I CZ 35/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 35/13

POSTANOWIENIE

Dnia 8 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Z. A.

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Sprawiedliwości,

Dyrektora Zakładu Karnego we W., Dyrektora Zakładu Karnego w W. i Dyrektora

Zakładu Karnego w R.

o zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2013 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 lutego 2013 r.,

1. oddala zażalenie,

2. odmawia adw. W. O. przyznania od Skarbu Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 22 lutego 2013 roku Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę

po raz drugi, po uchyleniu poprzedniego postanowienia przez Sąd Najwyższy

postanowieniem z dnia 23.11.2012 roku, odrzucił wniosek powoda Z. A. o

przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie

odpisu wyroku Sądu

Apelacyjnego z 3 sierpnia 2011 r. w sprawie I A Ca 174/11 z uzasadnieniem oraz

odrzucił wniosek o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z 3 sierpnia 2011

r. w sprawie I A Ca 174/11 z uzasadnieniem jako spóźniony. W uzasadnieniu Sąd

Apelacyjny podniósł, że stosownie do wskazań Sądu Najwyższego wezwał

profesjonalnego pełnomocnika powoda do wskazania, kiedy Z. A. powziął

informację o potrzebie złożenia wniosku o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego z

3 sierpnia 2011 roku z uzasadnieniem. W piśmie z dnia 5.02.2012 roku

pełnomocnik powoda wyjaśnił, że powód zaczął podejmować kroki mające na celu

otrzymanie uzasadnienia wyroku od dnia otrzymania od pełnomocnika z urzędu

pisma z dnia 14 września 2011 roku, informującego powoda o treści zapadłego w

dniu 3.08.2011 roku orzeczenia. Pełnomocnik wskazał, że ze względu na niskie

wykształcenie powoda,

brak znajomości przepisów prawa oraz nieporadność

językową wnioski złożone przez niego w dniach 16.09.2011 roku i 28.09.2011 roku

należało traktować jako wnioski o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

wskazanego wyżej wyroku.

Odrzucając oba wnioski Z. A. Sąd II instancji podniósł w zaskarżonym

postanowieniu, że pisma wnoszone przez powoda po otrzymaniu przez niego

pisma jego pełnomocnika z urzędu z dnia 14.09.2011 roku nie świadczą o tym, że

wnosi on o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Ich treść nie wskazuje

również na to, aby powód wiedział, że uzyskanie uzasadnienia wyroku Sądu

Apelacyjnego wymaga złożenia odrębnego wyraźnego wniosku w określonym

przez ustawę terminie i trybie. Jednakże w ocenie Sądu Apelacyjnego, powód

uzyskał tę wiedzę w momencie doręczenia mu w dniu 25.11.2011 roku pisma Sądu

Apelacyjnego z dnia 21.11.2011 roku. W tym dniu ustała przyczyna uchybienia

terminu do złożenia wniosku o doręczenie powodowi wyroku z dnia 3.08.2011 roku

z uzasadnieniem. Powód złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia

wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w dniu 7.12.2012 roku, a więc po

upływie 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 169 § 1 k.p.c., co stosownie do

art. 171 k.p.c. implikowało odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu jak

spóźnionego.

Odrzucenie

wniosku

o przywrócenie

terminu

skutkowało

w

konsekwencji odrzuceniem wniosku powoda o doręczenie wyroku z uzasadnieniem

na podstawie art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. jako spóźnionego.

W zażaleniu powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika

ustanowionego z urzędu, domagał się uchylenia postanowienia

i przywrócenia

terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

3 sierpnia 2011 roku z uzasadnieniem oraz o doręczenie mu tego wyroku

z uzasadnieniem. Zakwestionował ustalenie Sądu, że z pisma Sądu Apelacyjnego

z dnia 21.11.2011 roku powód dowiedział się o konieczności złożenia wniosku

o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, wskazując, ze stanowiło ono odpowiedź na

pismo powoda z dnia 2.11.2011 roku skierowane do Sądu Najwyższego, w którym

powód zawarł wniosek o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Mimo wezwania

ze strony Sądu Apelacyjnego w ramach ponownego rozpoznania wniosków

powoda, powód nie wskazał konkretnej daty, w której dowiedział się o tym,

że wniosek o doręczenie mu wyroku Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem

powinien być złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. W związku z tym

prawidłowo przyjął Sąd Apelacyjny, że powód uzyskał informację o sposobie

i terminie złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem z pisma Sądu

