I CZ 142/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 142/11

POSTANOWIENIE

Dnia 14 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa V. K.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej K. w W.

o ustalenie nieważności uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 grudnia 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 lipca 2011 r.,

1) uchyla zaskarżone postanowienie;

2) zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę

136 zł (sto trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu

kosztów postępowania zażaleniowego;

3) oddala

wniosek

pełnomocnika

powódki

z

urzędu

o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

w postępowaniu zażaleniowym.

powódce

z

urzędu

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił wniosek powódki o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia

23 września 2010 r. i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.

Sąd Apelacyjny wskazał, że postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r.

oddalił

wniosek

powódki

o

przywrócenie

terminu

do

złożenia

wniosku

o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 września 2010 r. uznając,

że powódka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. W związku z tym

odrzucił na podstawie art. 328 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., jako spóźniony,

wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i doręczenia go wraz

z uzasadnieniem.

W zażaleniu na to postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art. 168 § 1

k.p.c. przez uznanie, że nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do

złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 września 2010 r.

i w konsekwencji bezpodstawne oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do

dokonania tej czynności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie art.

169 § 2 k.p.c. w zw. z art. 228 § 1 k.p.c. przez błędne uznanie, że nie

uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu oraz

naruszenie art. 45 Konstytucji przez bezzasadne odmówienie jej prawa do

sprawiedliwego rozpoznania sprawy.

Wnosiła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

przyznanie

pełnomocnikowi wynagrodzenia za wykonywane z urzędu zastępstwo procesowe

powódki w postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uwagi na to, że zażalenie zawiera wyłącznie zarzuty odnoszące się do

niezaskarżalnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r.

oddalającego wniosek powódki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku

o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 września 2010 r. i doręczenie

odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, które to orzeczenie legło u podstaw wydania

zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu powyższego wniosku - Sąd Najwyższy

uznał, że w zażaleniu zawarty został implicite wniosek o rozpoznanie na podstawie

art. 380 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. również postanowienia o oddaleniu

wniosku o przywrócenie terminu, które nie podlega zaskarżeniu a miało wpływ na

treść zaskarżonego postanowienia.

Oceniając stanowisko Sądu Apelacyjnego uzasadniające oddalenie wniosku

o przywrócenie terminu, trzeba uznać za zasadne zarzuty skarżącej wskazujące na

naruszenie art. 168 § 1 w zw. z art. 169 § 2 k.p.c. przez uznanie, że powódka nie

wykazała, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie winy strony

w uchybieniu terminu bierze się pod uwagę miernik należytej staranności, jakiej

można wymagać od strony przejawiającej dbałość o swoje własne, życiowo ważne

sprawy, a analizy tej dokonuje się przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności

danej sprawy (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia

27 października 1998 r. II PKN 385/98, OSNP 1999/23/753, z dnia 26 kwietnia

2007 r. III CZ 22/07 i z dnia 30 maja 2007 r. II CSK 167/07, niepubl.). Jednolicie też

przyjmuje się, że brak winy zachodzi między innymi w razie choroby strony,

w szczególności takiej, która oddziałując także na sferę psychiczną człowieka,

uniemożliwia mu zajęcie się sprawami innymi niż własne zdrowie, w tym podjęcie

decyzji o dokonaniu określonej czynności procesowej. Podjęcie takiej decyzji

należy wyłącznie do strony, a zatem osoba trzecia nie może jej w tym wyręczyć czy

pomóc. Jeżeli zatem schorzenie strony oddziałuje na jej sferę psychiczną w taki

sposób, że utrudnia prawidłową ocenę sytuacji procesowej oraz podjęcie decyzji

o dokonaniu określonej czynności, to nie można mówić o winie strony w uchybieniu

tej czynności (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

5 stycznia 2006 r. I UZ 38/05, OSNP 2007/1-2/32 i z dnia 21 września 2010 r. III UZ

4/10, niepubl.).

Przy ocenie, czy rzeczywiście miała miejsce sytuacja, w której strona

z uwagi na chorobę nie była w stanie zająć się sprawą sądową i podjąć racjonalnej

decyzji o dokonaniu określonej czynności procesowej, należy uwzględnić to,

że zgodnie z art. 169 § 2 k.p.c. strona, występując o przywrócenie terminu,

zobowiązana jest uprawdopodobnić, a nie udowodnić, okoliczności uzasadniające

żądanie. Uprawdopodobnienie zaś oznacza przytoczenie twierdzeń i wskazanie

okoliczności, z których wynika przekonanie o prawdziwości tych twierdzeń.

Ustawowy

warunek

uprawdopodobnienia

okoliczności

usprawiedliwiających

niedokonanie czynności procesowej w terminie powoduje zatem złagodzenie

rygorów dowodowych w tym zakresie (porównaj między innymi postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r. V CZ 29/06 i z dnia 21 września 2010 r. III UZ

4/10 niepubl.).

Oceniając w tym aspekcie twierdzenia powódki zawarte we wniosku

o przywrócenie terminu oraz załączone do wniosku dowody w postaci dokumentacji

lekarskiej i zaświadczenia o stanie zdrowia powódki należy uznać, że udowodniła

ona, iż w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 23 września 2010 r. była chora na cukrzycę oraz

raka szyjki macicy leczonego operacyjnie i zabiegami radiologicznymi, z których

jeden miał miejsce w dniu 30 września 2010 r. Jak wynika ze złożonego przez nią

zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 listopada 2010 r. (k. 284), na skutek choroby,

zabiegów radiologicznych i leczenia farmakologicznego, występowały u powódki

okresowo stany depresyjne. Powszechnie wiadomo, że stany takie mogą utrudniać,

a niekiedy uniemożliwiać choremu prawidłowe zajmowanie się zarówno sprawami

życia codziennego, jak i przede wszystkim sprawami urzędowymi czy sądowymi,

w tym podejmowanie racjonalnych decyzji o czynnościach procesowych. Wszystkie

to

pozwala

na

stwierdzenie,

że

powódka

uprawdopodobniła

okoliczności

uzasadniające ocenę, iż niezłożenie przez nią w terminie wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 23 września 2010 r. i doręczenie

odpisu tego wyroku z uzasadnieniem nastąpiło bez jej winy, co w świetle art. 168

§ 1 k.p.c. uzasadniało przywrócenie jej terminu do dokonania tej czynności.

W konsekwencji postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 31 stycznia

2011 r. o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu należało uznać za pozbawione

podstaw, co skutkowało także uznaniem za bezpodstawne zaskarżonego

postanowienia z dnia 25 lipca 2011 r. o odrzuceniu wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku i doręczenie jego odpisu z uzasadnieniem, a to z kolei

prowadziło do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 398 16 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. oraz art. 380 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.).

Wobec tego, że powódka wygrała sprawę w postępowaniu zażaleniowym,

należy jej się zwrot kosztów tego postępowania od strony pozwanej na podstawie

art. 98 § 1 w zw. z art. 108 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. obejmujący

także wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustanowionego z urzędu w tym

postępowaniu. Nie ma natomiast w takiej sytuacji podstaw do przyznania tego

wynagrodzenia od Skarbu Państwa w oparciu o przepisy 15 i 16 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.).