I CZ 143/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 143/07

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lutego 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Towarzystwa W.(...) z siedzibą w W.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „W.(...)” w W.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2008 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 20 kwietnia

2007 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie i oddala wniosek pełnomocnika procesowego

strony powodowej - adwokat A. W. o przyznanie kosztów pomocy prawnej

świadczonej z urzędu stronie powodowej w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. odrzucił apelację

powoda na podstawie art. 373 k.p.c. Uznał, że do reprezentacji powodowego

Towarzystwa uprawniony jest cały dziewięcioosobowy zarząd, a strona powodowa nie

uzupełniła braków apelacji w wyznaczonym terminie, ponieważ wniosła kilka

egzemplarzy apelacji, z których żaden nie był podpisany przez wszystkich członków

zarządu powodowego Towarzystwa.

Postanowieniem z dnia 30 października 2007 r. Sąd odwoławczy przywrócił

powodowi termin do wniesienia zażalenia od wskazanego na wstępie postanowienia

odrzucającego

apelację

i

przedstawił

to

zażalenie

Sądowi

Najwyższemu

do

rozpoznania.

Żalący twierdzi w uzasadnieniu zażalenia, że organem uprawnionym do jego

reprezentacji jest Zarząd Główny z mocy § 29 ust. 1 pkt 1 statutu, który nie precyzuje

sposobu tej reprezentacji, wskazując jedynie, że uprawnionymi do tego są dwie osoby

upoważnione przez właściwe zarządy lub prezydia. W ocenie skarżącego, uprawniało to

powoda do skutecznego złożenia apelacji podpisanej przez dwóch członków Zarządu

Głównego. Nadto, powód wywodzi, że żaden przepis nie wymaga, aby wszyscy

członkowie wieloosobowego organu musieli w imieniu osoby prawnej składać

oświadczenie woli w tym samym dokumencie. Zdaniem skarżącego możliwe jest

podpisanie poszczególnych egzemplarzy pisma procesowego przez poszczególne

osoby wchodzące w skład organu bo wywiera to taki sam skutek, jak podpisanie

jednego egzemplarza przez wszystkich członków organu.

W

konkluzji

żalący

wniósł

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

odrzucającego jego apelację.

Uznając zażalenie powoda za zasługujące na uwzględnienie, Sąd Najwyższy miał

na względzie, co następuje:

Odrzucenie apelacji strony powodowej przez Sąd Apelacyjny w W. okazało się

przedwczesne.

Powód jest osobą prawną prowadzącą działalność w formie stowarzyszenia. W

myśl art. 67 § 1 k.p.c. osoba prawna dokonuje czynności procesowych przez organy

uprawnione do działania w jej imieniu. Zgodnie natomiast z art. 38 k.c. sposób działania

takiej osoby przez swoje organy określa ustawa oraz oparty na niej statut. Ponieważ

powodowe Towarzystwo funkcjonuje jako stowarzyszenie, jego ustrój oraz zasady

funkcjonowania regulują przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o

stowarzyszeniach (jedn. tekst: Dz. U. 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Jak wynika z

treści art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy kwestię sposobu reprezentowania stowarzyszenia

określa jedynie jego statut. We wskazanej ustawie brak jest zatem przepisów, które

normowałyby to zagadnienie.

Sąd drugiej instancji, odwołując się do treści statutu powodowego Towarzystwa,

stwierdził, że nie zawiera on postanowień regulujących sposób wykonywania

reprezentacji przez zarząd. W konsekwencji Sąd ten przyjął, że do reprezentacji

żalącego uprawniony jest cały jego dziewięcioosobowy zarząd i każdy z jego członków

powinien był podpisać przedmiotową apelację.

