I CZ 22/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 22/19 POSTANOWIENIE Dnia 14 czerwca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)‎SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)‎SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa B. J.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej ‎w dniu 14 czerwca 2019 r.,‎zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) odrzucił skargę kasacyjną powódki B. J. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 września 2018 r. jako niedopuszczalną, z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia wynoszącą 22 236 zł, tj. niższą od progu wskazanego w art. 3982 § 1 k.p.c.Powódka wniosła zażalenie na postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia jest wyłącznie sprawa o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, a nie także sprawa o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie ostatecznej decyzji niezgodnej z prawem.

Skarżąca wniosła ponadto o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu, na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym pytania prawnego, czy przepis art. 3982 § 1 zdanie trzecie k.p.c., w zakresie w jakim dopuszcza skargę kasacyjną niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia tylko do spraw o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, z wyłączeniem spraw o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie ostatecznej decyzji niezgodnej z prawem, jest zgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji.Sąd Najwyższy zważył:Zarzut zażalenia, dotyczący naruszenia art. 3982 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dopuszcza on wniesienie skargi kasacyjnej niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia wyłącznie w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, i nie może być stosowany w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie ostatecznej decyzji niezgodnej z prawem jest oczywiście chybiony.Ograniczenia dopuszczalności skargi kasacyjnej dokonywane są ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia (ratio valoris) bądź rodzaj sprawy (ratio materiae).

Z tych względów wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia jest wymogiem formalnym skargi kasacyjnej (art. 3984 § 2 k.p.c.). Dla określenia wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego przyjmować należy wartość przedmiotu podlegającego rzeczywistemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, determinowanego żądaniem pozwu i indywidualnym interesem majątkowym osoby dochodzącej udzielenia ochrony prawnej w postępowaniu kasacyjnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2013 r. IV CSK 719/12, nie publ.). Nie budzi wątpliwości, że w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie ostatecznej decyzji niezgodnej z prawem o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia, która w przedmiotowym wypadku, czego nie kwestionuje skarżąca, jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Stawiając zarzut wadliwej wykładni powódka twierdzi, że Sąd powinien zastosować per analogiam normę zawartą w zdaniu trzecim art. 3982 § 1 k.p.c., który dopuszcza skargę kasacyjną niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Stanowisko to jest nieuzasadnione, wskazany przepis ma charakter wyjątku i brak podstaw zarówno do dokonania jego wykładni rozszerzającej jak i przyjęcia luki, uzasadniającej zastosowanie analogii.

Przypomnieć należy, że wprowadzenie tego przepisu nastąpiło z dniem 25 września 2010 r. i pozostawało w ścisłym związku z jednoczesną nowelizacją między innymi art. 17 i 4241 k.p.c. Na podstawie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037) w art. 17 dodano pkt 44, na podstawie którego przekazano do właściwości sądów okręgowych sprawy o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, a w art. 4241 k.p.c. wskazano, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje jedynie od prawomocnych wyroków sądu drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie.

Ponadto na podstawie innych przepisów skarga ta przysługuje od postanowień co do istoty sprawy kończących postępowanie, wydanych przez sąd drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą. Od innych prawomocnych orzeczeń, w tym w szczególności wydanych w postępowaniu egzekucyjnym oraz upadłościowym i naprawczym, skarga nie przysługuje.

W myśl art. 4241b k.p.c., w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Znaczenie i waga wskazanej kategorii spraw uzasadniały wprowadzenie szczególnej regulacji, umożliwiającej wnoszenie spraw kasacyjnych także w sprawach o niższej wartości przedmiotu sporu.

Działanie ustawodawcy, który nie zdecydował się na podobne rozwiązanie w odniesieniu do spraw odszkodowawczych, wywodzonych z innych podstaw odpowiedzialności było celowe i zmierzało do systemowego zapewnienia nadzoru Sądu Najwyższego nad orzeczeniami sądów w kwestii odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.Sąd Najwyższy nie znajduje podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu, na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności wskazanego przepisu w aspekcie pominięcia legislacyjnego.Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).jw