I CZ 30/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 30/05

POSTANOWIENIE

Dnia 28 czerwca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Tadeusz Żyznowski

SSA Andrzej Struzik (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa G. P.

przeciwko A. P.

o podwyższenie renty przy udziale Prokuratora Okręgowego w W., po rozpoznaniu na

posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 czerwca 2005 r., zażalenia

pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn.

akt V Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił apelację

od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 9 czerwca 2003 r. Uzasadniając swe

orzeczenie, Sąd drugiej instancji wskazał, że na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik

pozwanego został wezwany do usunięcia braków formalnych apelacji przez uiszczenie

brakującego wpisu w kwocie 1330 zł pod rygorem jej odrzucenia. Złożony następnie

wniosek o zwolnienie pozwanego od opłaty został oddalony postanowieniem z dnia 20

lutego 2004 r., a orzeczenie to zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanego w dniu 26

lutego 2004 r. wraz z wezwaniem do uiszczenia brakującego wpisu w terminie 7 dni pod

rygorem odrzucenia apelacji. Termin do uiszczenia opłaty upłynął bezskutecznie w dniu

4 marca 2004 r. a w konsekwencji apelacja podlegała odrzuceniu na podstawie art. 16

ust. 3 ustawy z 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w

związku z art. 373 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał także, że w dniu 31 marca 2004 r.

wpłynął wniosek pełnomocnika pozwanego o ponowne wezwanie go do uiszczenia

opłaty, jednakże wniosek ten jest bezzasadny, skoro stosowne wezwanie pełnomocnik

otrzymał w dniu 26 lutego 2004 r. wraz z prawomocnym postanowieniem

przesądzającym obowiązek jej poniesienia.

Postanowienie z dnia 27 kwietnia 2004 r. zaskarżył pozwany zarzucając obrazę

przepisów postępowania, a to art. 373 k.p.c. oraz art. 16 § 3 ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych. Naruszenie przepisu art. 373 k.p.c. polega, zdaniem

skarżącego, na niewłaściwym jego zastosowaniu wobec tego, że strona była wzywana

przez Sąd pierwszej instancji do usunięcia braków, zaś Sąd drugiej instancji mógłby

zastosować ten przepis jedynie wtedy, gdyby Sąd pierwszej instancji wezwania takiego

nie dokonał. Naruszenie art. 16 § 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

polega na błędnym przyjęciu, że strona była powiadomiona o konieczności uiszczenia

opłat, gdy w istocie powiadomienie takie nie miało miejsca. W konkluzji pozwany wniósł

o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Naruszenie przepisu art. 373 k.p.c. nie miało miejsca. Istotnie Sąd pierwszej

instancji wzywał pozwanego o opłatę od apelacji, jednakże błędnie określił wysokość tej

opłaty na kwotę 40 zł, co dostrzegł Sąd Okręgowy określając wysokość opłaty na kwotę

1370 zł i wzywając o uiszczenie jej brakującej części. „Należna opłata”, o jakiej mowa w

art. 16 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, to opłata w wysokości

wynikającej z obowiązujących przepisów, a w konsekwencji uiszczenie opłaty niższej,

niż przewidziana przepisami, chociażby wynikało z błędnego zarządzenia sądu

pierwszej instancji, stanowi przeszkodę do rozpoznania apelacji. Obowiązek uiszczenia

opłaty nie jest konsekwencją zarządzenia przewodniczącego o wezwaniu strony do jej

uiszczenia ale wiąże się z samym faktem wniesienia przez stronę pisma podlegającego

opłacie (art. 15 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W wypadku

uiszczenia opłaty w niewłaściwej wysokości nie może dojść do rozpoznania apelacji i

ściągnięcia brakującej części wpisu stosownie do art. 20 ust. 2 ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych, albowiem obowiązek uzupełnienia wpisu nie wynika

ze zdarzeń, które miały miejsce po jej wniesieniu, ale wpis w tej wysokości był należny

już w chwili wniesienia apelacji. Stąd, zgodnie z art. 16 ust. 1 i 3 i art. 28 powołanej

ustawy w zw. z art. 373 k.p.c., Sąd drugiej instancji wzywa stronę do uzupełnienia opłaty

do wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów, a niewykonanie zarządzenia

powoduje odrzucenie apelacji. Takie stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale

składu siedmiu sędziów z dnia 26 października 1970 r. sygn. III PZP 7/70 (OSNCP 1971

nr 4, poz. 62) i nadał jej moc zasady prawnej. Stosownie do tej uchwały sąd drugiej

instancji odrzuca rewizję (obecnie apelację), od której pomimo wniesienia nie został

uiszczony wpis należny w chwili jej wniesienia. W uchwale tej wskazano, iż art. 20 ust. 2

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych znajdzie zastosowanie wtedy, gdy

obowiązek uiszczenia wpisu od rewizji (obecnie apelacji) powstał na skutek ustalenia

przez sąd wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, cofnięcia zwolnienia od kosztów

sądowych lub uchylenia kurateli już po wysłaniu zawiadomienia o terminie posiedzenia.

Uzasadniając tę uchwałę Sąd Najwyższy akcentuje, że fakt podjęcia czynności przez

sąd nie ma znaczenia dla prawidłowego stosowania art. 16 ust. 3 ustawy, gdy

obowiązek uiszczenia wpisu istniał w chwili wniesienia rewizji (obecnie apelacji).

Trafnie natomiast w zażaleniu zarzucono naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przez odrzucenie apelacji oparte na

błędnym ustaleniu, że pełnomocnikowi pozwanego doręczono wezwanie o uiszczenie

opłaty. Ustalenie takie nie znajduje podstaw w dowodach doręczeń znajdujących się w

aktach sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że doręczenie

wezwania nastąpiło jednocześnie z doręczeniem postanowienia z dnia 20 lutego 2004

r., jednakże znajdujący się na karcie 276 dowód doręczenia pełnomocnikowi pozwanego

korespondencji sądowej

w dniu

26 lutego

2004

r. dotyczy wyłącznie

wyżej

wymienionego postanowienia, zaś dowodu doręczenia wezwania o opłatę w aktach

sprawy brak. W konsekwencji przyjąć należy, że zażalenie jest zasadne, gdyż brak było

podstaw do zastosowania art. 16 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych. Z tych przyczyn, na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.

zaskarżone postanowienie należało uchylić.