I CZ 15/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 15/13

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa W. K.

przeciwko HDI-Gerling Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. z siedzibą

w Warszawie

o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 maja 2012 r.,

uchyla

zaskarżone

postanowienie,

pozostawiając

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego przed

Sądem Najwyższym Sądowi Apelacyjnemu.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację W.

K. od wyroku Sądu Okręgowego w W. – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

z dnia 15 września 2011 r., oddalającego powództwo skierowane przeciwko HDI –

Gerling Życie Towarzystwo Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej z siedzibą w Warszawie

o uznanie bliżej określonych postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Odrzucając apelację Sąd Apelacyjny wskazał, że termin do jej wniesienia upłynął

z dniem 2 listopada 2011 r., a przywrócenie tego terminu przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r. nie było prawidłowe. Przedstawione

przez powoda zaświadczenia lekarskie nie zostały wystawione przez biegłego

lekarza

sądowego

na

potrzeby

postępowania

sądowego,

lecz

przez

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w celu stwierdzenia niezdolności do pracy, co

nie oznacza

jeszcze

niemożności

napisania

i

wysłania

korespondencji.

Przedstawione zaświadczenie stwierdzało niezdolność powoda do pracy w dniach

od 24 do 28 października 2011 r. z zaleceniem leżenia. Pomimo tego powód podjął

kilkusetkilometrową podróż do Poznania, gdzie w dniu 28 października 2011 r.

otrzymał zaświadczenie stwierdzające jego niezdolność do pracy do dnia

4 listopada 2011 r. i udał się do kancelarii notarialnej w celu dokonania dwóch

czynności. W dniu 2 listopada 2011 r. udał się do Wielospecjalistycznego Szpitala

Miejskiego w P., gdzie przebywał w godzinach od 16.34 do 19.00 i po stwierdzeniu,

że nie wymaga hospitalizacji, uzyskał skierowanie do Centrum Pulmunologii i

Torakochirurgii. Tam z kolei powód zgłosił się w dniu 7 listopada 2011 r. i otrzymał

zaświadczenie o niezdolności do pracy w dniach od 5 do 14 listopada 2011 r. bez

zalecenia leżenia, a następnie kolejne zaświadczenie o niezdolności do pracy w

dniach od 14 do 18 listopada 2011 r. także bez zalecenia leżenia. W ocenie Sądu

Apelacyjnego z powyższych ustaleń wynika, że stan uniemożliwiający powodowi

wniesienie apelacji minął w dniu 2 listopada 2011 r. o godz. 19.00. Chociaż na tę

chwilę powód dysponował zaświadczeniem stwierdzającym jego niezdolność do

pracy, to jednak nie wynika z niego, iż nie był on w stanie (przy zaleceniu leżenia,

do którego się nie stosował) dokonać czynności procesowych. Wbrew stanowisku

powoda, nic nie wskazuje aby był on dotknięty poważną chorobą ograniczającą

zdolności psychofizyczne, przeciwnie aktywność powoda oraz pięciodniowa zwłoka

z udaniem się do Centrum Pulmunologii i Torakochirurgii uprawniają do przyjęcia,

że zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji w dniu 23

listopada 2011 r. nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 169 k.p.c.

Powód zaskarżył zażaleniem postanowienie Sąd Apelacyjnego, żądając jego

uchylenia. W zażaleniu zarzucił naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez błędne

przyjęcie, że ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia apelacji, naruszenie

art. 169 § 2 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że nie uprawdopodobnił istnienia

okoliczności usprawiedliwiających przywrócenie tego terminu oraz naruszenie art.

