I CZ 16/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 16/13

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Agnieszka Piotrowska

w sprawie z powództwa A. M.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej

w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2013 r.,

zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 października 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił powództwo

A. M. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w K. o

odszkodowanie i zadośćuczynienie za

szkodę

i krzywdę wyrządzoną przez

nieprawidłowe, zdaniem powódki, leczenie doznanego przez nią złamania nogi.

Sąd pierwszej instancji w toku postępowania dowodowego przeprowadził

dowody z dokumentów w postaci dokumentacji lekarskiej powódki, dowody

z zeznań świadków oraz z opinii dwóch biegłych lekarzy: z zakresu ortopedii

i rehabilitacji oraz z zakresu neurologii a także dowód z opinii Katedry i Kliniki

Ortopedii i Traumatologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie i w oparciu

o te dowody ustalił między innymi, że powódka, która doznała złamania

dwukostkowego goleni prawej była leczona w pozwanym Ośrodku w sposób

szczegółowo

opisany

w uzasadnieniu

wyroku.

Podzielając

opinie

biegłych

Sąd pierwszej instancji uznał, że zastosowane leczenie było właściwe, złamana

kończyna zrosła się prawidłowo a stwierdzone później przemieszczenie kostki

przyśrodkowej,

stanowiące

przyczynę

obecnego

stanu

zdrowia

powódki

uniemożliwiającego jej samodzielne chodzenie, było wynikiem zbyt wczesnego

i niefortunnego obciążenia nogi po zdjęciu gipsu, osteoporozy oraz parkinsonizmu,

na które cierpi powódka. Leczenie obecnego stanu kończyny byłoby możliwe

jedynie w drodze rekonstrukcji operacyjnej, co jednak stanowi znaczne zagrożenie

ze względu na wiek i ogólny stan zdrowia powódki. Takie samo zagrożenie, z tych

samych

powodów

istniało

od

początku,

dlatego

nie

wybrano

metody

leczenia operacyjnego pierwotnego złamania. W tym stanie rzeczy, zdaniem

Sądu Okręgowego,

nie

odszkodowawczej

strony

zachowawczą

metodę

ma

znaczenia

pozwanej

leczenia

to,

bez

dla

ewentualnej

że

wobec

odpowiedzialności

powódki

poinformowania

jej

zastosowano

o możliwości

leczenia operacyjnego, jak również to, że dokumentacja medyczna powódki nie

zawiera adnotacji co do stanu kończyny w dniu zdjęcia gipsu i bezpośrednio potem

ani to czy

kilkumiesięczna

pożądany efekt.

hospitalizacja

powódki

po

wypadku

dałaby

W wyniku apelacji powódki Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem z dnia 25

października 2012 r. uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu

Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał

prawidłowych

ustaleń

umożliwiających

określenie,

czy

zastosowany przez

pozwanego sposób leczenia był prawidłowy oraz czy i w jakim momencie możliwe

było stwierdzenie nieprawidłowego zrostu złamanej nogi.

Uznał, że opinie biegłych sformułowane są zbyt ogólnikowo i nie mogą

stanowić dowodu w sprawie i wskazał okoliczności, które, jego zdaniem, powinny

być wyjaśnione w oparciu o opinię kolejnego biegłego ortopedy. Celem wyjaśnienia

wątpliwości, które, zdaniem Sądu Apelacyjnego, uniemożliwiają odniesienie się do

żądań pozwu, Sąd ten na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok

i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie strona pozwana wniosła o jego

uchylenie zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c., błąd w ustaleniach faktycznych

przez przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowych ustaleń

faktycznych oraz naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że w sprawie

zachodzi potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego lekarza

ortopedy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że wprowadzona z dniem 3 maja 2012 r.

w art. 3941 § 11 k.p.c. nowa, nieznana dotychczas polskiej procedurze cywilnej

instytucja zażalenia do Sądu Najwyższego na orzeczenie kasatoryjne Sądu drugiej

instancji służyć ma skontrolowaniu czy orzeczenie to, które w obowiązującym

systemie apelacji pełnej, powinno być wyjątkiem od zasady merytorycznego

rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd drugiej instancji, zostało wydane prawidłowo

i oparte na jednej z wymienionych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. podstaw kasatoryjnych.

Podstawami tymi zaś są jedynie: nieważność postępowania przed sądem pierwszej

instancji, nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy oraz sytuacja, gdy wydanie

wyroku przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia postępowania

dowodowego w całości. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia

7 listopada 2012 r. IV CZ 147/12 (OSNC z 2013 r., z. 3, poz. 41) przedmiotem

badania

Sądu

Najwyższego

przy

rozpoznawaniu

zażalenia

na

uchylenie

wyroku jest istnienie formalnych, procesowych podstaw wydania przez Sąd drugiej

instancji wyroku kasatoryjnego, zamiast merytorycznego zakończenia sprawy.

