I CZ 37/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 37/06

POSTANOWIENIE

Dnia 21 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie ze skargi M. W.

o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa "N. Bank" Polska S.A. w G.

przeciwko "F.Serwis" S.A. w W., M.W.,

W. L. i P. C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 września 2006 r.,

zażalenia pozwanego M. W.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt VI ACo …/05,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 października 2004 r. Sąd Apelacyjny w W. oddalił

zażalenie pozwanego M. W. na postanowienia Sądu Okręgowego w W.

odrzucającego zarzuty pozwanego od nakazu zapłaty z dnia 23 grudnia 2002 r.,

wniesione po upływie przepisanego terminu. W sprawie zostało ustalone, że nakaz

zapłaty został wysłany do pozwanego na adres wskazany w pozwie, a jego

doręczenie nastąpiło na podstawie art. 139 § 1 k.p.c. oraz § 8 i 9 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego

trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U.

1999 r., Nr 62, poz. 697) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania

czynności doręczenia. W związku z niepodjęciem przesyłki Sąd Okręgowy uznał,

że została ona prawidłowo doręczona ze skutkiem na dzień 9 stycznia 2003 r.,

przyjmując za datę doręczenia datę, w której upłynął termin do jej odbioru.

Pozwany wniósł

zarzuty w dniu 17 lutego 2003 r., a więc po upływie terminu

określonego ustawą.

W dniu 20 kwietnia 2005 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej)

pozwany wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem Sądu Apelacyjnego, którym „został utrzymany w mocy nakaz

zapłaty”. Twierdził, że nakaz nigdy nie został mu doręczony. Powołał się na

podstawę wznowienia określoną w art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 k.p.c.

wskazując, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 września 2002 r., SK

35/01 (OTK - A 2002, nr 5, poz. 60) orzekł niekonstytucyjność przepisu

umożliwiającego zwrot pisma po okresie siedmiu dni bez powtórnego awizowania,

który utracił moc w dniu 31 marca 2003 r. Domagał się wznowienia postępowania

w sprawie, nadania biegu zarzutom i uchylenia nakazu zapłaty. W uzasadnieniu

skargi powołał się nadto na ustawę nowelizującą kodeks postępowania cywilnego,

która weszła w życie dnia 6 lutego 2005 r. i umożliwiła wnoszenie skarg

o wznowienie postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. również w razie

zakończenia go prawomocnym postanowieniem, zgodnie z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., SK 1/04 (OTK- A 2004, nr 9,

poz. 96).

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2005 r. Sąd Apelacyjny w W. odrzucił

skargę pozwanego.

W jego uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 407 w zw. z art. 401 1 k.p.c.

skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, który liczy się od dnia

wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli zaś w chwili wydania

orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenie, o którym mowa w art. 401 1

k.c. nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego,

który został następnie odrzucony, termin biegnie od doręczenia postanowienia

o odrzuceniu, a w wypadku wydania go na posiedzeniu niejawnym od dnia

ogłoszenia tego postanowienia. Skarga pozwanego została oparta na orzeczeniu

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 września (nazwa miesiąca błędnie podana

w uzasadnieniu jako czerwiec) 2002 r. i dotyczy przepisu, który stracił moc z dniem

31 marca 2003 r., zatem zgodnie z przytoczonymi przepisami jest spóźniona.

W nawiązaniu do zarzutów skarżącego odnośnie do sposobu doręczenia pism

sądowych przez awizo pocztowe i wyraził pogląd, że co do zasady ten sposób

doręczenia nie może być zakwestionowany, jako umożliwiający rozpoczęcie

i prowadzenie postępowania sądowego pod nieobecność strony.

W zażaleniu pozwany zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za

podstawę zaskarżonego postanowienia, polegający na nieprawidłowym uznaniu,

że powoływał się w skardze jedynie na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 17 czerwca 2002 r. i pominięcie wskazanego w niej wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., co w konsekwencji doprowadziło

do naruszenia art. 407 § 1 i 2 k.p.c. i bezzasadnego odrzucenia skargi. Wnosił

o uchylenie

postanowienia i

przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Pozwany wskazał w skardze,

jako

jej materialnoprawną podstawę

niekonstytucyjność przepisów o doręczaniu pism sądowych, stwierdzoną wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 września 2002 r., który dotyczy podstawy

normatywnej,

postanowienia

Sądu

Apelacyjnego,

oddalającego

zażalenie

pozwanego na postanowienie odrzucające zarzuty od nakazu zapłaty. Wyrokiem

tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu

doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym, w zakresie,

w jakim ustanawia tylko siedmiodniowy termin przechowywania w pocztowej

placówce oddawczej przesyłek – pism sądowych, a tym samym uniemożliwia

powtórne zawiadomienie adresata o tym piśmie, za niezgodny z art. 45 ust. 1

Konstytucji oraz orzekł, że przepis ten traci moc z dniem 31 marca 2003 r.

Trafnie podnosi skarżący, że w dacie upływu terminu do wniesienia skargi

o wznowienie postępowania, liczonego zgodnie przepisami wskazanymi przez Sąd

Apelacyjny w odniesieniu do podstawy wznowienia wywodzonej z wyżej

powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, obowiązujący wówczas przepis

art. 4011 k.p.c. dopuszczał skargę o wznowienie postępowania jedynie w wypadku,

gdy

Trybunał

Konstytucyjny

orzekł

o

niezgodności

aktu

normatywnego

z Konstytucja, umową międzynarodowa lub ustawą, na podstawie którego został

wydany wyrok (postanowienie rozstrzygające co do istoty). Wniesiona przez

pozwanego skarga o wznowienie postępowania, zakończonego postanowieniem

formalnym, w terminie uznanym za właściwy przez Sąd Apelacyjny podlegałaby

odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przepis art. 4011 k.p.c. w przytoczonym

brzmieniu uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 190 ust.

4 w zw. z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji wyrokiem z dnia 27

października 2004 r. (SK 1/04). Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę jego mocy

obowiązującej na okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, który to

termin upływał 4 listopada 2005 r. Przepis utracił jednak moc obowiązującą już

wcześniej, po jego zmianie (wraz ze zmianą art. 399 § 2 k.p.c.) ustawą z dnia

22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U.

2005 r., Nr 13, poz. 98), która weszła w życie dnia 6 lutego 2005 r. Zmieniony

przepis art. 4011 k.p.c. dopuścił możliwości wznowienia postępowania na tej

podstawie nie tylko w przypadku zakończenia go orzeczeniem merytorycznym ale

także orzeczeniem formalnym.

W tym stanie rzeczy trzymiesięczny termin do wniesienia przez pozwanego,

na podstawie z art. 4011 k.p.c., skargi o wznowienie postępowania zakończonego

postanowieniem formalnym, którym oddalono jego zażalenie na odrzucenie

zarzutów od nakazy zapłaty rozpoczął bieg w dniu 6 lutego 2005 r. i nie upłynął

do jej wniesienia. Nieuzasadnione było więc odrzucenie skargi.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia (art. 39815 § 1

w zw. z art. 394 § 3 k.p.c.).

jz