I CZ 28/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 28/13

POSTANOWIENIE

Dnia 8 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Agnieszka Piotrowska

w sprawie ze skargi Z. F. o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa Z. F.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W.

o udostępnienie informacji publicznej, zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego w W. z dnia 11 lutego 2011 r.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2013 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 31 sierpnia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. odrzucił

skargę powoda Z. F. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 11 lutego 2011 r. Sąd wskazał, że skarga

jest niedopuszczalna, gdyż została skierowana przeciwko podmiotowi nie

będącemu stroną w sprawie, której dotyczyć ma wznowienie. Skarżący wniósł

skargę

przeciwko

Skarbowi

Państwa

–

Prezesowi

Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych w W., podczas gdy pozwanym była osoba prawna Zakład

Ubezpieczeń Społecznych w W. Sąd Okręgowy stwierdził ponadto, że skarga nie

została oparta na ustawowej podstawie wznowienia wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c.,

bowiem skarżący powołał jako nowy dowód listę członków Senatu Uniwersytetu

Technologicznego

w

S.,

którą

dysponował

już

w

toku

postępowania

rozpoznawczego.

Powód Z. F. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Dochodząc jego

uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania oraz zasądzenia kosztów procesu zarzucił obrazę art. 130 § 1 k.p.c.

poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi o wznowienie postępowania bez

możliwości uzupełnienia jej w trybie wymienionego przepisu, mimo że nie był

reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Nadto skarżący zarzucił

naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek

przyjęcia, że wskazywane przez niego okoliczności nie mieszczą się w podstawie

wznowienia określonej wymienionym przepisem.

Sąd Najwyższy zważył:

Zażalenie jest bezzasadne.

Skarga

o

wznowienie

postępowania

jest

nadzwyczajnym

środkiem

zaskarżenia umożliwiającym wzruszenie prawomocnych orzeczeń, dlatego podlega

szczególnym rygorom odnośnie do formy i treści, zaś przepisy ją regulujące nie

mogą podlegać wykładni rozszerzającej (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 24 lutego 1999 r., CKN 184/98, niepubl.). Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. sąd

odrzuca skargę o wznowienie wniesioną po upływie ustawowego terminu,

niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Wskazany przepis

przewiduje w § 2 szczególne postępowanie naprawcze, polegające na żądaniu

przez sąd, by strona skarżąca uprawdopodobniła okoliczności stwierdzające

zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Przepis powyższy nie

uzasadnia podejmowania dalej idących czynności, w szczególności zmierzających

do weryfikowania prawidłowości wskazania lub oznaczenia stron. Podstawą prawną

takich działań w omawianym wypadku nie mógł być również stosowany

odpowiednio, w myśl art. 406 k.p.c., art. 130 § 1 k.p.c. Powołany przepis dotyczy

bowiem sytuacji, gdy wskutek niezachowania warunków formalnych pisma

procesowego nie może ono otrzymać prawidłowego biegu, zatem nie może być

wykorzystywany do korygowania czynności procesowych stron, w tym polegających

na wskazaniu przeciwnika procesowego. Sąd nie może samodzielnie oznaczać

strony pozwanej, ani narzucać stronie powodowej obowiązku jej poszukiwania lub

zmiany, gdyż naruszałoby to zasadę równości i sprawiedliwości proceduralnej.

Judykatura zgodnie przyjmuje, że powód, na którym ciąży obowiązek oznaczenia

strony pozwanej, może uściślić jej oznaczenie jedynie wówczas, jeżeli nie prowadzi

to do naruszenia tożsamości stron (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

9 lipca 2009 r., III CZP 45/09, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 113, wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 22 czerwca 2006 r., V CSK 139/06, niepubl.). Jakkolwiek

wskazane orzeczenia dotyczą oznaczenia strony pozwanej w pozwie, a nie skardze

o wznowienie postępowania, jednak mają wymiar uniwersalny. Odstępstwo od tej

reguły może dotyczyć jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, gdyż Sąd jest

zobowiązany z urzędu do czuwania nad właściwą jego reprezentacją nawet

w sytuacji gdy powód, prawidłowo pozywając Skarb Państwa, wadliwie oznaczy

statio fisci (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1974 r., II CR 685/73,

