I CZ 23/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 23/11

POSTANOWIENIE

Dnia 20 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ochrony Praw Najemców Mieszkań Będących

Własnością Przedsiębiorstw Państwowych

o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 sierpnia 2010 r., wydanego

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Ochrony Praw Najemców Mieszkań

Będących Własnością Przedsiębiorstw Państwowych

przeciwko J. M., Przedsiębiorstwu Badań Geofizycznych Spółce

z o.o. z siedzibą w W. i Spółdzielni Mieszkaniowej G. z siedzibą

w W.

o rozwiązanie, ustalenie i nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 kwietnia 2011 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 listopada 2010 r.,

1. oddala zażalenie;

2. oddala wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie

mu od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Stowarzyszenie Ochrony Praw Najemców Mieszkań Będących Własnością

Przedsiębiorstw Państwowych wniosło skargę o wznowienie postępowania

zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 sierpnia 2010 r.

oddalającym zażalenie na postanowienie Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego

w Sądzie Okręgowym w W. w przedmiocie zwrotu pozwu. Jako podstawy skargi

powołało art. 399, 401 pkt 2, art. 404, 405, 407 § 1, art. 409, 413 i 415 k.p.c.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. odrzucił skargę o

wznowienie postępowania. Podkreślił, że wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy Trybunał

Konstytucyjny

orzekł

o

niezgodności

aktu

normatywnego

z

Konstytucją,

ratyfikowana umową międzynarodową lub ustawą. W niniejszej sprawie nie ma

podstaw do przyjęcia, że została spełniona przesłanka określona w art. 401 1 k.p.c.

Sąd Apelacyjny nie podzielił też zapatrywania, że miało miejsce pozbawienie strony

możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.) ani uzyskanie wyroku za pomocą

przestępstwa (art. 404 k.p.c.).

W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego pełnomocnik powoda

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 328

§ 2 w związku z art. 361 w związku z art. 410 § 1 k.p.c. oraz naruszenie art. 117 § 5

k.p.c. przez nieustanowienie pełnomocnika z urzędu przez Sąd Apelacyjny po

wydaniu postanowienia z dnia 17 sierpnia 2010 r. w przedmiocie oddalenia

zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 361 w związku z art. 410 § 1

k.p.c.,

sprowadzający

się

do

niewłaściwego

uzasadnienia

zaskarżonego

postanowienia przez niewyjaśnienie, dlaczego Sąd Apelacyjny uznał za zasadne

odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, polega na nieporozumieniu.

Profesjonalny pełnomocnik powinien bowiem wiedzieć, że nie przysługuje skarga

o wznowienie postępowania od postanowienia sądu oddalającego zażalenie na

postanowienie przewodniczącego w przedmiocie zwrotu pozwu. Postępowanie

może być wznowione w razie zakończenia go prawomocnym postanowieniem

jedynie w sytuacji określonej w art. 399 § 2 w związku z art. 401 1 k.p.c.

Z tego samego powodu nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 117 § 5 k.p.c.

przez nieustanowienie pełnomocnika z urzędu przez Sąd Apelacyjny po wydaniu

postanowienia z dnia 17 sierpnia 2010 r. w przedmiocie oddalenia zażalenia.

Nie ma bowiem racjonalnego powodu, dla którego Sąd miałby ustanawiać

pełnomocnika z urzędu do wniesienia niedopuszczalnej skargi o wznowienie

postępowania.

Sąd Najwyższy wyjaśnił w postanowieniu z dnia 18 marca 1999 r., I CKN

1046/97 (OSNC 1999, nr 10, poz. 178), że kasacja wniesiona przez adwokata

ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych, niezawierająca

przytoczenia podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, nie jest „udzieleniem

pomocy prawnej” w rozumieniu § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za

czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.), za którą koszty

ponosi Skarb Państwa. Ratio legis ustanowionego przymusu adwokackoradcowskiego do wnoszenia kasacji (obecnie skargi kasacyjnej) ma na celu

zapewnienie temu środkowi odwoławczemu odpowiedniego poziomu. Od adwokata

lub radcy prawnego (jako profesjonalisty) należy przeto wymagać nie - jak od laika tylko

minimalnej

znajomości

przepisów

kodeksu

postępowania

cywilnego,

dotyczących skargi kasacyjnej, lecz także znajomości odpowiedniej do pełnionego

zawodu. Strona zaś ma prawo spodziewać się i wymagać, by czynności

te wykonane

zostały

z

pełną

znajomością

obowiązujących

przepisów

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97,

OSNC 1998, nr 3, poz. 40). Stanowisko to w późniejszym orzecznictwie odnoszone

jest odpowiednio, po pierwsze, do skargi kasacyjnej, po drugie, do „nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu” w rozumieniu przepisów rozdziału 5 (§ 15

i nast.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej

udzielonej

przez

radcę

prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i w rozumieniu

przepisów rozdziału 6 (§ 19 i nast.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) i, po trzecie, do wniesienia przez pełnomocnika

ustanowionego z urzędu niedopuszczalnej skargi kasacyjnej, niedopuszczalnej

skargi

o stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

i niedopuszczalnej skargi o wznowienie postępowania.

Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 394 1 § 3

w związku z art. 39814 k.p.c.).