I CZ 136/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 136/07

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa J.Z.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Zdrowia, Ministrowi Gospodarki

i Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2007 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt [...],

1) uchyla zaskarżone postanowienie o odrzuceniu apelacji;

2) przyznaje adwokat D.R. od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego kwotę 5400 zł (pięć tysięcy czterysta)

powiększoną o stosowną stawkę podatku od towarów i

usług

tytułem

wynagrodzenia

nieopłaconej

pomocy

prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27 kwietnia 2005 r.

Wskazał, że powód zwolniony w całości od kosztów sądowych, mimo wezwania,

nie uiścił opłaty podstawowej od wniesionej apelacji, a w terminie otwartym do jej

uiszczenia złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie tej

opłaty. Wniosek ten, jako niedopuszczalny, został odrzucony postanowieniem Sądu

Apelacyjnego z dnia 26 lipca 2007 r. i w związku z tym odrzucona także została

apelacja powoda na podstawie art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c. i art. 14 ust. 2 w

związku z art. 100 ust. 2 u.k.s.c., bez uprzedniego ponownego wezwania go do

uiszczenia opłaty podstawowej, bowiem Sąd Apelacyjny uznał, że potrzeba taka nie

zachodziła po prawomocnym odrzuceniu wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych, ponieważ w chwili złożenia tego wniosku obowiązek uiszczenia opłaty

już istniał.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powoda wnosił o jego

uchylenie i przyznanie pełnomocnikowi powoda z urzędu wynagrodzenia za

prowadzenie sprawy w postępowaniu zażaleniowym stwierdzając, że nie zostało

ono uiszczone, w tym również wydatku w kwocie 30 zł., którą pełnomocnik uiścił za

powoda jako opłatę podstawową od apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalone już należy uznać

stanowisko, że mimo istotnej zmiany przepisów o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, nie stracił aktualności pogląd, iż obowiązek uiszczenia opłaty przy

wniesieniu pisma do sądu nie ogranicza prawa żądania zwolnienia od kosztów

sądowych, a zatem niedopuszczalne jest odrzucenie nie opłaconego środka

odwoławczego, zawierającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

w zakresie obejmującym ten środek, nawet jeżeli wniosek został prawomocnie

oddalony. Konieczne jest wówczas ponowne wezwanie do uiszczenia należnej

opłaty (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego

1976 r. III CZP 11/76, OSNC z 1976 r., nr 7-8, poz. 162, z dnia 21 kwietnia 1999 r.

I CKN 1461/98, OSNC z 1999 r., nr 11, poz. 196, z dnia 31 maja 2006 r. IV CZ

40/06, z dnia 6 października 2006 r. V CZ 66/06, nie publ.).

Takie samo stanowisko zajął Sąd Najwyższy w odniesieniu do sytuacji, gdy

wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od środka

odwoławczego został prawomocnie zwrócony, nie wywołując żadnych skutków

prawnych (porównaj między innymi postanowienia tego Sądu z dnia 7 listopada

2006 r. I CZ 69/06 i z dnia 10 stycznia 2007 r. I CZ 123/06 nie publ.).

Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela argumentację prawną zawartą

w powyższych orzeczeniach, która znajduje także odpowiednie zastosowanie

w sytuacji prawomocnego odrzucenia wniosku o zwolnienie od opłaty od środka

odwoławczego, w tym niedopuszczalnego wniosku o zwolnienie od opłaty

podstawowej. Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wyłącza

obowiązek uiszczenia opłaty od pisma objętego tym wnioskiem, przy czym nie ma

podstaw do uzależnienia takiego skutku wniosku o zwolnienie od opłat od jego

dalszych losów, bowiem prowadziłoby to w konsekwencji do rozszerzającej

wykładni przepisów regulujących odrzucenie środków odwoławczych z powodu nie

uiszczenia opłat. Powodowałoby to skutki nie do przyjęcia, gdyż w sytuacji

niezaskarżalnego zwrotu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub jego

odrzucenia, strona nie miałaby już żadnej możliwości uiszczenia takiej opłaty, skoro

jednocześnie Sąd odrzucałby środek odwoławczy. Na niedopuszczalność wykładni

prowadzącej do takich rezultatów zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w powołanej

wyżej uchwale z dnia 26 lutego 1976 r. II CZP 11/76.

W konsekwencji za nietrafne należy uznać stanowisko Sądu Apelacyjnego

zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że po odrzuceniu niedopuszczalnego

wniosku powoda o zwolnienie go od opłaty podstawowej od apelacji, nie zachodziła

potrzeba wezwania go do uiszczenia tej opłaty w terminie tygodniowym pod

rygorem odrzucenia apelacji. Wezwanie takie było konieczne i dopiero po

bezskutecznym upływie tygodniowego terminu do uiszczenia opłaty, zachodziłyby

wskazane przez Sąd Apelacyjny podstawy do odrzucenia apelacji.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 w zw. z art. 394 § 3

k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.

Na

wniosek

pełnomocnika

powoda

orzeczono

o

przyznaniu

mu

wynagrodzenia za nie opłaconą pomoc prawną, udzieloną powodowi z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym (art. 98 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz

§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. Nr 163,

poz. 1348 ze zm.). Z braku podstawy prawnej koszty te nie obejmują uiszczonej za

powoda przez pełnomocnika z urzędu opłaty podstawowej od apelacji.