I CZ 136/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 136/12

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa A. P. i B. P.

przeciwko Miastu W.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 października 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 maja 2012 r.,

oddala zażalenie, pozostawiając Sądowi Okręgowemu w W.

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia 29 maja 2012 r., działając na podstawie

art. 386 § 4 k.p.c., uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał mu

sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu odwoławczego, Sąd pierwszej

instancji dopuścił się błędnej wykładni przepis art. 207 ust. 1a u.g.n., która skutkowała

oddaleniem powództwa.

Sąd Apelacyjny dokonał odmiennej wykładni tego przepisu, przyjmując, że to

już wniosek powodów z 1996 r. kreował ich roszczenie, oparte na wskazanym

przepisie, a nie dopiero późniejsze wniesienie powództwa w 2009 r.

Sąd ten jednoznacznie przyjął, że w okolicznościach tej sprawy należało uznać,

iż po stronie powodów powstało roszczenie o zawarcie umowy a Sąd Okręgowy uchylił

się od merytorycznej oceny jego przesłanek. Zadaniem Sądu pierwszej instancji

powinno być przeprowadzenie dowodów na okoliczność ustalenia

nieruchomości,

rozważenie

wielkości

pierwszej

opłaty

z tytułu

wartości

użytkowania

wieczystego (wobec przesądzenia jej zasadności) oraz wysokości dalszych opłat

rocznych i zasadności żądania w kontekście okresu, na jaki ma zostać zawarta

umowa.

Powyższy wyrok strona pozwana zaskarżyła zażaleniem wniesionym do

Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., wnosząc o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania.

Żaląca zarzuciła naruszenie, przez nieprawidłowe zastosowanie, art. 386 § 4

k.p.c. w zw. z art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. przez: „bezzasadne

przyjęcie powództwa za udowodnione w całości i pominięcie, że konieczność

przeprowadzenia… postępowania dowodowego w całości – implikuje konieczność

przeprowadzenia postępowania dowodowego również na okoliczność przesłanek

powództwa…”. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. zw. z art. 386

§ 6 k.p.c.

W uzasadnieniu zażalenia pozwana wywodzi, że konieczne jest merytoryczne

zbadanie zasadności roszczenia, zwłaszcza z uwzględnieniem przesłanki z art. 207

ust. 1a u.g.n., tj. zgodności lokalizacji warsztatu z ustaleniami planu miejscowego

obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania, rozumianego zgodnie z wiążącą

wykładnią Sądu drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ocena zasadności zażalenia opartego na przepisie art. 3941 § 11 k.p.c. wymaga

wyłącznie zbadania przez Sąd Najwyższy, czy wystąpiła co najmniej jedna z alternatywnie

określonych w art. 386 § 4 k.p.c. przesłanek, pozwalających Sądowi drugiej instancji na

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania. Innymi słowy, Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie ocenia,

czy doszło do nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy, albo czy

wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

W sprawie niniejszej Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę,

oddalił powództwo wyrokiem z dnia 24 listopada 2001 r., po dokonaniu merytorycznego

zbadania i oceny braku wystąpienia wszystkich niezbędnych przesłanek określonych

w art. 207 ust. 1a) u.g.n. Przesądził w ten sposób o bezzasadności żądania oddania

nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste z przeniesieniem własności

budynków. Sąd ten rozpoznał więc istotę sprawy, pomimo uznania zgłoszenia żądania

powodów za spóźnione, w następstwie dokonania takiej interpretacji powołanego

przepisu, że zgłoszeniem żądania jest dzień wniesienia pozwu do sądu w 2009 r.,

a nie dzień pierwszego zgłoszenia żądania przez powodów do uprawnionego organu

w 1996 r.

Sąd

drugiej

instancji

przesłanki „dnia zgłoszenia

dokonał

odmiennej

wykładni

ustawowej

żądania” i przyjął, że powodowie zgłosili swoje żądanie

już z chwilą złożenia wniosku w 1996 r., a nie dopiero w dacie wniesienia powództwa.

W konsekwencji Sąd odwoławczy uznał, że po stronie powodów powstało roszczenie

wymagające merytorycznej oceny przez Sąd Okręgowy wystąpienia

przesłanek

rozstrzygających o zastosowaniu art. 207 ust. 1a) u.g.n., a w szczególności przesądzenia

o zgodności lokalizacji czasowej nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego

obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania, tj. w dniu wystąpienia przez powodów

ze stosownym wnioskiem w 1996 r.

Sąd odwoławczy zasadnie uznał, że Sąd pierwszej instancji uchylił się od

dokonania merytorycznej oceny przesłanek przesądzających o zasadności

przysługującego powodom i dochodzonego przez nich roszczenia, ponieważ

-

w następstwie przyjętej błędnej wykładni powołanego przepisu - bezzasadnie uznał

powództwo za spóźnione. Przesądziło to o jego oddaleniu, bez zbadania i oceny

istniejącego stosunku prawnego, a to wymaga przeprowadzenia postępowania

dowodowego w całości.

Trafnie zatem przyjął Sąd drugiej instancji, że obowiązkiem Sądu pierwszej

instancji było zbadanie i dokonanie merytorycznej oceny przesłanek powstałego po

stronie powodów roszczenia, a uchylenie się od wykonania tego obowiązku

przesądza o istnieniu wymogu przeprowadzenia przez Sąd postępowania

dowodowego w całości dla osiągnięcia celu w postaci wydania wyroku.

W tej sytuacji, wobec wystąpienia drugiej spośród obu alternatywnie ujętych

ustawowych

przesłanek

uchylenia

zaskarżonego

wyroku,

zasadnym

było

zastosowanie przez Sąd odwoławczy art. 386 § 4 k.p.c. i wydanie na jego

podstawie zaskarżonego orzeczenia.

W tym stanie rzeczy, zaskarżony zażaleniem wyrok wydany został

bez

naruszenia art. 386 § 4 k.p.c., co skutkowało oddaleniem przez Sąd Najwyższy

zażalenia na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz

orzeczeniem o kosztach postępowania administracyjnego na podstawie art. 108 § 2

k.p.c.

jw