I CZ 162/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 162/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie ze skargi Z. B. o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa Z. B.

przeciwko J. B., Naczelnej Radzie Adwokackiej

w W., Okręgowej Radzie Adwokackiej w K. i Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu

Okręgowego w T. o zapłatę,

zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w R.

z dnia 4 października 2011 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie

Cywilnej

w dniu 23 listopada 2012 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w R.

z dnia 9 maja 2012 r.,

1) oddala zażalenie;

2) oddala

wniosek

o

przyznanie

pełnomocnikowi

wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną powodowi

z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 9 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w R. oddalił wniosek

powoda Z. B. o przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie

tego Sądu z 29 lutego 2012 r. w przedmiocie odrzucenia jego skargi o wznowienie

postępowania w sprawie przeciwko J. B., /…/ o zapłatę oraz odrzucił to zażalenie.

Sąd Okręgowy uznał, że powód uchybił terminowi określonemu w art 394 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 124 § 2 k.p.c. do złożenia zażalenia oraz że nie istnieją podstawy do

przywrócenia mu terminu do dokonania czynności procesowej.

W zażaleniu na postanowienie z 9 maja 2012 r. powód zarzucił, że zapadło

ono z naruszeniem art. 124 § 2 k.p.c., bowiem Sąd nie ocenił okoliczności

wykazanych przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla powoda, które

wskazywały na konieczność przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powód

wskazał, że pełnomocnik z urzędu został dla niego ustanowiony do sprawy

wywołanej skargą o wznowienie postępowania, nie zaś tylko do wniesienia

zażalenia na postanowienie. W

związku z takim zakresem umocowania

pełnomocnik musiał mieć stosowny czas do zapoznania się z materiałami

zebranymi w sprawie. Niezwłocznie do dokonaniu tych czynności zażalenie zostało

wniesione.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. sąd na wniosek strony postanowi

o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej, jeżeli strona nie

dokonała tej czynności w terminie bez swojej winy.

Postanowienie Sądu Okręgowego w R. o odrzuceniu skargi o wznowienie

postępowania zapadło 29 lutego 2012 r., a tygodniowy termin do wniesienia

zażalenia na to postanowienie zaczął biec od dnia doręczenia jego odpisu

skarżącemu, to jest od 13 marca 2012 r.

W związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o ustanowienie

pełnomocnika z urzędu i uwzględnieniem tego wniosku postanowieniem z 30 marca

2012 r., na podstawie art. 124 § 2 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym od

19 kwietnia 2010 r., Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) termin do wniesienia zażalenia

na postanowienie rozpoczął bieg raz jeszcze, od dnia doręczenia odpisu

postanowienia pełnomocnikowi. Okręgowa Rada Adwokacka ustanowiła dla

powoda pełnomocnika 12 kwietnia 2012 r., o czym powód został poinformowany

17 kwietnia 2012 r., a wyznaczony dla niego pełnomocnik 18 kwietnia 2012 r.

otrzymał odpis postanowienia Sądu Okręgowego z 29 lutego 2012 r. (k. 31).

Zażalenie z 27 kwietnia 2012 r. na to postanowienie wniesione zostało zatem po

upływie terminu, co nastąpiło 25 kwietnia 2012 r.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 czerwca 2000 r., I CZ

62/00 (OSNC 2001, nr 1, poz. 7), za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu

należy uznać dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony dla strony z urzędu miał

rzeczywistą możliwość - z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy dokonania czynności. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w uchwale

7 sędziów Sądu Najwyższego z 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08 (OSNC 2009,

nr 7-8, poz. 91), zgodnie z którą Sąd podejmujący decyzję odnośnie do

przywrócenia terminu powinien ustalić, zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., czy związek

między zachowaniem procesowym strony a przyczynami, które spowodowały

uchybienie terminowi jest tego rodzaju, że winę w uchybieniu terminowi ponosi

strona, czy też wyklucza przypisanie tej winy stronie. Winą strony (jej

przedstawiciela lub pełnomocnika procesowego) w znaczeniu procesowym jest

nieprzykładanie staranności i troskliwości w stopniu, jakiego z natury rzeczy

wymaga

prowadzenie

sprawy,

nieprzestrzeganie

wszelkich

potrzebnych

i możliwych środków ostrożności dla dopełnienia w terminie czynności procesowej,

jeżeli wskutek tego czynności procesowej nie dokonano w terminie, a z okoliczności

przypadku wynika, że przy zachowaniu tej staranności i ostrożności strona

(przedstawiciel, pełnomocnik) dopełniłaby tej czynności w terminie. Ponadto

w orzeczeniu z 11 kwietnia 1938 r., III C 339/38 (Zb. Urz. 1939, nr 4, poz. 158), Sąd

Najwyższy wyjaśnił, że przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu należy

rozważyć wszystkie okoliczności danego przypadku oraz mieć na względzie,

że w stosunku do pełnomocnika wymagania staranności troskliwości i ostrożności

muszą być większe, niż w stosunku do osoby nieznającej prawa i nietrudniącej się

zawodowo prowadzeniem spraw.

Co do zasady, termin do wniesienia zażalenia jest terminem tygodniowym.

W takim czasie zarówno pełnomocnik, który by stronę reprezentował z wyboru,

jak i pełnomocnik ustanowiony dla niej z urzędu, musi zredagować zarzuty i wnieść

środek zaskarżenia. Dla długości tego terminu bez znaczenia pozostaje stopień

skomplikowania sprawy i samego środka zaskarżenia. Przykładanie staranności

i troskliwości w stopniu, jakiego z natury rzeczy wymaga prowadzenie sprawy,

przestrzeganie wszelkich potrzebnych i możliwych środków ostrożności dla

dopełnienia

w

terminie

czynności

procesowej,

wymaga

od

zawodowego

pełnomocnika zapoznania się z aktami w taki sposób, aby konieczne czynności

procesowe dokonane zostały w terminie. Orzeczenie wydane w niniejszej sprawie,

od którego pełnomocnik ustanowiony dla powoda miał wnieść środek zaskarżenia

nie dotyczyło skomplikowanego problemu proceduralnego i nie było obszernie

uzasadnione przez Sąd, a zatem trudno usprawiedliwiać uchybienie terminowi

charakterem sprawy, czy właściwościami skarżonego orzeczenia. Na inne

wyjątkowe okoliczności, które zgodnie z art. 169 § 4 k.p.c. mogłyby uzasadniać

wydanie orzeczenia o przywróceniu powodowi terminu do wniesienia zażalenia,

skarżący się nie powoływał.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. orzeczono jak w pkt 1.

Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika reprezentującego powoda

w postępowaniu zażaleniowym o przyznanie mu wynagrodzenia za pomoc prawną

udzieloną powodowi z urzędu. W judykaturze utrwalony jest bowiem pogląd,

według którego czynności adwokata ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne

z zasadami profesjonalizmu, nie uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 listopada 2011 r.,

III CSK 210/11, LEX nr 1147763).

jw