca 2000 r., I CZ 259/99, z dnia 15 stycznia 2001, II CZ

197/04, z dnia 23 września 2004 r., III CZ 71/04 niepublikowane i z dnia 21 listopada

2001, I CZ 165/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 102). Warunkiem jednak takiej kontroli

niezaskarżalnego

postanowienia,

które

miało

wpływ

na

wynik

sprawy,

jest

zamieszczenie w środku odwoławczym stosownego wniosku (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 23 września 2004 r., III CZ 71/04 niepublikowane i z dnia 15

stycznia 2001 r., I PZ 85/00, OSNP 2002 nr 19, poz. 464). Gdy w sprawie występuje

profesjonalny pełnomocnik wniosek powinien być jednoznacznie sformułowany, gdyż nie

ma podstaw do przypisywania pismom przez niego wnoszonym treści wprost w nich nie

wyrażonych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2005 r., II CZ

197/04 i z dnia 4 października 2006 r., I CZ 81/06, niepublikowane).

Skarżący takiego wniosku w zażaleniu nie zawarł, a same tylko rozważania

dotyczące nietrafności rozstrzygnięcia dotyczącego przywrócenia terminu do złożenia

wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem nie mogą wywołać skutku określonego w

art. 380 k.p.c.

W judykaturze utrwalony jest pogląd, że przywrócenie terminu do dokonania

czynności procesowej może nastąpić w razie, gdy strona nie dokonała czynności

procesowej bez swej winy. Przez stronę należy rozumieć także jej pełnomocnika, a jego

zawinione postępowanie obciąża także stronę. Wniosek o przywrócenie terminu nie

może opierać się na tym, że to nie strona, a jej pełnomocnik zaniedbał dokonania

czynności procesowej (por. np. ostatnio postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30

maja 2007 r., II CSK 167/07, LEX nr 346193).

Ustawa zasadnicza w pełni gwarantuje w zasadzie dwuinstancyjne postępowanie

i dlatego gdyby kodeks postępowania cywilnego nie przewidywał nawet kontroli

orzeczeń w wyniku skargi kasacyjnej, to taka regulacja mieściłaby się w ramach

konstytucyjnego modelu prawa do sądu (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Z tego względu

należy przyjąć, że przepisy ustawy zasadniczej dają pewną swobodę ustawodawcy

zwykłemu do kreowania środków zaskarżenia od orzeczeń zapadłych w drugiej instancji

(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK 2000, nr

5, poz. 143). Na marginesie można zauważyć, że Sąd Najwyższy już wyjaśnił, że jeżeli

strona korzysta nieprawidłowo z przysługującego jej prawa do zaskarżenia orzeczenia

sądowego i skutek tego spotyka się z uzasadnionym odrzuceniem w tym wypadku

wniosku, który stanowi warunek wniesienia skargi kasacyjnej, to nie może skutecznie

odwoływać do art. 45 Konstytucji ani do art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych

wolności

dla

wykazania,

że

została

pozbawiona

możliwości

sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

21 marca 2000 r., II CKN 713/00, LEX 51983).

Żądanie o doręczenie wyroku z uzasadnieniem jako spóźnione Sąd Apelacyjny

trafnie odrzucił na podstawie art. 328 k.p.c. Wprawdzie postanowienie w tym

przedmiocie jako kończące postępowanie w sprawie jest zaskarżalne ale w związku z

wniesieniem przedmiotowych wniosków po terminie rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego

należało uznać za trafne.

Z tych względów na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. Sąd

Najwyższy oddalił zażalenie w części dotyczącej pkt 2 zaskarżonego postanowienia.