I CZ 145/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 145/10

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wojciech Katner (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. J., A. D., A. D., S. B., D. N. i B. B.

przeciwko J. N.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2010 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 30 kwietnia

2010 r., sygn. akt I Ca (…),

1)

oddala zażalenie;

2)

zasądza od pozwanego J. N. na rzecz powódki K. J. kwotę 1200 (tysiąc

dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Pozwany J. N. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia

19 stycznia 2010 r. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym

stanem prawnym. W skardze kasacyjnej określono wartość przedmiotu zaskarżenia na

kwotę 55.000 złotych.

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w R. odrzucił skargę

kasacyjną pozwanego stwierdzając, że jest ona niedopuszczalna ze względu na zbyt

niską wartość przedmiotu zaskarżenia, która nie przewyższa wartości przedmiotu sporu

wynoszącej 35.000 złotych. W zażaleniu na to postanowienie pozwany wniósł o

uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc, że strona powodowa dokonała

modyfikacji roszczenia, a ponadto Sąd Rejonowy w R. dokonał sprawdzenia wartości

przedmiotu zaskarżenia wskazanej w apelacji, ustalając, że wynosi ona 55.000 złotych i

od tej wartości zażądał opłaty od apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach

o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż

pięćdziesiąt tysięcy złotych. Ustawowo określona minimalna wartość przedmiotu

zaskarżenia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi kasacyjnej we wszystkich

sprawach o prawa majątkowe, niezależnie od tego, czy sąd zasądza określone

świadczenie na rzecz powoda, czy też kształtuje stan prawny.

W pozwie wskazano, że wartość przedmiotu sporu wynosi 35.000 złotych.

Wartość ta nie była zmieniona do czasu zakończenia postępowania przed Sądem

pierwszej

instancji.

Wbrew stanowisku

prezentowanemu

w zażaleniu

wartość

przedmiotu sporu nie zmieniła się na skutek modyfikacji powództwa w piśmie

procesowym z dnia 4 grudnia 2006 r., w którym powódka doprecyzowała, że

nieruchomość, której dotyczyło żądanie pozwu, zapisana jest w kilku księgach

wieczystych. Spór nadal więc dotyczył tej samej nieruchomości, od wartości której

zależała wartość przedmiotu sporu. Czynności procesowej zawartej w piśmie

procesowym powódki z dnia 4 grudnia 2006 r. nie towarzyszyło podanie nowej, wyższej

wartości przedmiotu sporu. Również Sąd Rejonowy nie dokonał sprawdzenia wartości

przedmiotu sporu w związku z taką „modyfikacją” żądania zawartego w pozwie.

Wskazana w pozwie wartość przedmiotu sporu, o ile nie zostanie sprawdzona i

zmodyfikowana przez sąd z urzędu przed doręczeniem pozwu, albo na zarzut

pozwanego podniesiony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, podlega

utrwaleniu (art. 26 k.p.c.), chyba że nastąpi zmiana powództwa pociągająca za sobą

zmianę wartości przedmiotu sporu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14

listopada 1997 r. III CZ 82/97, niepubl., z dnia 13 maja 2009 r., IV CZ 39/09, niepubl.).

Jak wynika z art. 368 § 2 k.p.c. w sprawach majątkowych wartość przedmiotu

zaskarżenia podana w apelacji nie może przewyższać wartości przedmiotu sporu

wskazanej w pozwie, chyba że powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad

żądanie. Żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w sprawie. W apelacji pozwanego J. N.

podano jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 55.000 złotych, natomiast w apelacji

pozwanego R. N., o tym samym zakresie zaskarżenia, wskazano jako wartość

przedmiotu

zaskarżenia

kwotę

35.000

złotych.

Sąd odwoławczy

nie

dokonał

sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanych w obu apelacjach pozwanych.

Za powyższe nie może być bowiem uznane rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego co do

zażalenia wniesionego przez pozwanego J. N. na postanowienie Sądu Rejonowego w

przedmiocie wniosku tego pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Brak sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w apelacji nie

eliminuje możliwości weryfikacji prawidłowości podanej wartości przedmiotu zaskarżenia

w skardze kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.

przepis art. 368 § 2 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym,

co oznacza, że wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym także nie

może przewyższać wartości przedmiotu sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 22 czerwca 2006 r., V CZ 40/06, Legalis, z dnia 20 października 2008 r., I PZ

26/2008, OSNP z 2010 r. Nr 5-6, poz. 67). Określenie wartości przedmiotu sporu

następuje w chwili wniesienia pozwu i na tak określoną wartość nie mają wpływu ani

nowelizacje przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, ani zmiany cen w trakcie

trwania postępowania sądowego. Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny prawidłowo

przyjął, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie była wyższa od kwoty 35.000 zł, a w

konsekwencji nie przekraczała kwotowego progu dopuszczalności skargi kasacyjnej, co

uzasadniało jej odrzucenie.

Nie jest uzasadnione stanowisko żalącego, że odrzucenie skargi kasacyjnej

narusza art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze

zm.). Postanowienie zawarte w art. 6 Konwencji nie gwarantuje stronom prawa do

postępowania kasacyjnego, a jedynie formułuje prawo do sprawiedliwego i publicznego

rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Zgodnie

zaś z art. 176 ust. 1 Konstytucji postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym przysługującym od

orzeczeń sądu drugiej instancji i ustawowe ograniczenia – przedmiotowe i podmiotowe –

co do dopuszczalności skargi kasacyjnej nie są sprzeczne ani z Konstytucją, ani z

postanowieniami wiążących Polskę konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie

uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP

49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53, postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 lipca

1999 r., I CZ 87/99, niepubl. i z dnia 14 września 2004 r., III CZ 78/04, niepubl. oraz

postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2007 r. Ts 255/2006, OTK

ZU z 2007 r., 5B, poz. 229). Nie narusza także postanowienia powołanej wyżej

Konwencji, ani Konstytucji zmiana przepisów, która nastąpiła w trakcie postępowania,

polegająca na ograniczeniu – ze względu na wymaganą wartość przedmiotu

zaskarżenia – prawa do wniesienia kasacji, obecnie skargi kasacyjnej (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., IV CZ 6/06, Legalis).

W konsekwencji zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na podstawie

art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania

zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 108 § 1

k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.