I CZ 143/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 143/12

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. I. Spółki z o.o.

i C. P. Spółki z o.o. Biura Projektowo-Konsultingowego

przeciwko Skarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych

i Autostrad

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 października 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 czerwca 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie

o kosztach postępowania zażaleniowego Sądowi Apelacyjnemu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r. uchylił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 7 października 2011 r. - oddalający powództwo spółek

z ograniczoną odpowiedzialnością S. I. i C. Biuro Projektowo-Konsultingowe

przeciwko Skarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i

Autostrad o zapłatę kwot 35 181,94 euro i 31 655,16 euro z określonymi odsetkami

ustawowymi - oraz przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania.

Orzekając tak Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że spór w sprawie dotyczy wykładni

niektórych postanowień umowy stron z dnia 15 grudnia 2006 r. (art. 4.1 pkt 3, art.

4.2., art. 5.7 pkt 1 i 2, art. 15.4). Sąd Okręgowy za wystarczające uznał

uwzględnienie do ustalenia miarodajnego sensu tych postanowień samego tekstu

umowy oraz oferty powodów i nie dopuścił wnioskowanych także w tym zakresie

przez powodów dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron. W ocenie

Sądu Apelacyjnego, dowody te powinny być jednak uwzględnione przy

dokonywaniu wykładni umowy według reguł przewidzianych w art. 65 k.c.

W rezultacie rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania

dowodowego „w zasadzie w całości”, a to wypełnia przewidzianą w art. 386 § 4

k.p.c. przesłankę wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego.

W zażaleniu pozwany zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 386

§ 4 k.p.c. - wydanie orzeczenia kasatoryjnego, mimo braku określonej w tym

przepisie podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Wskazał w szczególności, że

stwierdzone

przez

Sąd

Apelacyjny

uchybienia

w

zakresie

postępowania

dowodowego mogły co najwyżej uzasadniać uzupełnienie tego postępowania,

a w przyjętym w polskiej procedurze cywilnej systemie apelacji pełnej zasadą jest

prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez sąd drugiej

instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie apelacyjne obejmuje merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Sąd odwoławczy, kontynuując postępowanie przed sądem pierwszej instancji,

rozpoznaje sprawę na nowo w sposób w zasadzie nieograniczony (art. 378 § 1

i art. 382).W związku z tym w razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji

z reguły zmienia - zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. - zaskarżony wyrok i orzeka co do

istoty sprawy (zob. przede wszystkim uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego - zasadę prawną - z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07). Poza

przypadkami, w których zaskarżony apelacją wyrok podlega uchyleniu z przyczyn

określonych w art. 386 § 2 k.p.c. (nieważność postępowania) i art. 386 §3 k.p.c.

(podstawy do odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania), sąd drugiej

instancji może uchylić zaskarżony wyrok - przekazując jednocześnie sprawę do

ponownego rozpoznania - tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej

instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia

postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.).

Skarżący ma rację, że w okolicznościach sprawy pominięcie przez Sąd

Okręgowy dowodów wnioskowanych przez powodów nie uzasadnia przyjęcia, iż

wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z dokumentu umowy oraz oferty powodów

w celu ustalenia treści spornych postanowień umowy stron. W tej sytuacji,

przeprowadzenie jeszcze wnioskowanych w pozwie dowodów osobowych (co do

dopuszczalności takich dowodów w ramach wykładni oświadczeń woli zawartych

w dokumencie zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

29 czerwca 1995 r. III CZP 66/95 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia

2011 r., III CSK 116/10) należy oceniać jako uzupełnienie postępowania

dowodowego.

Po zmianie art. 386 § 4 k.p.c. z dniem 1 stycznia 2000 r. nawet potrzeba

znacznego uzupełnienia postępowego dowodowego nie może stanowić podstawy

do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego; może nią być jak

wynika

jednoznacznie

z obecnego

brzmienia tego przepisu,

oprócz

nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy - tylko konieczność

przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości.

Ze względu na zasadność zarzutu naruszenia art. 386 § 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił

zaskarżony wyrok, a orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego

pozostawił, zgodnie z 108 § 2 w zw. z art. 398 21 i art. 3941 § 3 k.p.c., Sądowi

Apelacyjnemu.

db