I CZ 123/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 123/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa G. J.

przeciwko Firmie Produkcyjno-Handlowo-Usługowej "M.-B." J. L. Spółce jawnej w

upadłości układowej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 października 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 kwietnia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Pozwana, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła apelację od

wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 14 października 2011 r., do której dołączyła

wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 2 stycznia

2012 r. Sąd Okręgowy w R. wniosek oddalił. Postanowienie Sądu Apelacyjnego,

oddalające zażalenie pozwanej na orzeczenie odmawiające zwolnienia jej od

kosztów sądowych, zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanego w dniu 7 lutego

2012 r. Zarządzeniem z dnia 15 lutego 2012 r., Przewodniczący Sądu Okręgowego

wezwał pełnomocnika pozwanego do uiszczenia wymaganej od apelacji opłaty,

którą pozwany uiścił w dniu 27 lutego 2012 r., tj. w terminie tygodniowym od dnia

otrzymania wezwania. Po przedstawieniu przez Sąd Okręgowy akt sprawy wraz

z apelacją postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny na podstawie

art. 373 k.p.c. odrzucił apelację, uznając, że nie została ona opłacona w terminie.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego, odrzucające apelację, zaskarżyła

zażaleniem pozwana, podnosząc naruszenie art. 370 w zw. z art. 373 i art. 130 § 2

k.p.c. Pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zawieszenie

postępowania wszczętego zażaleniem do czasu rozpoznania jej wniosku o

przywrócenie terminu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie

zachodziła

przesłanka

uzasadniająca

zawieszenie

postępowania

zażaleniowego, gdyż wnioski pozwanej o przywrócenie terminu do wniesienia

opłaty od apelacji oraz do wniesienia apelacji zostały już rozstrzygnięte przez Sąd

Apelacyjny, który, postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r., wnioski te odrzucił

(k. 651). Tylko więc ubocznie wskazać należy, iż pozwana wniosła jednocześnie

zażalenie na odrzucenie apelacji wskutek przyjęcia, że została ona opłacona po

terminie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia tej opłaty i wniesienia

apelacji. Według utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, wnioski takie

pozostają ze sobą w logicznej sprzeczności; służą bowiem różnym celom i opierają

się na różnych podstawach (por. postanowienia: z dnia 3 października 2002 r.,

I CZ 120/02, niepubl.; z dnia 18 lutego 2004 r., I CZ 177/03, niepubl.; z dnia

25 listopada 2004 r., III PK 58/04, niepubl.; z dnia 13 marca 2009 r., II CZ 10/09,

niepubl.). Wniosek o przywrócenie terminu na dokonanie czynności procesowej

zawiera w sobie przyznanie przez stronę, że uchybiła ona terminowi dokonania tej

czynności. Nie wnosi się o przywrócenie terminu, jeśli uważa się, że jego

bezskuteczny upływ nie nastąpił. W takiej sytuacji strona może skutecznie

kwestionować decyzję procesową sądu np. odrzucenia apelacji, opartą na błędnym

przyjęciu, że strona nie dokonała w terminie określonej czynności procesowej.

Nie można zatem jednocześnie składać skutecznie sprzecznych ze sobą żądań

procesowych. Konieczność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do

dokonania spóźnionej czynności procesowej aktualizuje się dopiero wówczas,

gdy strona

nie

kwestionuje

faktu

dokonania

tej

czynności

procesowej

z uchybieniem terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia

2010 r., II CZ 11/10, niepubl.).

Zasadnie przyjął Sąd Apelacyjny, że opłata od apelacji nie została uiszczona

przez pozwaną w terminie. Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r.

Nr 90, poz. 94 ze zm.), jeżeli wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych

złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony,

przewodniczący wzywa stronę do opłacenia pisma na podstawie art. 130 k.p.c.

Jednakże w myśl art. 112 ust. 3 tej ustawy, powołanego przepisu nie stosuje się,

gdy pismo

podlegające

prawnego

lub

termin

na

opłacie

rzecznika

wniesienie

zostało

wniesione

przez

patentowego.

W takim

przypadku,

od

dnia doręczenia

opłaty

biegnie

postanowienia o oddaleniu wniosku,

a gdy postanowienie

adwokata,

radcę

tygodniowy

zostało

stronie

wydane

na

posiedzeniu jawnym - od dnia tego ogłoszenia. Jeżeli natomiast od postanowienia

oddalającego wniosek wniesiono zażalenie, termin tygodniowy na wniesienie opłaty

rozpoczyna bieg od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie,

a jeżeli postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu

jawnym

właściwy

(por.

-

od dnia

tryb

uchwała

jego ogłoszenia.

sanowania

Sądu

Według tych regulacji,

braków

Najwyższego

fiskalnych

z

dnia

wyłączających

pism

lutego

procesowych

2012

r.,

III CZP 92/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 87 oraz postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 13 kwietnia 2012 r., I CZ 36/12, Lex nr 1170213), pozwana, która była

reprezentowana przez radcę prawnego, była zobowiązania do uiszczenia opłaty

od apelacji w terminie tygodniowym od dnia doręczenia jej pełnomocnikowi

postanowienia Sądu Apelacyjnego oddalającego zażalenie na postanowienie

Sądu Okręgowego oddalającego wniosek o zwolnienie pozwanej od kosztów

sądowych, bez konieczności odrębnego wezwania jej do uiszczenia należnej

opłaty od apelacji. W tych okolicznościach nie było podstaw do wzywania

pełnomocnika pozwanej, zarządzeniem Przewodniczącego Sądu Okręgowego, do

uiszczenia tej opłaty, a czynność ta nie uchyliła skutków prawnych wynikających

z upływu terminu do uiszczenia opłaty od apelacji liczonego od chwili doręczenia

postanowienia

Sądu

Apelacyjnego

oddalającego

zażalenie

pozwanej

na

postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 2 stycznia 2012 r. W judykaturze Sądu

Najwyższego nie budzi wątpliwości, że bezpodstawne wezwanie strony do

uiszczenia opłaty nie wywołuje skutków prawnych (por. postanowienia: z dnia

13 kwietnia 2005 r., III CK 17/05, niepubl. oraz z dnia 13 marca 2009 r., II CZ

10/09, niepubl., z dnia 22 marca 2012 r., V CZ 154/11, Lex nr 1136002).

Uwzględniając powyższe, zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie

art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jw