I CZ 3/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 3/07

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

SSN Jan Górowski

w sprawie nieletniej A.F., córki J. i M.

o czyny karalne z art. 217 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2007 r.,

zażalenia rodziców nieletniej – J. i M. małż. F.

na postanowienie Sądu Okręgowego w R.

z dnia 11 września 2006 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

W sprawie nieletniej A.F. wobec której orzeczono zastosowanie środka

wychowawczego Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z dnia 11 września 2006 r.

odrzucił skargę kasacyjną rodziców nieletniej – J. i M.F. od postanowienia tego

Sądu Okręgowego z dnia 30 maja 2006 r.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z art. 20 ustawy

o postępowaniu w sprawach nieletnich (upn) w sprawach nieletnich stosuje się

odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego – trybu nieprocesowego,

a w zakresie zbierania, utrwalania i przeprowadzania dowodów przez Policję,

powoływania i działania obrońcy oraz w postępowaniu poprawczym – przepisy

Kodeksu postępowania karnego, ze zmianami przewidzianymi w ustawie.

Stosownie zaś do art. 59 § 2 upn gdy wobec nieletniego nie zastosowano środka

poprawczego i gdy środek odwoławczy nie zawiera wniosku o zastosowanie

takiego środka – to postępowanie odwoławcze toczy się na podstawie Kodeksu

postępowania cywilnego, przy zachowaniu przepisów upn o postępowaniu

opiekuńczo-wychowawczym. Dlatego w niniejszej sprawie mają odpowiednie

zastosowanie

przepisy

Kodeksu

postępowania

cywilnego

o

postępowaniu

nieprocesowym.

W postępowaniu nieprocesowym w sprawach z zakresu prawa rodzinnego,

opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje tylko w sprawach

o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności

majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych – art. 5191 § 2 k.p.c. w brzmieniu ustalonym

przez ustawę z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. z 2005 r.,

Nr 13, poz. 98). Cytowana ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. ma zastosowanie do

skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie.

Trzy orzeczenia Sądu Najwyższego na które powołano się w skardze

kasacyjnej zapadły jeszcze przed nowelizacją

k.p.c. dokonaną ustawą z dnia

24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy

o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr

48, poz. 554 oraz cytowaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. Ustawodawca

ograniczył

możliwość

wnoszenia

skargi

kasacyjnej

w

postępowaniu

nieprocesowym. Obecnie w sprawach nieletnich – jeżeli w stosunku do nieletniego

zastosowano środek wychowawczy – możliwość wniesienia skargi kasacyjnej

została wyłączona.

W konkluzji Sąd Okręgowy uznał, że skarga kasacyjna złożona przez

rodziców nieletniej jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art.

3986 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie rodzice nieletniej zarzucili

naruszenie art. 5191 § 1 k.p.c. Podnieśli, że uzasadnienie zaskarżonego

postanowienia nie podaje na jakiej podstawie prawnej Sąd oparł swoje stanowisko.

W skardze kasacyjnej powołali się na orzeczenia Sądu Najwyższego, które

dopuszczały kasację w sprawach, w których w stosunku do osoby nieletniej

zastosowano środek wychowawczy.

Przepis art. 5191 § 1 k.p.c. przewiduje, że w sprawach w zakresu prawa

osobowego dopuszczalna jest skarga kasacyjna. Według szerszego pojęcia prawa

osobowego – pod zakres tego pojęcia podlegają wszelkie prawa związane z osobą,

a także prawo małżeńskie, rodzinne i opiekuńcze. Sprawy unormowane ustawą

o postępowaniu w sprawach nieletnich są zaliczane w tym rozumieniu do spraw

z zakresu prawa osobowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew podniesionym w zażaleniu zarzutom Sąd Okręgowy obszernie

i trafnie wyjaśnił p odstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. O dopuszczalności

skargi kasacyjnej w sprawach o zastosowanie wobec nieletnich środków

wychowawczych na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich,

zgodnie z art. 20 i 59 § 2 tej ustawy, decyduje art. 519 1 k.p.c. Stosownie do jego

unormowania w postępowaniu nieprocesowym kasacja przysługuje, jeżeli przepis

szczególny nie stanowi inaczej, w sprawach z zakresu prawa osobowego,

rzeczowego i spadkowego – z wyłączeniami zawartymi w § 4 – oraz w sprawach,

które wymieniają § 2 i 3 tego przepisu. W pozostałych sprawach w postępowaniu

nieprocesowym skarga kasacyjna nie przysługuje.

Przepis art. 5191 jest przepisem Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem,

tłumacząc znaczenie rodzajów spraw, do jakich odwołuje się ten przepis należy

posługiwać się systematyką i nazewnictwem Kodeksu postępowania cywilnego.

Sprawami z zakresu prawa osobowego są te sprawy, które tak właśnie

zakwalifikowano w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 526 i następne). Sprawy

wynikające z ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich nie są sprawami

z zakresu prawa osobowego.

Sąd Okręgowy trafnie wyjaśnił, że powoływane w skardze kasacyjnej

postanowienia Sądu Najwyższego nie mogą przemawiać za dopuszczalnością

skargi kasacyjnej w sprawach nieletnich, w których orzeczono o zastosowaniu

środków wychowawczych, gdyż orzeczenia te zapadły w odmiennym stanie

prawnym, przed nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego, dokonaną ustawą

z dnia 24 maja 2000 r. Niedopuszczalna skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu

przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

Z powyższych względów na mocy art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.