Tak określony zakres kontroli nie obejmuje ani oceny zasadności roszczeń ani

merytorycznego badania stanowiska prawnego Sądu drugiej instancji, gdyż

zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. nie jest środkiem prawnym

służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku. Jest ono skierowane

przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania,

a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego

przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej

podstawie orzeczenia kasatoryjnego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny wskazał, jako podstawę wydania

wyroku uchylającego orzeczenie Sądu pierwszej instancji, przepis art. 386 § 4

k.p.c., jednak nie określił, która z dwóch przewidzianych w tym przepisie

podstaw kasatoryjnych była podstawą uchylenia wyroku Sądu Okręgowego.

Uchybienie to nie

uniemożliwia

jednak

oceny

zasadności

zaskarżonego

zażaleniem rozstrzygnięcia, bowiem nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej

sprawie nie wystąpiła żadna z przewidzianych w art. 386 § 4 k.p.c. podstaw

uzasadniających uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji.

Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, nierozpoznanie istoty sprawy

przez sąd pierwszej instancji, przewidziane w powyższym przepisie jako pierwsza

podstawa uchylenia wyroku, zachodzi jedynie wtedy, gdy sąd ten, w wyniku

stwierdzenia przesłanki unicestwiającej roszczenie, nie rozpoznał merytorycznie

sprawy. Chodzi więc o sytuacje, gdy sąd pierwszej instancji w ogóle nie zbadał

podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia, a nie o sytuacje, gdy doszło do

niedokładności w postępowaniu dowodowym czy też nie wyjaśnienia wszystkich

istotnych okoliczności faktycznych sprawy (porównaj między innymi orzeczenia

Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999/1/22,

z dnia 20 lipca 2006 r. V CSK 140/06, z dnia 7 maja 2009 r. IV CSK 513/08, z dnia

11 sierpnia 2010 r. I CSK 661/09 i z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 330/10,

niepubl.).

Sąd pierwszej instancji niewątpliwie rozpoznał merytorycznie oba roszczenia

powódki. Przeprowadził w tym zakresie konieczne, jego zdaniem, postępowanie

dowodowe, ocenił wyniki tego postępowania, poczynił ustalenia faktyczne i dokonał

oceny prawnej obu roszczeń powódki uznając je za nieuzasadnione w wyniku

stwierdzenia, że zastosowane wobec niej leczenie było prawidłowe, a ewentualne

uchybienia nie miały wpływu na obecny stan zdrowia powódki. Rozpoznał zatem

i ocenił merytorycznie istotę sprawy.

Nie było więc podstawy do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji

z powodu nie rozpoznania istoty sprawy. Jeżeli Sąd drugiej instancji stwierdził

niedostatki lub uchybienia w postępowaniu dowodowym, opisane w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku kasatoryjnego, jego obowiązkiem było, zgodnie z art. 382

k.p.c., uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie, jaki uznał za niezbędny

do prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Niedopuszczalne było w tej

sytuacji uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, gdyż, jak wskazano wyżej,

niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie

jest równoznacznie z nierozpoznaniem jej istoty (porównaj też wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1999 r. II UKN 589/98, OSNP 2000/12/483).

Nie występowała również druga przewidziana w art. 386 § 4 k.p.c. podstawa

uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, gdyż niewątpliwie wydanie wyroku

merytorycznego nie wymagało przeprowadzenia przez Sąd drugiej instancji

postępowania dowodowego w całości. Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku sam określił niezbędny, jego zdaniem, zakres koniecznego uzupełnienia

materiału dowodowego, wskazując, iż konieczne jest, w jego ocenie, dopuszczenie

kolejnego dowodu z opinii biegłego lekarza ortopedy i zobowiązanie go do

udzielenia odpowiedzi na wskazane przez Sąd Apelacyjny pytania. Sąd ten uznał

zatem za konieczne uzupełnienie materiału dowodowego jedynie o jeden

określony dowód, co, jak wskazano wyżej, obligowało go do przeprowadzenia tego

dowodu we własnym zakresie, nie uzasadniało natomiast uchylenia wyroku Sądu

pierwszej instancji.

Z tych wszystkich względów zawarty w zażaleniu zarzut naruszenia art. 386

§ 4 k.p.c. należało uznać za uzasadniony, co prowadziło do uchylenia

zaskarżonego wyroku na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 3941

§ 11 k.p.c.

Pozostałe zarzuty zażalenia, jako odnoszące się do merytorycznej oceny

sprawy, pozostają - jak wskazano na wstępie - poza zakresem kognicji Sądu

Najwyższego rozpoznającego zażalenie, o którym mowa w art. 3941 § 11 k.p.c.

jw