Stanowiska tego nie można zaakceptować. Zważyć bowiem należy, że wskazany

wyżej statut, poza określeniem organów uprawnionych do składania oświadczeń woli w

sprawach majątkowych Towarzystwa, także precyzuje wymagania co do sposobu ich

składania. Jak mianowicie wynika z treści § 48 ust. 2 statutu do nabywania, zbywania, a

także

obciążania

majątku

ruchomego

oraz

„zawierania

umów,

udzielania

pełnomocnictw, jak też składania oświadczeń woli upoważnione są w swoich zakresach

działań” Zarząd Główny, jego Prezydium, zarządy oddziałów posiadające osobowość

prawną oraz w granicach otrzymanych pełnomocnictw pozostałe zarządy oddziałów.

Zgodnie natomiast z ust. 3 powołanego postanowienia do „zawierania umów, udzielania

pełnomocnictw i składania oświadczeń woli w spraw majątkowych” wymagane jest

współdziałanie dwóch osób, które zostały w tym zakresie upoważnione przez właściwe

zarządy lub prezydia. Ponieważ sprawa niniejsza ma charakter majątkowy, a

podejmowane w niej czynności procesowe należy kwalifikować jako mieszczące się w

szerzej rozumianym pojęciu wskazanych wyżej oświadczeń, określone w statucie

Towarzystwa wymagania co do sposobu jego reprezentacji trzeba również odnieść do

wnoszenia przez stronę powodową środków odwoławczych.

Skoro w sprawie niniejszej jedno z pism procesowych obejmujących apelację

powoda zostało podpisane przez dwóch członków Zarządu Głównego powodowego

Stowarzyszenia, powstała konieczność ustalenia, czy osoby te zostały do tego rodzaju

czynności upoważnione i to przez właściwy organ. W tym zakresie należy mieć na

uwadze, że powodowe Stowarzyszenie ma rozbudowaną strukturę organizacyjną. Jak

wynika z jego statutu oraz odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego poza „jednostką

centralną”, która reprezentowana jest przez Zarząd Główny, a pomiędzy jego

posiedzeniami przez Prezydium Zarządu Głównego (§ 31 ust. 1 statutu), powodowe

Towarzystwo posiada liczne oddziały. Możliwość tworzenia przez stowarzyszenie

terenowych jednostek organizacyjnych (oddziałów) została przewidziana w art. 10 ust. 2

powołanej ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. W każdym z tych oddziałów działają

zarządy, które reprezentują Towarzystwo i występują w jego imieniu na swoim terenie (§

43 pkt 1 statutu). W oddziałach, w których zarząd liczy co najmniej 7 członków, bieżącą

działalnością pomiędzy posiedzeniami zarządu kieruje jego prezydium (§ 42 pkt 1

statutu). Wobec powyższego, należy zbadać i ustalić, czy obie osoby podpisane na

dokumencie obejmującym przedmiotową apelację posiadały stosowne upoważnienie

udzielone przez zarząd bądź jego prezydium tej jednostki Towarzystwa, z którego

funkcjonowaniem i działalnością wiąże się dochodzone w sprawie niniejszej roszczenie.

Ponieważ oznaczenie strony powodowej oraz treść pozwu w sposób jednoznaczny

wskazują, że roszczenie to dotyczy bezpośrednio działalności Towarzystwa, a nie

jednego z jego oddziałów, wspomniane upoważnienie powinno pochodzić od Zarządu

Głównego powodowego Towarzystwa bądź Prezydium tego Zarządu. Dopiero

poczynienie negatywnych ustaleń w powyższym zakresie będzie stanowiło asumpt do

odrzucenia apelacji powoda.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art.

39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

Oddalając wniosek pełnomocnika powodowego Towarzystwa o zasądzenie

kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd Najwyższy miał na

uwadze, że wbrew wymaganiu wynikającemu z § 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348) wniosek ten nie zawierał oświadczenia, iż koszty te

nie zostały zapłacone w całości bądź w części (por. zachowujące aktualność także w

obecnym stanie prawnym, postanowienie SN z dnia 14 października 1998 r., II CKN

687/98, OSNC 1999, Nr 3, poz. 63).