I CZ 34/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 34/08

POSTANOWIENIE

Dnia 15 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku K. S.

przy uczestnictwie Miasta W., K. W., D. M., T. M., K. W., A. W., M. M. i M. W.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2008 r.,

zażalenia uczestnika postępowania Miasta W.

na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt V Ca

(…),

1)

uchyla zaskarżone postanowienie,

2)

oddala

wniosek

uczestnika

o

zasądzenie

kosztów

postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Miasto W. wniosło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 17

kwietnia 2007 r., stwierdzającego zasiedzenie nieruchomości określonej we wniosku K.

S. Apelację tę podpisała adwokat E. S., powołując się na złożone do akt sprawy

pełnomocnictwo z dnia 20 listopada 2006 r. Z pełnomocnictwa tego wynika, że adwokat

E. S. jest umocowana do reprezentowania Miasta W. przed sądami powszechnymi w

sprawach

dotyczących

nieruchomości

rozpoznawanych

w

postępowaniu

nieprocesowym - jednak o tyle tylko, o ile wartość przedmiotu sprawy nie przekracza

2 000 000 zł. We wniosku wszczynającym sprawę, w której zapadło postanowienie Sądu

Rejonowego z dnia 17 kwietnia 2007 r., wartość ta została określona na 2 103 000 zł;

taka też wartość przedmiotu zaskarżenia została wskazana w apelacji Miasta W.

W dniu 14 października 2007 r. Sąd Okręgowy wezwał adwokat E. S. do

uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych apelacji przez wskazanie umocowania

do wniesienia apelacji o wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącego 2 103 000 zł. W

zakreślonym terminie adwokat E. S. wniosła pismo zawierające oświadczenie, że jako

załączniki składa:

- pełnomocnictwo procesowe ogólne z dnia 23 lipca 2003 r. udzielone radcy

prawnemu J. K. do zastępowania Miasta W. przed sądami powszechnymi, i

- pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 2 grudnia 2006 r. udzielone adwokat E. S.

przez radcę prawnego J. K. do reprezentowania Miasta W. w sprawie o zasiedzenie

wszczętej w wyniku wniosku K. S., toczącej się przed Sądem Rejonowym w W.

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy odrzucił apelację

Miasta W. Uznał, że skoro apelacja w sprawie o wartości przedmiotu sporu w kwocie

2 203 000 zł została wniesiona z powołaniem się na udzielone adwokat E. S.

pełnomocnictwo procesowe ograniczone do spraw o wartości nie przekraczającej

2 000 000 zł, to nie mogło stanowić należytego umocowania do wniesienia apelacji

pełnomocnictwo substytucyjne udzielone adwokat E. S. przez radcę prawnego J. K.,

której umocowanie do reprezentowania Miasta W. przed sądami powszechnymi nie

zawiera żadnego ograniczenia. Uwzględniając, że pełnomocnictwo opiera się na

oświadczeniu woli reprezentowanego, nie można było, w ocenie Sądu Okręgowego, bez

wyraźnego oświadczenia reprezentowanego Miasta W. uznać, iż brak umocowania

adwokat E. S. do wniesienia apelacji został usunięty przez zgłoszenie się nowego

pełnomocnika i udzielenie przez niego pełnomocnictwa substytucyjnego adwokat E. S.

Decydująca była znana Sądowi Okręgowemu wola reprezentowanego wyrażona

w pełnomocnictwie udzielonym „bezpośrednio” adwokat E. S.

W zażaleniu Miasto W. zarzuciło, że postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 26

listopada 2007 r. zapadło z naruszeniem art. 91, 92 i 373 k.p.c. oraz art. 21 ustawy z

dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz. U z 2002 r. Nr 123, poz.

1059 ze zm.). Według skarżącego, jeżeli Sąd Okręgowy miał wątpliwości co do jego woli

dotyczącej zakresu umocowania adwokat E. S., powinien wolę tę ustalić w drodze

interpretacji, zgodnie z art. 65 k.c., lub zwrócić się do skarżącego o jej wyjaśnienie.

