I CZ 147/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 147/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko I. Towarzystwu Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą

w W. i D. Bank Polska S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 listopada 2012 r.,

zażaleń pozwanych na wyrok Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 lipca 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia Sądowi Apelacyjnemu

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r. uchylił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 30 września 2011 r. - oddalający powództwo J. B. wniesione

przeciwko l. Towarzystwu Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w W. i D. Bank

Polska S.A. z siedzibą w W. o zasądzenie solidarnie kwoty 860 850 zł

z określonymi odsetkami oraz przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Orzekając tak Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd I instancji nie rozpoznał

istoty sprawy. W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, że w postępowaniu przed

sądem I instancji powód powoływał się na decyzje Komisji Nadzoru Finansowego

o nałożeniu kar pieniężnych na obu pozwanych za naruszenie przepisów prawa.

Wprawdzie wskazane przez powoda decyzje nie miały w toku postępowania przed

sądem I instancji waloru prawomocności, ale poczynione w nich ustalenia

i argumenty stanowiły element stanu faktycznego powoływanego przez powoda

i obowiązkiem sądu I instancji było zapoznanie się z nimi i poddanie ich

szczegółowej analizie.

Wobec

tego

stanowisko

Sądu

Okręgowego,

że

Komisja

Nadzoru

Finansowego stwierdziła błędną metodę wyceny, dopiero po zaistnieniu sytuacji

dotyczącej jednostek pozwanego funduszu, wskazującej na różnicę pomiędzy

wyceną wg. wartości godziwej a wyceną na podstawie skorygowanej ceny nabycia,

bez analizy uzasadnienia zawartego w decyzji KNF, pozbawione jest merytorycznej

oceny argumentów podnoszonych tak przez powoda jak i przez KNF i przesądza

o nierozpoznaniu istoty sprawy.

W zażaleniu pozwany D. Bank Polska S.A. zarzucił Sądowi Apelacyjnemu

naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez przyjęcie, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty

sprawy i na tej podstawie wydanie orzeczenia kasatoryjnego, podczas gdy w

sprawie należało wydać wyrok oddalający apelację.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył także pozwany I. Towarzystwo

Funduszy Inwestycyjnych S.A. zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez

błędne przyjęcie, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, co w konsekwencji

spowodowało uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji oraz naruszenie art. 378 §

1 k.p.c. przez rozpoznanie postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 16 września

2011 r. oddalającego wnioski dowodowe stron pomimo niezamieszczenia w

apelacji wniosku na podstawie art. 380 k.p.c., co skutkowało wydaniem orzeczenia

poza granicami apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku stwierdził, ze apelacja powoda jest

uzasadniona a ponieważ Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, uchylił jego

wyrok z dnia 30 września 2011 r., na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Zgodnie z tym

przepisem jeżeli nie zachodzą przesłanki określone w paragrafie drugim i trzecim

tego przepisu (nieważność postępowania, potrzeba odrzucenia pozwu lub

umorzenia postępowania) sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok

i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez

sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga

przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Sąd Apelacyjny uznał za nieuzasadnione stanowisko Sądu I instancji co do

oceny pominięcia wniosku powoda o zobowiązanie pozwanych do przedstawienia

decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, w których Komisja nałożyła na nich kary

pieniężne za naruszenia przepisów prawa oraz interesu uczestników funduszy

inwestycyjnych, a także za brak zapewnienia przez pozwanego będącego bankiem

depozytariuszem tego aby wartość netto aktywów i wartość jednostek uczestnictwa

funduszy inwestycyjnych była obliczana zgodnie z przepisami prawa. Zdaniem

Sądu Apelacyjnego decyzja KNF ma znaczenie prejudycjalne dla sądu

powszechnego orzekającego o odpowiedzialności pozwanych za szkodę jaką

poniósł powód. Ponadto Sąd Apelacyjny uznał za całkowicie dowolne ustalenia

sądu I instancji, że powód nie poniósł szkody.

Tak sformułowane zarzuty, na co trafnie wskazują skarżący, nie mogą być

podstawą uchylenia wyroku Sądu I instancji przez Sąd Apelacyjny i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Pojęcie

nierozpoznania

istoty

sprawy

jest

ugruntowane

w

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego. Przyjmuje się, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi gdy

rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego co było

przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania

albo merytorycznych zarzutów strony bezpodstawnie przyjmując, że istnieje

materialnoprawna lub procesowa przesłanka unicestwiająca roszczenie. Sąd I

instancji dokładnie rozważył przesłanki materialnoprawne roszczenia powoda:

zdarzenie z którego szkoda wynikła w kontekście kwalifikowania go jako

nienależytego wykonania umowy lub czynu niedozwolonego, szkodę jaką poniósł

powód zwracając uwagę na to, czy jest to szkoda w rozumieniu utraconych

korzyści, czy tylko tzw. szkoda ewentualna i doszedł do wniosku, że brak podstaw

do stwierdzenia, iż powód poniósł szkodę, a także związek przyczynowy między

zdarzeniem a szkodą i możliwość stwierdzenia istnienia adekwatnego związku

przyczynowego. W tej sytuacji zarzut nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd I

instancji nie jest zasadny. Także wpływ nierozpoznania przez Sąd Apelacyjny

decyzja KNF nie może być przesłanką uchylenia przez Sąd Apelacyjny sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zauważyć należy, że taka decyzja

nie ma znaczenia prejudycjalnego dla sądu powszechnego orzekającego

o odpowiedzialności pozwanych za szkodę jaką poniósł powód. Jest to bowiem

decyzja o nałożeniu na pozwanych kar za naruszenia przepisów. Czym innym jest

natomiast problem ich odpowiedzialności cywilnoprawnej, dla której znaczenie ma

nie tylko to, czy działanie pozwanych było zgodne z prawem, ale także czy można

im postawić zarzut winy w znaczeniu subiektywnym oraz to, czy zaistniały

pozostałe przesłanki tej odpowiedzialności. Przepis art. 386 § 4 k.p.c., nie stwarzał

więc podstawy do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I

instancji,

gdyż bez powtarzania

całości postępowania

dowodowego

Sąd

Apelacyjny mógł we własnym zakresie taki dowód przeprowadzić i ocenić jego

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 15 § 3

k.p.c. w związku z art. 3941 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.