Apelacyjnego, doręczonego mu w dniu 25.11.2011 roku, stąd złożony przez niego

wniosek o przywrócenie uchybionego terminu był faktycznie spóźniony i podlegał

odrzuceniu na podstawie art. 171 k.p.c. Konsekwencją było zasadne i zgodne

z prawem odrzucenie przez Sąd II instancji wniosku o doręczenie wyroku

z uzasadnieniem jako spóźnionego (art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c.). Niezależnie od powyższego podnieść należy, że w postępowaniu

apelacyjnym powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika

procesowego ustanowionego z urzędu. Wprawdzie istotnie pełnomocnictwo to nie

obejmowało sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej (por. uchwała składu

7 Sędziów SN z dnia 5.06.2008 roku, III CZP 142/07, OSNC 2008/11/122),

ale brak jest podstaw do przyjęcia, że pełnomocnik z urzędu strony traci z chwilą

ogłoszenia orzeczenia Sądu II instancji wszelkie uprawnienia do reprezentowania

strony. Przeciwnie, nadal jest uprawniony do zaskarżenia orzeczenia o kosztach

postępowania, jak też do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

i doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Jego obowiązkiem jest także

udzielenie reprezentowanej stronie informacji odnoszących się do sposobu

i terminu wywiedzenia ewentualnej skargi kasacyjnej, ponieważ są to informacje

dotyczące orzeczenia, które wydane zostało w postępowaniu drugoinstancyjnym

objętym umocowaniem pełnomocnika. Niedopełnienie tych obowiązków przez

pełnomocnika nie upoważnia strony do powoływania się na niezawinione przez nią

niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie jej

uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji, ponieważ wina pełnomocnika jest winą

strony (por. postanowienie SN z dnia 18.01.2012 roku, II CZ 148/11, Lex

nr 1162662), może natomiast rodzić odpowiedzialność pełnomocnika zawodowego

wobec strony za skutki uchybienia terminowi do złożenia wniosku o doręczenie

wyroku z uzasadnieniem. Wniosku o przywrócenie terminu nie można opierać

na tym, że to nie strona, a jej pełnomocnik zaniedbał dokonania czynności

procesowej. W takiej sytuacji skarżący winien uprawdopodobnić, że uchybienie

terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pełnomocnika strony (por.

postanowienie SN z dnia 27.10.2009 roku, II UZ 35/09, Lex nr 564801). Działanie

uprawnionego pełnomocnika procesowego jest działaniem za stronę, utożsamiane

z działaniem samej strony (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 7 września

1936 r., C.III.1439/35 – OSP 1936, poz. 674, z dnia 1 lutego 1962 r., 4 CZ 113/61

– NP. 1964, z.1, str. 49 oraz z dnia 15 maja 1962 r., 1 CR 993/61 – PUG 1963, z. 5,

str. 145). Czynności podejmowane przez pełnomocnika oraz zaniechanie podjęcia

czynności przez pełnomocnika procesowego rodzą skutek w stosunku do strony

procesowej w imieniu której pełnomocnik działa (postanowienie SN z dnia

13.04.2005 roku, V CZ 20/05, nie publikowane). Zawinione przez pełnomocnika

procesowego uchybienie terminu uniemożliwia więc przywrócenie terminu na

żądanie strony (postanowienie SN z dnia 13.04.2005 roku, V CZ 35/05,

nie publikowane).

W tym stanie rzeczy zażalenie powoda jako nieuzasadnione podlegało

oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. Sąd

Najwyższy odmówił przyznania pełnomocnikowi powoda kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu zażaleniowym

z uwagi na nieprofesjonalny sposób sporządzenia zażalenia, które nie zawiera

jakichkolwiek zarzutów naruszenia przepisów postępowania ze wskazaniem

sposobu ewentualnego naruszenia tych przepisów przez Sąd II instancji oraz jego

konsekwencji.

Tymczasem

istotą

przymusu

adwokacko-radcowskiego

obowiązującego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym jest potrzeba

zapewnienia profesjonalnego sporządzania środków prawnych kierowanych

do Sądu Najwyższego na najwyższym poziomie prawniczym.