373 k.p.c. przez jego błędne zastosowanie. Wniósł także o zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W ramach przewidzianej w art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c. kontroli

dopuszczalności apelacji m.in. ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Sąd drugiej instancji powinien dokonać oceny, czy uchybiony przez skarżącego

termin do wniesienia apelacji został zasadnie przywrócony przez sąd pierwszej

instancji. Niemniej jednak podważanie zasadności przywrócenia terminu w ramach

korzystania przez sąd drugiej instancji z tej kompetencji ograniczać się musi

do przypadków,

gdy

zachodzi

ku

temu

pewna,

jednoznaczna

podstawa

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 grudnia 2012 r., II CZ 146/12,

niepubl.; z dnia 24 czerwca 2010 r., IV CZ 32/10, niepubl.; z dnia 12 marca 2009 r.,

V CZ 7/09, niepubl; z dnia 23 marca V CZ 16/07, niepubl.; z dnia V CZ 82/04,

niepubl.; z dnia 25 sierpnia 1999 r., III CKN 695/99, OSNC 2000/3/51). W ocenie

Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie warunek taki nie został spełniony.

Nie kwestionując ustaleń Sądu Apelacyjnego związanych z chronologią wizyt

powoda w placówkach medycznych i uzyskiwanych zaświadczeń stwierdzających

niezdolność powoda do pracy, należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny przyjął, iż stan

uniemożliwiający powodowi wniesienie apelacji ustał w dniu 2 listopada 2011 r.

o godz. 19.00, a więc w tym samym dniu, w którym upływał termin do wniesienia

apelacji. W konkluzji zaś Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek powoda o przywrócenie

tego terminu, zgłoszony w dniu 23 listopada 2011 r., był spóźniony. W myśl art.

169 § 1 k.p.c. tygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o przywrócenie

uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej rozpoczyna bieg od

czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Niewątpliwie jednak termin do

zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu nie rozpoczyna biegu zanim nie upłynie

termin do dokonania czynności procesowej, który ma zostać przywrócony.

Stąd ocena Sądu Apelacyjnego co do tego, czy wniosek o przywrócenie

uchybionego przez powoda terminu do wniesienia apelacji był spóźniony, powinna

przyjmować za podstawę okoliczności zaistniałe po dniu 2 listopada 2011 r.

Tymczasem podróż odbyta przez powoda i dokonane przez niego czynności

notarialne, polegające jedynie na notarialnym poświadczeniu odpisów uzyskanych

zaświadczeń lekarskich, miały miejsce przed tym dniem. Po tym dniu ustalenia

Sądu Apelacyjnego ograniczają się jedynie do wskazania na niezdolność powoda

do pracy, istniejącą przecież nieprzerwanie do dnia 18 listopada 2011 r. i przez to

mającą znaczenie dla biegu tygodniowego terminu, o którym mowa w art. 169 § 1

k.p.c. Ocena, czy stan zdrowia powoda pozwalał na zachowanie tego terminu

musiała uwzględniać okoliczność, że na etapie złożenia wniosku o przywrócenie

terminu do wniesienia apelacji powód nie był reprezentowany przez pełnomocnika

oraz że zdolność do napisania i nadania korespondencji nie jest wcale tożsama

ze zdolnością

do

dokonywania

sformalizowanych

czynności

procesowych,

jakimi są zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu oraz wniesienie apelacji,

co musiało zostać dokonane równocześnie z wnioskiem (art. 169 § 3 k.p.c.).

Nadto z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika w jaki sposób Sąd

Apelacyjny ustalił, że u powoda nie występowała poważna choroby ograniczająca

jego zdolności psychofizyczne. Zgodnie zaś z art. 2141 k.p.c. zaświadczenie

pochodzące od lekarza sądowego służy usprawiedliwieniu niestawiennictwa przed

sądem. Brak takiego zaświadczenia nie oznacza jednak, że powód był zdolny do

osobistego dokonywania czynności procesowych, zwłaszcza że powód legitymował

się innym zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy

zawodowej.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 15 § 1 zd. pierwsze

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji, orzekając odnośnie do

kosztów postępowania zażaleniowego zgodnie z art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 i art.

3941 § 3 k.p.c.

jw