I CZ 144/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 144/12

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku E. NG POLSKA Spółki z o.o.

przy uczestnictwie E. NG POLSKA Spółki z o.o.

reprezentowanej przez D. K.

o zmianę wpisu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 października 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego Sądu Gospodarczego w W.

z dnia 25 lipca 2012 r.,

odrzuca zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania zażaleniowego Sądowi Rejonowemu.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy po rozpoznaniu skargi na orzeczenie referendarza sądowego

postanowieniem z dnia 23 grudnia 2011 r. utrzymał w całości w mocy zaskarżony

wpis w rejestrze przedsiębiorców, dotyczący wykreślenia dotychczasowego

i wpisania nowego wspólnika oraz zmiany w składzie zarządu wnioskodawcy.

W wyniku apelacji uczestnika Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 25 lipca

2012 r. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 23 grudnia 2011 r.

i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 25 lipca

2012 r. zażaleniem do Sądu Najwyższego opartym na art. 394 1 § 11 k.p.c.

Uczestnik

wniósł

o

odrzucenie

zażalenia

ze

względu

na

jego

niedopuszczalność w świetle art. 3941 § 11 w związku z art. 6947 i art. 13 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie apelacyjne obejmuje merytoryczne rozpoznanie sprawy. Sąd

odwoławczy,

kontynuując

postępowanie

przed

sądem

pierwszej

instancji,

rozpoznaje sprawę na nowo w sposób w zasadzie nieograniczony (art. 378 § 1

i art. 382). W związku z tym w razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji

z reguły zmienia - zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. - zaskarżony wyrok i orzeka co do

istoty sprawy (zob. co do wskazanych założeń postępowania apelacyjne, przede

wszystkim: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, a ponadto: uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 23 marca 1999 r., III CZP

59/98, oraz np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia z dnia 15 listopada 2002 r.,

V CKN 1325/00, z dnia 19 grudnia 2003 r., III CK 80/02, z dnia 2 grudnia 2005 r.,

II CK 287/05 i z dnia 22 czerwca 2006 r., V CSK 70/06).

Poza przypadkami, w których zaskarżony apelacją wyrok podlega uchyleniu

z przyczyn określonych w art. 386 § 2 k.p.c. (nieważność postępowania) i art. 386

§ 3 k.p.c. (podstawy do odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania), sąd

drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok - przekazując jednocześnie

sprawę do ponownego rozpoznania - tylko w razie nierozpoznania przez sąd

pierwszej

instancji

istoty

sprawy

albo

gdy

wydanie

wyroku

wymaga

przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.).

W celu przeciwdziałania bezzasadnemu stosowaniu przez sądy odwoławcze

art. 386 § 4 k.p.c., tj. uchylaniu zaskarżonych apelacją wyroków i przekazywaniu

spraw do ponownego rozpoznania sądom pierwszej instancji mimo braku

przewidzianych w art. 386 § 4 k.p.c. przesłanek, ustawodawca dopuścił zażalenie

do Sądu Najwyższego na kasatoryjne orzeczenia sądu drugiej instancji (art. 394 1

§ 11 k.p.c.). Zażalenie to służy kontroli prawidłowości wyboru przez sąd drugiej

instancji orzeczenia kasatoryjnego; sprawdzeniu wystąpienia w danym przypadku

podstawy do wydania takiego orzeczenia w postaci nierozpoznania istoty sprawy

przez sąd pierwszej instancji lub konieczności przeprowadzenia w sprawie

postępowania dowodowego w całości.

Artykuł 3941 § 11 k.p.c. ma na podstawie odesłania zawartego w art. 13 § 2

k.p.c. odpowiednio zastosowanie także do postanowień orzekających co do istoty

sprawy w postępowaniu nieprocesowym. Przewidziana w art. 13 § 2 k.p.c. formuła

„odpowiedniego stosowania” nie przesądza jednak sama przez się o stosowaniu

się art. 3941 § 11 k.p.c. do postanowień uwzględniających środek odwoławczy od

wydanego

w

postępowaniu

rejestrowym

orzeczenia

dotyczącego

wpisu

w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z powszechnie przyjmowanym

poglądem, odpowiednie stosowanie przepisów normujących proces w innych

rodzajach postępowań musi uwzględniać różnice zachodzące między tymi

postępowaniami a procesem. W konsekwencji niektóre przepisy regulujące proces

będą mogły być stosowane w innych postępowaniach jedynie z odpowiednimi

modyfikacjami, a niektórych z nich ze względu na skalę występujących

odmienności danego postępowania w porównaniu z procesem nie będzie można

w ogóle stosować.

W sprawie zasadnicze znaczenie ma zatem odpowiedź na pytanie, czy

stosowaniu art. 3941 § 11 k.p.c. w postępowaniu rejestrowym nie sprzeciwiają się

odrębności tego postępowania.

Zgodnie z art. 6947 k.p.c., w razie uwzględnienia środka odwoławczego od

orzeczenia wydanego w postępowaniu rejestrowym, dotyczącego wpisu do

Krajowego Rejestru Sądowego, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżone orzeczenie

i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejestrowemu. Do istoty

postępowania rejestrowego należy zatem nakaz wydania przez sąd drugiej

instancji w razie uwzględnienia apelacji orzeczenia kasatoryjnego. Różni to

postępowanie rejestrowe w sposób zasadniczy od procesu, w którym, zgodnie

z art. 386 § 1 k.p.c., regułą jest, jak wyjaśniono, orzekanie przez sąd drugiej

instancji w razie uwzględniania apelacji reformatoryjnie, a orzekanie kasatoryjne wyjątkiem dopuszczonym jedynie w przypadkach określonych w art. 386 § 4 k.p.c.

Skoro zatem orzeczenie kasatoryjne należy do istoty postępowania rejestrowego,

w postępowaniu tym - inaczej niż w procesie, - nie ma miejsca na kontrolę

prawidłowości wyboru przez sąd drugiej instancji między rozstrzygnięciem

kasatoryjnym

a

reformatoryjnym.

Innymi

słowy,

wyłączenie

stosowania

w postępowaniu rejestrowym art. 386 § 1 i § 4 k.p.c. wyklucza także możliwość

stosowania w tym postępowaniu art. 3941 § 11 k.p.c., dopuszczającego zażalenie

służące kontroli prawidłowości orzeczenia kasatoryjnego przez sąd drugiej instancji

na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., stanowiącego wyjątek od reguły wyrażonej w art.

386 § 1 k.p.c.

Ze względu na niedopuszczalność wniesionego zażalenia Sąd Najwyższy na

podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 orzekł jak w sentencji.

db