I CZ 133/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 133/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSA Władysław Pawlak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego W.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 października 2012 r.,

zażalenia powoda na pkt 2. postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 kwietnia 2012 r.,

1. oddala zażalenie;

2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł

tytułem kosztów postępowania zażaleniowego;

3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego radcy

prawnej B. B.-S. wynagrodzenie w kwocie 120 (sto dwadzieścia)

zł, powiększonej o podatek od towarów i usług, tytułem

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie

powoda B. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. odrzucającego pozew

skierowany przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego

o odszkodowanie za poniżające i nieludzkie traktowanie go w tejże jednostce

penitencjarnej.

Ponadto

zasądził

od powoda na rzecz Skarbu Państwa

– Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1 800 zł tytułem kosztów

postępowania zażaleniowego.

W motywach rozstrzygnięcia o kosztach procesu powołał się na przepisy

art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c. Na zasądzone koszty

złożyło się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej

stawki taryfowej obliczonej od wartości przedmiotu zaskarżenia.

W zażaleniu powód, zaskarżając powyższe orzeczenie w części dotyczącej

rozstrzygnięcia o kosztach procesu za drugą instancje,

poprzez nieobciążanie go

wniósł o jego zmianę

tymi kosztami i zastosowanie także w postępowaniu

przed Sądem Najwyższym przepisu art. 102 k.p.c., a nadto o przyznanie

pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, które nie

zostało pokryte w jakiejkolwiek części, a także kwotę 30 zł tytułem zwrotu opłaty

sądowej.

Zarzucił naruszenie art. 99 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 391 k.p.c.

poprzez ich zastosowanie oraz art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. poprzez ich

nie zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

W uzasadnieniu zażalenia powód wskazuje, iż co prawda wystąpił z drugim

takim samym roszczeniem, co skutkowało odrzuceniem pozwu w tej sprawie,

jednak pozostawał w subiektywnie uzasadnionym przekonaniu, że powództwo w tej

sprawie było zasadne i konieczne. Tym bardziej, że z analizy jego odpowiedzi na

odpowiedź na

pozew z dnia 28 listopada 2011 r. wynika, iż był przekonany,

o oddaleniu powództwa w pierwszej sprawie powoda z błędnego wskazania jako

pozwanego - Skarbu Państwa Inspektoratu Służby Więziennej, zamiast Skarbu

Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego. Wobec tego nie zdawał sobie sprawy, iż

niniejszy proces jest ponownym postępowaniem przeciwko temu samemu

pozwanemu. Ponadto za zastosowaniem dobrodziejstwa z art. 102 k.p.c.

przemawia jego trudna sytuacja majątkowa i osobista, bowiem przebywając

w zakładzie karnym ma ograniczone możliwości zarobkowe.

Zastosowanie art. 102 k.p.c. i w efekcie nie obciążanie strony przegrywającej

kosztami procesu wymaga zaistnienia wypadku szczególnie uzasadnionego.

Trudna sytuacja materialna strony przegrywającej sama przez się

nie stanowi

wystarczającej podstawy, gdyż zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (uksc), zwolnienie od kosztów

sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi

(zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 r., II PZ 49/11,

niepubl., postanowienie z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11, niepubl.).

Istotniejsze znaczenie ma jednak okoliczność, że powód po zapoznaniu się z

treścią uzasadnienia do postanowienia o odrzuceniu pozwu, w którym Sąd

Okręgowy w sposób jasny i konkretny wyłożył przyczyny takiego rozstrzygnięcia,

zdecydował się na wniesienie środka odwoławczego, a zatem powinien liczyć się z

kosztami procesu w razie przegranej. W tej sytuacji odpada podstawa dla

subiektywnie uzasadnionego przekonania co do słuszności jego roszczenia, a w

ostatecznym rozrachunku nie istnieją żadne szczególne względy przemawiające za

odstąpieniem przy rozstrzyganiu o kosztach procesu od naczelnej reguły jaką jest

zasada odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 § 1 k.p.c.).

W związku z wejściem w życie w dniu 25 lutego 2012 r. noweli z dnia 3

lutego 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 149)

wprowadzającej pkt. 25 do § 10

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) i brzmieniem § 2 tej noweli, Sąd

drugiej instancji, ustalając wysokość wynagrodzenia za zastępstwo procesowe,

prawidłowo określił je według poprzednich stawek, gdyż wszczęcie postępowania

zażaleniowego w sprawie, w której zostały zasądzone skarżone koszty procesu,

nastąpiło jeszcze przed wejściem w życie tej noweli.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a o kosztach postępowania zażaleniowego w oparciu

o przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8

lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 168, poz. 1417 z

późn. zm.), art. 3941 § 3 k.p.c., art. 39821 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 397 § 2

k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe

ustalone na podstawie § 10 pkt. 25 w zw. z § 12 ust. 2 pkt. 2 cyt. rozporządzenia, z

uwzględnieniem

okoliczności,

iż

postępowanie

zażaleniowe

przed

Sądem

Najwyższym zostało wszczęte już po wejście w życie wspomnianej noweli (§ 2).

Stawka

wynagrodzenia

pełnomocnika

powoda

z

urzędu

została

podwyższona o podatek od towarów i usług ( § 2 ust. 3 i § 15 cyt. rozp.).

Nie było uzasadnionych podstaw do zwrotu pełnomocnikowi z urzędu

– w ramach udokumentowanych wydatków – uiszczonej opłaty od zażalenia

w kwocie 30 zł skoro powód był w całości zwolniony od kosztów sądowych

w postępowaniu zażaleniowym (k. 178).

es