I CZ 43/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 43/11

POSTANOWIENIE

Dnia 6 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie ze skargi A. J.

o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa A.J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji

i Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 lipca 2011 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 10 listopada

2010 r., i zażalenia Skarbu Państwa na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia

10 listopada 2010 r.,

1) oddala zażalenie skarżącego;

2) uchyla zaskarżone postanowienie w części orzekającej

o kosztach postępowania (punkt 2) i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 28 kwietnia

2010 r., odrzucił skargę A. J. o wznowienie postępowania zakresie jej podstawy

przewidzianej w art. 4011 k.p.c., a w pozostałym zakresie wskazaną skargę

przekazał Sądowi Okręgowemu , celem dokonania oceny wystąpienia podstawy

wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c.

Sąd Okręgowy, któremu Sąd Najwyższy przekazał skargę, postanowieniem

z dnia 10 listopada 2010 r. zawartym w pkt 1 sentencji odrzucił skargę o

wznowienie postępowania oraz zasądził w pkt 2 od A. J. na rzecz Skarbu Państwa

kwotę 1800 zł

tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

wywołanym skargą o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy uznał, że nie zachodzi

przesłanka wymieniona w art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ błędnie uważa wnoszący

skargę, że „utrata obowiązywania przepisów” jest faktem, podczas gdy w takim

przypadku można mówić o wykładni prawa, która nie stanowi ani okoliczności

faktycznej ani środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W ocenie

Sądu, przepisy zinterpretowane przez Trybunał Konstytucyjny nie uzasadniają

wznowienia postępowania przy wskazaniu jako podstawy art. 403 § 2 k.p.c

W

tej sytuacji

Sąd

ten

uznał,

że

chociaż

podstawa

wznowienia

sformułowana została w sposób odpowiadający ustawie, ale w rzeczywistości nie

występuje, to skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. Rozstrzygnięcie

o kosztach Sąd uzasadnił powołaniem się na art. 98 k.p.c.

Zażalenia na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego wnieśli skarżący

A. J. oraz przeciwnik skargi – Skarb Państwa, zaskarżający wyłącznie orzeczenie

o kosztach zawarte w pkt 2 sentencji.

Skarżący A. J. zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, kwestionując stanowisko Sądu, że

wskazana w pkt II skargi podstawa wznowienia odnosi się do sfery

wykładni

prawa, a nie do okoliczności faktycznych. Zdaniem skarżącego, utrata mocy

obowiązującej przepisu, stanowiącego podstawę prawną do wydania prejudykatu,

jest faktem w postaci obiektywnej niemożliwości uzyskania takiego prejudykatu.

Niemożliwość zaistnienia takiego dowodu - zdaniem skarżącego - mieści się w

sferze faktów, a nie prawa czy jego stosowania, a zatem brak było podstaw do

odrzucenia skargi.

Z kolei w zażaleniu przeciwnika skargi – Skarbu Państwa zaskarżono

nieuwzględnienie jego wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego

ponad kwotę 1800 zł w tym postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie. Żalący

wywiódł, że skoro skarga zmierzała do wznowienia zakończonego postępowania

w sprawie, w której wartość przedmiotu sporu określono kwotą 10.000.000 zł,

to zgodnie z § 8 pkt 8 i § 6 rozporządzenia 50% minimalnej stawki daje kwotę 3600

zł. Nawet przyjęcie 75% od stawki wynikającej z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia,

przy założeniu, że Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa nie wykonywała

zastępstwa procesowego przed Sądem pierwszej instancji i tak daje kwotę 2700 zł,

a Sąd zasądzając kwotę 1800 zł ani nie wskazał na niezasadność wniosku

w pozostałej części, ani też, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c.

W odpowiedzi Skarbu Państwa na zażalenie A. J. wniesiono o oddalenie

tego zażalenia, twierdząc, że „wyjście na jaw” braku mocy obowiązującej przepisów

wskutek nowej argumentacji prawnej nie uzasadnia wznowienia postępowania na

podstawie art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ utrata mocy

przepisów nie stanowi

okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie wniesione przez skarżącego A. J.

nie zasługiwało na

uwzględnienie, co skutkowało jego oddaleniem.

Nie ma racji żalący twierdząc, że w zakresie użytego w art. 403 § 2 k.p.c.

pojęcia: „okoliczności faktycznych lub środków dowodowych” mieści się utrata

mocy obowiązującej przepisu prawnego, nawet będącego podstawą prawną

wydania prejudykatu.

Trafnie

przyjął

Sąd

Okręgowy,

że

stosowania

prawa

nie

można

utożsamiać z okolicznością faktyczną, a tym bardziej ze środkiem dowodowym.

Stosowanie prawa, obejmujące także dokonywanie jego wykładni, jest przejawem

określonego procesu myślowego uprawnionego podmiotu, który to proces może

doprowadzić do określonych skutków prawnych, w tym m.in. także do wygaszenia

mocy obowiązującej przepisu. Takiego skutku prawnego nie można jednak

utożsamiać z okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ są

to pojęcia

pochodzące z dwóch różnych płaszczyzn. Utrata mocy obowiązującej

przepisu jest postacią określonego skutku prawnego, którego w płaszczyźnie ocen

jurydycznych nie można utożsamiać z okolicznością

faktyczną. Nie można też

podzielić poglądu żalącego, że „wykrycie zaś niemożliwości zaistnienia takiego

dowodu mieści się w sferze faktów w postępowaniu cywilnym...”. Oznaczałby on

bowiem innymi słowy, że stwierdzenie wystąpienia stanu braku możliwości

zaoferowania

dowodu

jest

okolicznością

faktyczną,

czego

nie

sposób

zaaprobować.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącego A. J. na

podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Na uwzględnienie zasługiwało natomiast zażalenie przeciwnika skargi Skarbu

Państwa,

kwestionującego

nieuwzględnienie

wniosku

o zasądzenie w prawidłowej wysokości kosztów postępowania wywołanego skargą

o wznowienie postępowania.

Zasądzając w pkt 2 sentencji zaskarżonego postanowienia kwotę 1800 zł

tytułem

koszów

zastępstwa

procesowego

w

postępowaniu

wywołanym

skargą o wznowienie postępowania Sąd Okręgowy ograniczył się w uzasadnieniu

tego rozstrzygnięcia do stwierdzenia, że rozstrzygnął o kosztach w myśl art. 98

k.p.c. Tymczasem w swoim zażaleniu Skarb Państwa wskazał na dwie

alternatywne

co

do

wysokości

możliwości

rozstrzygnięcia

o

kosztach

postępowania, z których żadna nie odpowiada wysokości kwoty zasądzonej

zaskarżonym postanowieniem.

Ponieważ Sąd Okręgowy nie przedstawił żadnej argumentacji wskazującej

na sposób określenia wysokości zasądzonej kwoty, a lakoniczne uzasadnienie

tego rozstrzygnięcia nie pozwala na przeprowadzenie jego merytorycznej kontroli,

przeto Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 39815 § 1

zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a o kosztach postępowania

zażaleniowego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.