OSNCP 1975, nr 1, poz. 10, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2001 r.,

III CZP 10/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 147). Rzecz jednak w tym, że od czasu

reformy systemu ubezpieczeń społecznych, dokonanej z dniem 1 stycznia 1999 r.,

Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest odrębnym od Skarbu Państwa podmiotem

zaopatrzonym w osobowość prawną (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia

27 października 2005 r., III CZP 78/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 145, Prok. I Pr. –

wkł. 2006/4/59, Biul. SN. 2005, nr 10, poz. 9). Skoro zatem skarżący jako stronę

postępowania

wskazał

Skarb

Państwa

–

Prezesa

Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych w W., a Skarb Państwa nie był stroną w prawomocnie zakończonym

postępowaniu brak było podstaw do przyjęcia, że oznaczenie nieistniejącej

jednostki organizacyjnej obligowało Sąd do podejmowania jakichkolwiek czynności

z urzędu. Czynności takich nie uzasadniała również sprzeczność między

oznaczeniem stron w skardze o wznowienie a postępowaniem, którego skarga

dotyczyła.

Podkreślenia wymaga, z uwagi na motywy zażalenia odwołujące się do

braku kwalifikacji prawniczych skarżącego, że kwestia prawidłowego oznaczenia

strony pozwanej była w toku procesu przedmiotem postępowania naprawczego

i oceny Sądu w jednym z wydanych orzeczeń, a powód dysponując wiedzą w tym

zakresie kontynuował postępowanie przeciwko właściwemu podmiotowi.

Prawidłowość powyższej podstawy odrzucenia czyniła w istocie zbędne

rozważanie kolejnej podstawy z art. 410 § 1 k.p.c., polegającej na nieoparciu jej na

ustawowej podstawie. Niemniej co do zasady trafne i zgodne z utrwaloną wykładnią

zwrotu „późniejsze wykrycie środków dowodowych” w rozumieniu art. 403 § 2

k.p.c., jest stanowisko, że nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe to

takie, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie

zakończonym. Wykrycie o którym mowa w powołanym art. 403 § 2 k.p.c. odnosi się

do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych

i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych, zatem

takich co do których strona postępowania nie miała obiektywnie pojętej możliwości

powołania się w sprawie (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

3 lutego 2012 r., I CZ 6/12, niepubl., z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 137/11, niepubl.,

z dnia 9 września 2011 r., I CZ 49/11, niepubl., z dnia 16 czerwca 2010 r., I CZ

27/10, niepubl., z dnia 24 czerwca 2009 r., I CZ 32/09, niepubl., z dnia 12 września

2007 r., I CZ 105/07, niepubl., z dnia 17 września 2005 r. I CZ 125/05, nie publ.,

z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/2005, nie publ.). Trafnie Sąd wskazał,

że sytuacja taka nie zachodziła, skoro jak wynika z akt sprawy, a także z treści

samego zażalenia powód miał obiektywną możliwość powołania się na dowód

w postaci listy członków Senatu Uniwersytetu Technologicznego w S., która cały

czas była w jego posiadaniu.

Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie

przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego trwale ugruntowany jest pogląd, że przesłanka

do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania zachodzi nie tylko wtedy, gdy

powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób

nieodpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy wskazane w skardze

okoliczności wprawdzie dadzą się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie

podstawę wznowienia, lecz w rzeczywistości podstawa ta nie występuje (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r., I CZ 103/06, z dnia

5 listopada 2010 r ., I CZ 107/10, z dnia 25 maja 2012 r., I CZ 35/12, wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 601/09).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 14, 39821, 391 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.