I CZ 150/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 150/07

POSTANOWIENIE

Dnia 6 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa R. L.

przeciwko Skarbowi Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział

w W.

z udziałem interwenienta ubocznego Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji „W.(...)”

S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 marca 2008 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 28 września 2007 r.,

sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie; odstępuje od obciążenia powódki kosztami postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powódki R. L. z

powodu jej nienależytego opłacenia. W ocenie sądu nie uiszczono od niej należnej

opłaty stałej w wysokości 30 zł.

W zażaleniu powódka wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia,

zarzucając błędne przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie art. 2 ustawy z dnia

14 grudnia 2006 r., o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.

U. Nr 21, poz. 123), mimo wszczęcia postępowania pierwszoinstancyjnego pod rządami

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 13 czerwca 1967 r., a

postępowania drugoinstancyjnego pod rządami ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych sprawach cywilnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Powódka została zwolniona od kosztów sądowych w całości na mocy

postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 20 listopada 2002 r., tj. wydanego

jeszcze na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88). Oznaczało to, że była

ona wówczas zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Wyrok

Sądu Okręgowego, jako sądu pierwszej instancji, został wydany w dniu 28 lutego 2007

r., tj. już po wejściu w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych. Natomiast apelacja wniesiona została w dniu 2 maja 2007 r., tj. po

wejściu w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 21, poz. 123). Nie ulega wątpliwości, że

uzyskane wcześniej zwolnienie od kosztów sądowych nie wygasa, lecz obowiązuje

także na gruncie nowych przepisów. Błędne jest jednak zapatrywanie skarżącej, że taki

stan utrzymuje się aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w

przedmiotowej sprawie. W razie zmiany przepisów regulujących postępowanie sądowe,

do jakich zalicza się przepisy dotyczące kosztów sądowych, zasadą jest, że stosuje się

je od chwili wejścia w życie także do spraw już będących w toku, chyba że ustawodawca

w przepisach przejściowych postanowił inaczej.

Istotne znaczenie ma fakt, że ustawa nowelizująca (z dnia 14 grudnia 2006 r.)

zmieniła brzmienie art. 14 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych sprawach

cywilnych. Uchylony został wówczas przepis art. 14 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, który

stanowił, że opłatę podstawową pobiera się także od podlegających opłacie pism,

wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd, chyba że ustawa

stanowi inaczej. Powyższa regulacja weszła w życie z dniem 9 marca 2007 r. A zatem

na gruncie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. podmiot zwolniony od kosztów sądowych

przed dniem wejścia w życie nowelizacji zobowiązany był do uiszczenia opłaty

podstawowej w wysokości 30 zł, po tym dniu stosowne wymaganie zostało zniesione.

Ponieważ apelacja wniesiona została w dniu 2 maja 2007 r., to powstaje

wątpliwość, jak należy rozumieć treść art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r.

zmieniającej ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.,

który stanowi, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się

przepisy dotychczasowe. Należy rozstrzygnąć, czy w przedmiotowej sprawie pojęcie

„przepisy dotychczasowe” należy odnosić do ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r., czy też

do ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa została wszczęta przed dniem

wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. Kluczowe znaczenie ma przepis art. 149

ust. 1 tejże ustawy, zgodnie z którym w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w

życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji,

dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych. Należy odwołać się do uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06 (OSNC 2007, nr 6, poz. 91),

w której stwierdzono, że zakończenie postępowania w danej instancji – w rozumieniu

art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - następuje z chwilą

wydania orzeczenia kończącego postępowanie w tej instancji. Skład orzekający w

niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Wynika z tego, że przepisy ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych z 13 czerwca 1967 r., na podstawie której powódka

zwolniona była od konieczności ponoszenia jakiejkolwiek opłaty, obowiązywała do czasu

zakończenia postępowania pierwszoinstancyjnego, tj. do dnia 28 lutego 2007 r. Od tej

chwili, odnośnie do znaczenia i konsekwencji przysługującego stronie zwolnienia od

kosztów, należało stosować już przepisy nowej ustawy, tj. ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. Mając na względzie, iż art. 2 ustawy

nowelizującej z dnia 14 grudnia 2006 r., nakazuje do spraw wszczętych przed dniem jej

wejścia w życie stosować przepisy dotychczasowe, stwierdzić należy, że w

przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 28 lipca 2005 r. w ich

pierwotnym brzmieniu. Zgodnie z art. 100 ust. 2 w ówczesnym brzmieniu, strona, której

sąd przyznał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, miała obowiązek uiścić opłatę

podstawową, o której mowa w art. 14 ustawy.

W orzecznictwie wyrażone zostało już zapatrywanie, że przepisy o opłacie

podstawowej mają zastosowanie do zakończenia sprawy wniesionej przed wejściem w

życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 21, poz. 123) – art. 2 tej ustawy. Sąd Najwyższy w

niniejszym składzie podziela pogląd, że strona zwolniona od kosztów przez sąd w takiej

sprawie ma obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej od wniesionego pisma (por.

postanowienie SN z dnia 10 października 2007 r., I CZ 113/07, niepubl., postanowienie

SN z dnia 11 grudnia 2007 r., II CZ 96/07, niepubl.).

Reasumując należy stwierdzić, że do oceny należytego opłacenia apelacji w

przedmiotowej sprawie zastosować należy normę wyrażoną w art. 14 ust. 2 powołanej

wyżej ustawy. Wnosząc środek zaskarżenia strona zwolniona od kosztów sądowych

zobowiązana była zatem do wniesienia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł.

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

dominuje

zapatrywanie,

że

opłata

podstawowa określona w art. 14 jest opłatą w wysokości stałej w rozumieniu przepisu

art. 1302 § 3 k.p.c. (zob. uchwała SN z dnia 21 listopada 2006 r. III CZP 109/06, LEX nr

197685, postanowienia z dnia 9 maja 2007 r., II CZ 26/07, niepubl., z dnia 9

października 2006 r., l CZ 83/06, z dnia 30 maja 2006 r., l CZ 23/06 niepubl.). Zgodnie

natomiast z art. 1302 § 3 k.p.c. jeżeli strona jest reprezentowana przez zawodowego

pełnomocnika,

obowiązek

uiszczenia

opłaty

powstaje

przy

wnoszeniu

pisma

podlegającego opłacie, bez wezwania sądu, a środki zaskarżenia, wniesione w takiej

sytuacji bez uiszczenia opłat, podlegają odrzuceniu a limine. Ze względu na fakt, że

wniesiona przez adwokata podlegająca opłacie w wysokości stałej apelacja nie została

należycie opłacona, zasadne było jej odrzucenie. Zaskarżone postanowienie jest zatem

prawidłowe, a zarzuty zażalenia nieuzasadnione.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 398 14 w zw. z art.

39410 § 3 k.p.c.). Postanowienie o kosztach uzasadnia art. 102 k.p.c.