I CZ 131/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 131/06

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lutego 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Mirosław Bączyk

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości

w W.

przeciwko Wyższej Szkole […]

w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2007 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 14 września 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie

o kosztach procesu w postępowaniu zażaleniowym w orzeczeniu

kończącym postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powoda od

wyroku Sądu Okręgowego z w W. z 9 grudnia 2005 r., którym wskazany Sąd

uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, w jednej z trzech spraw

połączonych do wspólnego prowadzenia i orzekania, w punkcie II. oddalił

powództwo, a

w pkcie III

zasądził od pozwanej

Wyższej Szkoły […] koszty

procesu.

W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że

powód nie wskazał, czy zaskarża wyrok w całości albo

w apelacji

w części, natomiast

wniosek ewentualny zawierał żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości

i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz

orzeczenia o kosztach procesu. Ponadto bez wskazania kwotowo zakresu, wnosił

o umorzenie postępowania w zakresie kwoty, o którą ograniczył powództwo.

Granice zaskarżenia nie są tożsame z wskazaniem zakresu zmiany lub uchylenia

zawartym we wniosku

apelacji. Gdyby nawet – według zapatrywania Sądu

Apelacyjnego – możliwe było określanie granic zaskarżenia na podstawie wniosków

apelacji, to w rozpoznawanej sprawie nie prowadziłoby to do zadowalających

rezultatów, ponieważ Sąd Okręgowy rozpoznawał trzy połączone sprawy o zapłatę

różnych kwot o łącznej wysokości 186 016, 29 zł. W zażaleniu powód domaga się

uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 368

§ 1 pkt 1 i 5 k.p.c. Skarżący dowodzi, że ustawa nie określa rodzaju sformułowań

ani miejsca pisma procesowego, w którym należy umieścić określenie zakresu

zaskarżenia. Podnosi również, że wartość przedmiotu zaskarżenia określił jako

kwotę, której zasądzenia żądał.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zmiana przepisów o postępowaniu apelacyjnym dokonana na podstawie art. 1 pkt

17 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. zmierzająca do usprawnienia postępowania

odwoławczego, polegająca na wyraźnym określeniu (art. 368 § 1 k.p.c.) wymagań

wobec apelacji jako pisma procesowego, zwłaszcza po kolejnej nowelizacji

polegającej na wprowadzeniu sankcji odrzucenia, jeżeli nie spełnia wymagań

określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5, niewątpliwie zaostrzyła warunki formalne

zaskarżania orzeczeń apelacją - obowiązujące pełnomocników zawodowych. Rodzi

to wątpliwość, czy

ze względu na te wymagania dopuszczalność apelacji

wnoszonej przez adwokatów i radców prawnych powinna być oceniana według

kryteriów obowiązujących, np. w odniesieniu do skargi kasacyjnej.

Wyjaśnienie ich powinno uwzględniać podobieństwa sformułowań (np. art.

3984 § 1 i art. 368 § 1 k.p.c.), ale i różnice wynikające z powszechności apelacji

jako gwarancji dwuinstancyjności procesu (art. 176 ust. 1 Konstytucji) oraz

istotnego ograniczenia dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 3981 § 1, art. 3982

§ 1, art. 3989 § 1, art. 5191 k.p.c.) i kognicji sądu kasacyjnego (art. 39813 § 1 i 2

k.p.c. oraz art. 3983 § 3 k.p.c.).

Przepis art. 368 § 1 k.p.c. nie zawiera szczegółowych wskazań sposobu

wypełniania stawianych wymagań, dlatego nie można pominąć ich funkcji

związanej z zakresem rozpoznawania sprawy (art. 378 k.p.c.) oraz – na co wskazał

Sąd Apelacyjny - ustalenia, w jakiej części orzeczenie sądu pierwszej instancji

stało się prawomocne.

Przechodząc do okoliczności podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia, należy zwrócić uwagę na stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, iż „ostatecznie powód domagał się zasądzenia łącznie kwoty

167 292, 05 zł”, a nie kwoty 186 016, 29 zł wymienionej wcześniej w tym samym

uzasadnieniu. Jeżeli w apelacji powód w zasadniczym swoim żądaniu domagał się

„uchylenia pkt. II wyroku odnośnie oddalenia powództwa i zasądzenie /.../ kwoty

167 292,05 zł”, to stwierdzenie o braku określenia granic zaskarżenia jest

nieusprawiedliwione, gdyż Sąd Rejonowy orzekł o całości żądania pozwu i w takim

zakresie powód zaskarżył ten wyrok.

Konstatacji tej nie podważa żądanie umorzenia postępowania w zakresie kwoty,

o którą powód ograniczył powództwo, nie ma bowiem wątpliwości, co do wysokości

tej kwoty (różnica między 186 016, 29 a 167 292,05), a przede wszystkim żądanie

to nie wchodzi w zakres zaskarżenia, skoro wyrok Sądu Rejonowego nie zawiera

orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania (brak tzw. substratu).

Sygnalizowana przez Sąd Apelacyjny wątpliwość ze względu na żądanie

„ewentualne” nie powinna wpływać również na dopuszczalność apelacji, jest to

bowiem utrwalony w praktyce asekuracyjny sposób formułowania wniosku

przez

skarżącego, na wypadek niepodzielenia żądania zasadniczego o wydanie

orzeczenia reformatoryjnego. W rozpoznawanej sprawie wniosek ten nie zmienia

oceny odnośnie do zaskarżenia całości albo części, skoro wyraża tę samą treść

przy użyciu innego zwrotu.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 2 i 3

k.p.c. w związku z art. 39816 k.p.c. orzekł jak na wstępie.

db