W okolicznościach sprawy miarodajne, zgodnie z art. 65 k.c., powinno być - jako

późniejsze - pełnomocnictwo substytucyjne. Uwzględnienie przez Sąd Okręgowy

wcześniejszego pełnomocnictwa z dnia 20 listopada 2006 r., o węższym zakresie, było

działaniem naruszającym interesy skarżącego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 89 § 1 k.p.c., określone w nim dokumenty, z zastrzeżeniem wyjątku

przewidzianego w § 2, stanowią wobec sądu i uczestników postępowania wyłączny

dowód udzielenia pełnomocnictwa procesowego. W orzecznictwie przyjmuje się, że

dołączenie do pisma procesowego dokumentu pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego

odpisu jest, w myśl art. 126 § 3 k.p.c., warunkiem formalnym, wobec czego w razie

niezachowania tego warunku należy wezwać do jego uzupełnienia w zakreślonym

terminie, stosownie do art. 130, 370 lub 373 k.p.c. (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 10 lipca 2003 r., III CZP 54/03, LEX nr 103097, uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 74/03, OSNC 2005, nr 1, poz. 6, i

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2005 r., III UZ 29/04, OSNP 2005, nr 11, poz.

165).

Podzielając wyjaśnienia zawarte w literaturze przedmiotu, należy uznać termin

wyznaczony do usunięcia braku formalnego za niezachowany, jeżeli strona w tym

terminie w ogóle nie podjęła czynności uzupełniającej lub wprawdzie ją podjęła, ale w

taki sposób, że brak nie został w całości uzupełniony.

W okolicznościach sprawy nie było podstaw do stwierdzenia tak rozumianego

niezachowania terminu wyznaczonego do usunięcia braku w postaci przedłożenia

dokumentu pełnomocnictwa o odpowiednim zakresie umocowania. Uwzględniając, że

udzielenie adwokatowi przez radcę prawnego pełnomocnictwa substytucyjnego, o

którym mowa w art. 21 ustawy o radcach prawnych, oznaczało udzielenie adwokatowi substytutowi pełnomocnictwa w granicach umocowania radcy prawnego przez samego

skarżącego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., I CZ

78/06, LEX nr 276382), a radca prawny był umocowany do reprezentowania skarżącego

bez żadnych ograniczeń – a zatem i w sprawie wszczętej przez wnioskodawcę, należało

przyjąć, iż przez przedłożenie Sądowi Okręgowemu w zakreślonym terminie tego

pełnomocnictwa substytucyjnego wraz z pełnomocnictwem udzielonym radcy prawnemu

wskazany brak formalny został uzupełniony w terminie w całości.

W okolicznościach sprawy wyłonił się inny problem niż nieuzupełnienie w terminie

w całości braku formalnego dotyczącego przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa o

odpowiednim

zakresie

umocowania.

Przedłożenie

w

terminie

dokumentów

pełnomocnictwa w brzmieniu wskazującym na umocowanie adwokat E. S. do złożenia w

imieniu skarżącego apelacji o wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie 2 103 000 zł

mogło zrodzić jedynie wątpliwości interpretacyjne co do przysługiwania jej rzeczywiście

umocowania w takich granicach ze względu na wcześniejsze ograniczenie jej

pełnomocnictwa. Skarżąca trafnie podniosła, że wątpliwości te powinny być usunięte w

drodze wykładni uwzględniającej dyrektywy art. 65 k.c. lub przez zażądanie od

skarżącego w nowym terminie stosownego dokumentu usuwającego wspomniane

wątpliwości. Należy się też zgodzić ze skarżącą, że w okolicznościach sprawy

decydować powinno - jako późniejsze – pełnomocnictwo substytucyjne. Obecnie

wątpliwości w tym względzie usuwa ponadto fakt złożenia rozpoznawanego zażalenia

przez pełnomocnika niewątpliwie odpowiednio umocowanego do reprezentowania

Miasta W. w sprawie wszczętej przez wnioskodawcę.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 15

§ 1 w związku z art. 3941 §3 i art. 13 §2 k.p.c., a co do kosztów postępowania

wywołanego wniesieniem zażalenia – art. 520 §1 k.p.c.).