I CZ 29/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 29/10

POSTANOWIENIE

Dnia 25 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

SSN Mirosława Wysocka

w sprawie z powództwa Miasta W.

przeciwko T. K.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 maja 2010 r.,

na skutek zażalenia pełnomocnika pozwanej na zawarte w pkt 4

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27 października 2009 r.,

postanowienie dotyczące wynagrodzenia za udzieloną

z urzędu pomoc prawną,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 27 października 2009 r. Sąd

Okręgowy zasądził od strony powodowej Miasta W. na rzecz pozwanej T. K. 300

złotych tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną jej z urzędu przez

adwokata M. K. przed sądem drugiej instancji oraz oddalił wniosek o przyznanie

wynagrodzenia w pozostałej części.

Na rozstrzygnięcie w zakresie oddalenia powyższego wniosku pełnomocnik

pozwanej złożył zażalenie, żądając jego zmiany przez przyznanie mu stosownego

wynagrodzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., dodanym przez ustawę z dnia 19 marca

2009 r. zmieniającą kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 69, poz. 592),

zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej

instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu

pierwszej instancji. Przepis ten

rozszerza krąg wyjątków od zasady, że nie

przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienia sądu drugiej

instancji inne, niż kończące postępowanie w sprawie. Jako przepis o charakterze

wyjątkowym powinien być interpretowany ściśle.

Stosownie do art. 98 k.p.c., regulującego zwrot kosztów procesu, strona

przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty

procesu). Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty zastępstwa

procesowego strony przez adwokata. Jednakże zwrot kosztów procesu, w tym

kosztów adwokackich, należy się stronie na zasadach określonych w art. 98 k.p.c.

jedynie wówczas, gdy wygrała sprawę. Jeżeli ją przegrała i korzystała z pomocy

prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nie otrzyma

zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 98 k.p.c., a więc nie otrzyma też kosztów

związanych z działaniem pełnomocnika z urzędu. W takiej sytuacji powstaje

subsydiarny obowiązek Skarbu Państwa wypłacenia pełnomocnikowi z urzędu

wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną, o czym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy

z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2009 r., Nr 146,

poz. 1188 ze zm.) i wydane na jego podstawie przepisy paragrafów 19 - 21

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.), a także

odpowiadające im przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców

prawnych. Świadczenie pomocy prawnej z urzędu jest działaniem dla dobra

publicznego, umożliwiającym realizację w postępowaniu cywilnym zasady równości

i prawa do sądu. Obowiązek pokrycia tych kosztów spoczywający na Skarbie

Państwa ma charakter publicznoprawny i nie jest obowiązkiem pokrycia kosztów

procesu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących

tych kosztów. Rozstrzygnięcie sądu w takiej sytuacji o kosztach nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu nie jest orzeczeniem w przedmiocie

kosztów procesu (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia

2007 r. III CZ 61/07, nie publ. oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia

25 czerwca 2009 r. III CZP 36/09, nie publ., postanowienie SN z 17 listopada

2009 r., III CZ 53/09, nie publ.). Z tych względów nie można go też uznać

za postanowienie „co do kosztów procesu” w rozumieniu art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c.,

który, jak wskazano wyżej, powinien być wykładany ściśle. Wszystko to prowadzi

do wniosku, że także na gruncie nowej regulacji przewidzianej w powyższym

przepisie, niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie

sądu drugiej instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu

apelacyjnym.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z art.

39821 i art. 373 k.p.c. odrzucił zażalenie.