I CZ 32/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 32/07

POSTANOWIENIE

Dnia 18 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

del. SSA Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej O. w W.

przeciwko Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego G. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 maja 2007 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 12 stycznia 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

Wspólnoty Mieszkaniowej „O.” w W. wywiedzioną w sprawie o zapłatę przeciwko

Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego „G” w W., bowiem uznał, że Sąd

Okręgowy w W. bezzasadnie przywrócił powodowi termin do wniesienia opłaty

podstawowej od apelacji. Sąd Apelacyjny wskazał, że w ramach kontroli

zachowania warunków formalnych środka zaskarżenia mieści się także ocena

zasadności przywrócenia uchybionego terminu do jego wniesienia. Przesłanką

przywrócenia terminu jest stwierdzenie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy

strony (art. 168 § 1 k.p.c.). Jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to

przy ustaleniu jej zawinienia w nie zachowaniu terminu należy mieć na uwadze

działania pełnomocnika, a zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik

obciążają jego samego. Zaniechanie uiszczenia opłaty podstawowej przez

pełnomocnika będącego adwokatem, który przy wykonywaniu tej czynności

posłużył się osobą trzecią jest wynikiem jego zawinionego działania i nie może

prowadzić do przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty. Opłata podstawowa

określona w art. 14 ust. 3 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach

cywilnych, Dz. U. nr 167, poz. 1398, ze zm. (dalej u.k.s.c.) jest opłatą w wysokości

stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c., a zaniechanie jej uiszczenia przy

wniesieniu apelacji nie uzasadnia przywrócenia terminu dla dokonania tej

czynności.

Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał Sąd Apelacyjny art. 1302 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 14 ust. 2 i 3 u.k.s.c.

W zażaleniu na postanowienie z 12 stycznia 2007 r. powód zarzucił, że

zostało ono wydane z naruszeniem: - art. 1302 § 3 k.p.c. poprzez zrównanie opłaty

podstawowej z opłatą stałą lub stosunkową, w warunkach gdy w przepisie tym

mowa jest wyraźnie o opłacie stałej lub stosunkowej, - art. 100 § 2 u.k.s.c. poprzez

uznanie, że nieuiszczenie opłaty w wysokości podstawowej może być podstawą do

odrzucenia środka odwoławczego, - art. 168 § 1 k.p.c. poprzez uznanie za

bezzasadne przywrócenia powodowi terminu do uiszczenia opłaty podstawowej.

Wątpliwości co do tej kwestii, czy opłata podstawowa ma charakter opłaty stałej

w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. zostały wyjaśnione dopiero w uchwale Sądu

Najwyższego z 21 listopada 2006 r. Skoro w początkowym okresie obowiązywania

nowych przepisów nie było pewności co do tego, w jaki sposób należy je stosować,

a powód postąpił w zgodzie z jedną z możliwych ich interpretacji, to nie można go

obciążać negatywnymi konsekwencjami takiego postępowania.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Co do zasady, powód w zażaleniu nie kwestionuje tezy, że uprawnieniem

sądu drugiej instancji w ramach badania przesłanek dopuszczalności zaskarżenia

jest przeprowadzenie kontroli zasadności przywrócenia stronie terminu do

uzupełniania braków formalnych środka zaskarżenia. Powód podważa wyniki tego

rodzaju kontroli przeprowadzonej w przedmiotowej sprawie w warunkach, gdy poza

sporem jest, że zastępujący go fachowy pełnomocnik nie opłacił należną opłatą

podstawową wniesionej w sprawie apelacji.

Przeprowadzając kontrolę prawidłowości zastosowania art. 168 § 1 k.p.c.

przez Sąd pierwszej instancji Sąd Apelacyjny wskazał, że przywrócenie stronie

terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić jeśli uchybienie

terminowi nastąpiło bez winy strony, a gdy jest ona fachowo reprezentowana, to

przy ocenie jej zawinienia należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz

osób, którymi on się posługuje. Jeżeli zachowanie pełnomocnika, który uchybił

terminowi dla dokonania czynności procesowej nosi znamiona zawinienia

w jakiejkolwiek postaci, to przywrócenie terminu jest niedopuszczalne.

Uchybienie popełnione przez pełnomocnika powoda w przedmiotowej sprawie

polegało na tym, że opłacił apelację opłatą podstawową, która ma wysokość stałą,

nie przy wniesieniu środka zaskarżenia, ale sześć dni później. Pełnomocnik

tłumaczył to zachowanie krótkim okresem obowiązywania nowych przepisów

o kosztach sądowych nakładających obowiązek wnoszenia opłat w wysokości

stałej jednocześnie ze złożeniem środka zaskarżenia i nie ustaloną jeszcze w tym

czasie praktyką ich stosowania. Nie sposób jest przyjąć przytoczonej wyżej

argumentacji za usprawiedliwienie opóźnienia w warunkach, gdy sześć dni po

wniesieniu apelacji ustały wątpliwości pełnomocnika w kwestii sposobu rozumienia

tych przepisów, a nowa ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych weszła

w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.

Z art. 1302 § 3 k.p.c. wynika, że sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie

opłaty wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego

środki odwoławcze lub środki zaskarżenia, w tym i apelację, podlegające opłacie

w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości

przedmiotu zaskarżenia.

Na temat sposobu, w jaki należy rozumieć użyte w art. 130 2 § 3 k.p.c.

pojęcie „opłata w wysokości stałej” wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale

z 21 listopada 2006 r., III CZP 109/06, LEX nr 197685 i wyjaśnił, że opłata

podstawowa określona w art. 14 ust. 3 u.k.s.c. jest opłatą w wysokości stałej

w rozumieniu tego przepisu. W motywach tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że

wykładnia językowa art. 14 ust. 3 w związku z art. 11 i 12 u.k.s.c. oraz art. 130 2 § 3

k.p.c. nie budzi żadnych wątpliwości. W świetle argumentów semantycznych

i logicznych za oczywiste uznał Sąd Najwyższy, że opłata „w wysokości stałej” to

opłata wyrażona wielkością o niezmiennej (nie zmieniającej się) wartości,

określonej w sposób arytmetyczny, a więc za pomocą liczb, a niekiedy także

działań na liczbach. Gdyby prawodawca zamierzał ograniczyć zasięg stosowania

art. 1302 § 1 i 3 k.p.c. tylko do opłat stałych w rozumieniu art. 11 u.k.s.c., posłużyłby

się - mając na względzie jednolitość systemu prawa oraz dbałość o spójność

terminologiczną - tym właśnie pojęciem. Użycie sformułowania „opłata w wysokości

stałej” wskazuje jednoznacznie na zamiar nadania temu określeniu innego,

szerszego znaczenia (por. też postanowienia Sądu Najwyższego z 30 maja 2006 r.,

I CZ 23/06 i z 2 czerwca 2006 r., II UZ 14/06, niepubl.). Na poparcie przyjętej tezy,

poza argumentami językowymi, przytoczył Sąd Najwyższy także argumenty

celowościowe.

W świetle powyższego, zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 130 2 § 3

i 168 § 1 k.p.c. oraz art. 100 § 2 u.k.s.c. uznać trzeba za bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 394 1 k.p.c. i art. 39814 k.p.c.,

orzeczono jak w sentencji.