I CZ 18/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 18/07

POSTANOWIENIE

Dnia 19 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus

SSN Tadeusz Wiśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa W. K.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w W.

o zobowiązanie i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 kwietnia 2007 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 27 grudnia 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy zwolnił powoda od

kosztów sądowych w całości.

W dniu 12 lipca 2006 r. powód, reprezentowany przez adwokata, wniósł

apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 maja 2006 r. oddalającego

powództwo. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

apelację powoda ze względu na nieopłacenie jej opłatą podstawową.

W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia,

zarzucając naruszenie 1302 § 3 i art. 328 § 2 w zw. z art. 361 k.p.c., błąd

w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz oparcie go na

przepisach art. 14 ust. 2 i 3 oraz art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.),

które są sprzeczne z art. 2, 32 ust. 1, 45 ust. 1, 77 ust. 2 i 78 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.)

w wersji redakcyjnej obowiązującej przed dniem 10 marca 2007 r. (art. 2 ustawy

z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, Dz.U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123).

W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

opłatę podstawową pobiera się od podlegających opłacie pism, o których mowa

w art. 3 ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez

sąd, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wśród pism wymienionych w art. 3 ust. 2

powołanej ustawy mieści się apelacja. W rozpoznawanej sprawie powód korzystał

ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a zatem spoczywał na nim

obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej od przedmiotowej apelacji.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu niekonstytucyjności

przepisów wprowadzających obowiązek uiszczania opłaty podstawowej od pisma

wnoszonego pisma przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych w zakresie

opłacenia

tego

z Konstytucją

pisma,

należy

zauważyć,

że

stwierdzenie

przepisów

rangi

ustawowej

leży

poza

niezgodności

kompetencją

Sądu

Najwyższego, należąc do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego

(zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2004 r., III CK 536/02, niepubl.,

i z dnia 16 kwietnia 2004 r., I CK 291/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 71, postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r., III CKN 326/01, niepubl., oraz wyrok

pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK

2001, nr 1, poz. 5). Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie dostrzega jednak

potrzeby

występowania

o

zbadanie

zgodności

z

Konstytucją

RP

zakwestionowanych przez skarżącego przepisów ustawy o kosztach sądowych.

Realizują one bowiem obowiązującą w polskim porządku prawnym zasadę

odpłatności postępowania cywilnego, opłata podstawowa zaś ustalona została

w takiej wysokości - relatywnie niskiej - że zasadniczo nie pozbawia nikogo prawa

do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), w tym prawa do zaskarżania orzeczeń sądu

pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP) w ramach dwuinstancyjnego

postępowania sądowego (art. 176 Konstytucji RP). Niezasadne jest również

twierdzenie, że obowiązek uiszczania opłaty podstawowej godzi w konstytucyjną

zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż dotyczy

wyłącznie stron zwolnionych od kosztów sądowych przez sąd, a nie obejmuje stron

zwolnionych od tych kosztów w ustawie. Za istotę równości w rozumieniu art. 32

ust. 1 Konstytucji RP uważać należy równe traktowanie adresatów norm, którzy

charakteryzują się w równym stopniu określoną cechą prawnie relewantną.

W grupie tych podmiotów niedopuszczalne jest przy tym różnicowanie, czy to

dyskryminujące, czy faworyzujące (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

12 grudnia 2006 r., P 15/05, OTK-A 2006, nr 11, poz. 171). Okoliczności

uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd różnią się tymczasem

istotnie od kryteriów zastosowanych przez prawodawcę przy wprowadzaniu

zwolnienia ustawowego. O ile bowiem jedyną przesłanką zwolnienia przez sąd od

kosztów sądowych jest sytuacja majątkowa strony, o tyle ustawowe zwolnienie

od kosztów lub opłat sądowych wprowadzono w oparciu o kryteria podmiotowe lub

przedmiotowe, niezwiązane bezpośrednio z sytuacją majątkową strony (art. 95 i 96

ustawy o kosztach sądowych). Uzasadnienia nie znajduje także pogląd skarżącego

o sprzeczności analizowanych przepisów z art. 2 Konstytucji RP.

Wbrew stanowisku skarżącego należy także przyjąć, że opłata podstawowa

określona w art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest

opłatą w wysokości stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. Stanowisko

to reprezentowane jest w zasadzie jednolicie w judykaturze Sądu Najwyższego

(por. np. uchwały z dnia 26 września 2006 r., II UZP 11/06, Biuletyn SN 2006, nr 9,

s. 15, z dnia 13 października 2006 r., III CZP 75/06, Biuletyn SN 2006, nr 10, s. 10,

z dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 109/06, Biuletyn SN 2006, nr 11, s. 13, i z dnia

10 stycznia 2007 r., III CZP 134/06, Biuletyn SN 2007, nr 1, s. 10) i skład

rozpoznający zażalenie powoda w pełni je podziela. W konsekwencji, nieuiszczenie

opłaty podstawowej od środka zaskarżenia lub środka odwoławczego (apelacji,

zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, zarzutów od nakazu

zapłaty, skargi na orzeczenie referendarza sądowego) wniesionego przez

adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego reprezentującego stronę

zwolnioną od kosztów sądowych w zakresie opłacenia tego środka skutkuje jego

odrzuceniem. Taką sankcję zastosował trafnie Sąd drugiej instancji w zaskarżonym

postanowieniu.

Skarżący zarzucił ponadto Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 328 § 2

w zw. z art. 361 k.p.c. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

orzeczenia. Zarzuty te wiążą się z zawarciem w treści uzasadnienia zaskarżonego

orzeczenia obszernego fragmentu – liczącego jedną całą stronę – nie odnoszącego

się do realiów procesowych sprawy, w której doszło do wydania zaskarżonego

postanowienia. Nawet pobieżny ogląd tego fragmentu uzasadnienia prowadzi do

wniosku, że chodzi tu o część uzasadnienia orzeczenia wydanego w innej sprawie

i toczącej się między innymi stronami. Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że sytuacja

taka nie powinna mieć miejsca. Zauważyć należy, że Sąd Okręgowy – mimo

określonej treści zażalenia – nie zadbał też o ewentualne sprostowanie

omawianego uzasadnienia, aczkolwiek była ku temu stosowna sposobność,

jak też i podstawa prawna. Niezależnie jednak od tego, czy ta oczywista omyłka

była wynikiem przeoczenia Sądu drugiej instancji, czy też błędnego wszycia

uzasadnienia do akt przez pracownika sekretariatu Sądu, należy stwierdzić,

że pozostałe strony uzasadnienia stanowią spójną całość i zawierają wszelkie

elementy wymagane przez art. 328 § 2 k.p.c., umożliwiając dokonanie kontroli

instancyjnej zaskarżonego postanowienia. Nie ma ponadto żadnych podstaw

do stwierdzenia, że ustalenia zawarte na zbędnej stronie i dotyczące innej sprawy

wywarły jakikolwiek wpływ na treść kwestionowanego w zażaleniu rozstrzygnięcia.

Z podanych względów, na podstawie art. 398 14 i 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy oddalił zażalenie.

jz