I CZ 165/01 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 165/01

Artykuł 380 k.p.c. ma zastosowanie w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym wywołanym wniesieniem zażalenia na postanowienie sądu

drugiej instancji odrzucające kasację.

Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Kazimierz Zawada

Sędzia SN Tadeusz Żyznowski

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bogdana S. przeciwko E.-M. S.A.

w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu

21 listopada 2001 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z dnia 22 maja 2001 r.

uchylił zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił kasację

powoda od wyroku z dnia 23 lutego 2000 r., albowiem została wniesiona po upływie

terminu przewidzianego w art. 3934 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed jego

znowelizowaniem ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 48, poz. 554).

W zażaleniu powód domagał się jego uchylenia, podnosząc, że jakkolwiek

kasacja była spóźniona, to jednak zasługiwał na uwzględnienie wniosek

o przywrócenie terminu do jej złożenia. Tymczasem Sąd Apelacyjny wniosek ten

oddalił postanowieniem z dnia 26 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący nie zakwestionował faktu, że wyrok Sądu Apelacyjnego

z uzasadnieniem został doręczony jego pełnomocnikowi w dniu 17 sierpnia 2000 r.,

oraz że kasację złożył dopiero w dniu 14 października 2000 r., dlatego zresztą

wniósł jednocześnie o przywrócenie mu terminu do złożenia kasacji. Jego zdaniem,

Sąd Apelacyjny wniosek w tym względzie oddalił nietrafnie. Z twierdzeniem

skarżącego należy się zgodzić, dokonując bowiem na podstawie art. 380 k.p.c.

pośredniej kontroli postanowienia z dnia 26 stycznia 2001 r., Sąd Najwyższy

doszedł do przekonania, że w wyjątkowych okolicznościach zaistniałych w niniejszej

sprawie wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia kasacji zasługiwał na

pozytywne rozpatrzenie. Za takim podejściem do tego wniosku przemawiają

następujące fakty i zdarzenia procesowe.

W związku z oddaleniem przez Sąd drugiej instancji apelacji od wyroku Sądu

Okręgowego powód bez jakiejkolwiek opieszałości ze swej strony wniósł

o ustanowienie adwokata. Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20

kwietnia 2000 r. wniosek ten uwzględnił, a następnie zwrócił się do Okręgowej Rady

Adwokackiej w W. o określenie osoby, która będzie pełnomocnikiem powoda.

O wyznaczeniu adwokata w osobie Wacława G. organ samorządu adwokackiego

zawiadomił jedynie Sąd Apelacyjny, natomiast zaniechał zawiadomienia powoda,

gdyż Sąd nie wskazał jego adresu. Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 23 lutego

2000 r. z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi powoda w dniu 17

sierpnia 2000 r. Wcześniej, bo pismem z dnia 26 lipca 2000 r., powód zwrócił się do

Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z pisemnym pytaniem, czy adwokat został już

wyznaczony. Pismo to pozostało bez odpowiedzi, natomiast adw. Wacław G.

pismem z dnia 29 sierpnia 2000 r. zwrócił się do powoda o osobisty kontakt celem

omówienia sprawy zaskarżenia kasacją wyroku Sadu drugiej instancji.

Z twierdzeń powoda oraz złożonej przez niego dokumentacji związanej

z postępowaniem o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji wynika, że

powyższe pismo powód odebrał w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 15 września

2000 r., w tym dniu bowiem wrócił do domu po zakończeniu leczenia sanatoryjnego.

W tej sytuacji, zważywszy że z dniem 18 września 2000 r. upływał termin do

zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji, powód zwrócił się do Sądu Apelacyjnego

pismem z dnia 16 września 2000 r. – a zatem przedwcześnie – o przywrócenie

terminu. Jednocześnie wystąpił do organu samorządu adwokackiego o zmianę

osoby, będącej jego pełnomocnikiem. Należy zaznaczyć, że wcześniej, bo pismem

z dnia 15 września 2000 r., przesłanym drogą pocztową, adwokat Wacław G.

zawiadomił Sąd Apelacyjny, że nie znalazł podstaw do wniesienia kasacji i wnosić

jej nie będzie. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie przychyliła się do prośby

powoda i jako nowego pełnomocnika wyznaczyła adwokata Piotra U., który kasację

złożył w dniu 14 października 2000 r. Wobec upływu ustawowego terminu oraz

oddalenia wniosku o przywrócenie tego terminu, kasacja została odrzucona.

Jak z powyższego wynika, na uchybieniu przez powoda miesięcznemu

terminowi przewidzianemu w art. 3934 k.p.c. do wywiedzenia kasacji zaważyło kilka

niezależnych od niego czynników. Biorąc pod uwagę, że chodzi o postępowanie

(a nawet pewne zaniedbanie) adwokata ustanowionego przez sąd, a nie adwokata

z wyboru, przy jednoczesnym nie w pełni prawidłowym działaniu Sądu

Apelacyjnego (zaniechanie wskazania adresu powoda w piśmie skierowanym do

Okręgowej Rady Adwokackiej w W.) oraz Rady Adwokackiej (nieudzielenie

odpowiedzi na pismo powoda z dnia 26 lipca 2000 r.), trudno przyjąć, że uchybienie

terminowi było przez powoda zawinione. Powód ze swej strony dokładał wszelkich

starań by nawiązać współdziałanie z adwokatem, natomiast nieefektywnością tych

starań nie można go obciążać. Wprawdzie Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał,

że stroną w rozumieniu przepisów o przywróceniu terminu (art. 167-172 k.p.c.) jest

także jej pełnomocnik procesowy i że sytuacja, w której przyczyny uchybienia

terminu obciążają pełnomocnika, oznacza na ogół winę w rozumieniu art. 168 § 1

k.p.c. samej strony, niemniej jednak w odniesieniu do podejmowania czy też

zaniedbywania czynności przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd,

stanowisko takie może być nieraz zbyt restryktywne. Kryteria oceny winy w takim

wypadku częstokroć powinny być nieco bardziej liberalne i korzystne dla strony.

Decydować muszą konkretne okoliczności, występują w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy należało orzec, jak w sentencji (art. 39318 w brzmieniu

obowiązującym do dnia 30 czerwca 2000 r. w związku z art. 397 § 2 i art. 386 § 4

k.p.c.).