I CZ 35/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 35/06

POSTANOWIENIE

Dnia 19 lipca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa P. W.

przeciwko B. B., G. Ł. i K. Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 lipca 2006 r.,

zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 marca 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Nakazem zapłaty z dnia 28 czerwca 2003 r. wydanym w postępowaniu

nakazowym, Sąd Okręgowy w W. orzekł, że pozwani mają zapłacić powodowi

kwotę 80.520,- złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 21 sierpnia 2002 r. do dnia

zapłaty oraz koszty procesu. W zarzutach pozwani domagali się uchylenia nakazu

zapłaty i oddalenia powództwa. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2005 r. Sąd Okręgowy

uchylił nakaz zapłaty w części zasądzającej odsetki ustawowe od kwoty 80.520,złotych za okres od dnia 21 sierpnia 2002 r. do dnia 29 marca 2004 r. i w tym

zakresie postępowanie umorzył. Odnośnie do pozostałej części zasądzonego

roszczenia stwierdził w uzasadnieniu, że zarzuty pozwanych były bezzasadne.

Pozwani wnieśli od tego wyroku apelację, w której zaskarżyli utrzymanie w mocy

nakazu zapłaty w pozostałej części. Wnieśli o zmianę wyroku przez uchylenie

nakazu zapłaty i oddalenie powództwa lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi

pierwszej

instancji

do

ponownego

rozpoznania.

Zaskarżonym

postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację jako niedopuszczalną z uwagi na

skierowanie

jej

przeciwko

rozstrzygnięciu

nieistniejącemu

(brak

substratu

zaskarżenia). Stwierdził, że zgodnie z art. 496 k.p.c., Sąd Okręgowy powinien był,

w części obejmującej nieuwzględnienie zarzutów pozwanych, orzec w sentencji

wyroku o utrzymaniu w tej części nakazu zapłaty w mocy. Zauważył też, że

orzeczenie Sądu Okręgowego w istocie było postanowieniem nie odnoszącym się

do całego nakazu zapłaty.

W zażaleniu pozwani zarzucili, że zaskarżone orzeczenie narusza art. 373,

i

k.p.c.

przez

zaniechanie

potraktowania

wniesionego

środka

odwoławczego od wyroku Sądu Okręgowego jako zażalenia i brak jego

merytorycznego rozpoznania. Wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadniczą wagę skarżący przypisali stwierdzeniu Sądu Apelacyjnego, że

orzeczenie Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2005 r. w istocie było

postanowieniem. Tymczasem, stwierdzenie to nie miało znaczenia ani dla

podjętego przez Sąd Apelacyjny rozstrzygnięcia ani dla dopuszczalności

zaskarżenia przez pozwanych rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Częściowe

uchylenie nakazu zapłaty i umorzenie w tym zakresie postępowania nie zostało

zaskarżone.

Bezprzedmiotowa

była

więc

kwestia,

czy

orzeczenie

Sądu

Okręgowego było wyrokiem czy postanowieniem i jaki w związku z tym

przysługiwałby środek odwoławczy. Istotne było natomiast, czy apelacja pozwanych

została wniesiona od wyroku Sądu Okręgowego, a ściślej – czy istnieje wyrok Sądu

Okręgowego, który pozwani podważają w apelacji, tj. wyrok, mocą którego nakaz

zapłaty został utrzymany w mocy w części ponad uchylenie i umorzenie

postępowania. W tym zakresie Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że – zgodnie

z art. 496 k.p.c. in princ. – ocena Sądu Okręgowego co do bezzasadności

pozostałych zarzutów pozwanych powinna była znaleźć wyraz w postaci

zamieszczenia w sentencji wyroku określenia „w pozostałej części nakaz zapłaty

utrzymuje w mocy”. Sentencja wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2005 r.

takiego określenia nie zawiera.

Przyczyną odrzucenia apelacji pozwanych w zaskarżonym postanowieniu

nie była niedopuszczalność z uwagi na nieprzysługiwanie apelacji od orzeczenia,

które,

wbrew

swojej

nazwie,

w

rzeczywistości

nie

jest

wyrokiem,

lecz

niedopuszczalność apelacji z powodu nieistnienia wyroku, którego apelacja

dotyczy. Odnośnie do tej ostatniej kwestii w judykaturze Sądu Najwyższego

przyjęto jednolicie, że jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania strona może złożyć

wniosek o uzupełnienie orzeczenia (art. 351 § 1 k.p.c.), jeżeli natomiast wniosła

środek odwoławczy dotyczący przedmiotu nieobjętego rozstrzygnięciem w sentencji

orzeczenia, to środek ten podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny z powodu

braku substratu zaskarżenia (por. orzeczenia z dnia 2 czerwca 1964 r. I PR 10/63 –

OSNC 1965 nr 5 poz. 80, z dnia 25 lutego 1997 r. II CKN 15/97 – OSNC 1997, nr 67, poz. 89, z dnia 8 lipca 1997 r. I Cz 76/97 nie publ., z dnia 21 kwietnia 1998 r.

III Cz 43/98 nie publ., z dnia 28 maja 1998 r. III CKN 409/98 nie publ., z dnia

4 listopada 1998 r. I CKN 703/98 nie publ.).

Zażalenie nie zawiera zarzutów przeciwko przyjętej w zaskarżonym

postanowieniu koncepcji prawnej ani też koncepcja ta w istocie nie jest błędna.

Stanowisko skarżących wydaje się być wynikiem nie tylko niedostrzegania

rzeczywistej przyczyny odrzucenia apelacji przez Sąd Apelacyjny ale także

przyjmowania, że gdyby apelacja została uznana za zażalenie to ten ostatni środek

odwoławczy nie mógłby zostać odrzucony. Stanowisko to – niezależnie od oceny,

czy byłoby usprawiedliwione potraktowanie w okolicznościach niniejszej sprawy

wniesionego przez pozwanych środka odwoławczego jako zażalenia – jest

oczywiście błędne.

Ewentualne

zażalenie

dotyczyłoby

wszakże

również

orzeczenia

nieistniejącego i także byłoby niedopuszczalne.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 398 14

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).

jc