I CZ 40/10 · Sąd Najwyższy

.Sygn. akt I CZ 40/10

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa T. S.

przeciwko Syndykowi masy upadłości U. D. Spółki z o.o.

w upadłości w W.

o uznanie umowy za bezskuteczną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienia dotyczące kosztów procesu zawarte

w punkcie 1 i 3 wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 1 grudnia 2009 r.,

odrzuca zażalenie na postanowienie w przedmiocie

kosztów procesu objęte punktem 1 wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 1 grudnia 2009 r. a w pozostałym zakresie zażalenie oddala.

Uzasadnienie

Zaskarżonymi postanowieniami zawartymi w punktach 2 i 3 wyroku z dnia

1 grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny nie obciążył powódki T. S. obowiązkiem zwrotu

pozwanym

Syndykowi

masy

upadłości

U.

D. Spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością w W. i Ł. B. kosztów procesu za obie instancje. Sąd ten uznał,

że

za

zastosowaniem zasady słuszności, przewidzianej art. 102 k.p.c.,

przemawiała szczególna sytuacja powódki, której powództwo zostało oddalone,

uniemożliwiająca jej realizację dochodzonego roszczenia z przyczyn od niej

niezależnych, wywołanych ogłoszeniem upadłości Spółki, z którą zawarła umowę.

Pozwany Syndyk w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 233 k.p.c. przez

dokonanie oceny materiału dowodowego dowolnie i sprzecznie z zasadami logiki

oraz doświadczenia życiowego, a także błędne przyjęcie, że w sprawie zachodził

szczególny wypadek, przewidziany art. 102 k.p.c. Domagał się zmiany

postanowień i zasądzenia zwrotu kosztów procesu w wysokości 3600 zł odnośnie

postępowania pierwszoinstancyjnego i 9760 zł co do postępowania apelacyjnego.

Powołał się na to, że w sprawie nie miał miejsca szczególny wypadek, który

uzasadniał odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik sporu, a nadto

nieprzyznanie zwrotu kosztów procesu godzi w interesy wierzycieli.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji orzekające o kosztach procesu

w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji jest niedopuszczalne, jako

nieprzewidziane art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. Stosownie do tego uregulowania

zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego podlega postanowienie sądu

drugiej instancji co do kosztów procesu w takim zakresie, w jakim mogło ono być

wydane tylko przez ten sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie apelacyjne.

W odniesieniu do orzeczenia o kosztach postępowania przed sądem pierwszej

instancji, o których sąd ten rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie

w sprawie dochowanie zasady dwuinstancyjności, o jakiej mowa w art. 176 ust. 1

Konstytucji, następuje przez zaskarżenie postanowienia do sądu drugiej instancji

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r., II CZ 45/10,

OSNC 2010/12/171).

Z tej przyczyny zażalenie w omówionym zakresie podlegało odrzuceniu

w oparciu o art. 373 w związku z art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 k.p.c.

Odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu odpowiedzialności za wynik sporu - przewidzianej art. 98 § 1 k.p.c. na rzecz zasady

słuszności, objętej art. 102 k.p.c., wymaga wykazania, że występują szczególnie

uzasadnione wypadki, przemawiające za nieobciążaniem kosztami procesu strony

przegrywającej sprawę. Jako wyjątek od zasady, przepis ten nie może być

rozszerzająco interpretowany. Do szczególnych wypadków zaliczane są zarówno

fakty związane z przebiegiem postępowania, jak i leżące poza nim, dotyczące

stanu

majątkowego

i

sytuacji

życiowej

strony,

szczególnie

powiązanych

z przedmiotem sporu. W rozpoznawanej sprawie były podstawy do uznania, że

wystąpiła wyjątkowa sytuacja, usprawiedliwiająca powołane odstępstwo. Trafnie

przyjął Sąd drugiej instancji, że decydujące znaczenie przyznać należy

przedmiotowi postępowania, szczególnie istotnego dla powódki, która wpłaciła

upadłej Spółce wymaganą należność za objęty umową lokal. Z przyczyn

niezależnych od powódki, które związane są z upadłością Spółki U. D., starania o

wykonanie umowy z dnia 9 czerwca 1996 r. zakończyły się niepowodzeniem.

Niezależnie od tego, obowiązkowi ponoszenia przez powódkę kosztów procesu

sprzeciwia się jej trudna sytuacja majątkowa i życiowa, w tym głównie stan zdrowia,

łącząca się także z problemami dotyczącymi przedmiotu procesu. Stwierdzenie, że

w rozpoznawanej sprawie istnieją podstawy do nieobciążania przegrywającej

sprawę powódki kosztami procesu oznacza, że zasada słuszności nakazuje

ochronę jej interesu, jako rezultatu rozważenia racji obu stron, niezależnie od tego,

że i jej wierzytelność objęta jest listą wierzytelności.

Z powyższych względów zażalenie w pozostałym zakresie zostało oddalone,

jako pozbawione uzasadnionych podstaw, w oparciu o art. 398 14 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c.