I CZ 121/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 121/06

POSTANOWIENIE

Dnia 10 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

w sprawie z powództwa małoletniego B. J. W.

przeciwko A. L.

o podwyższenie alimentów,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 10 stycznia 2007 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 lipca 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2006 r. Sąd Apelacyjny wyłączył od

rozpoznania sprawy z powództwa małoletniego B. J. dwojga imion W., działającego

przez matkę B. W., o alimenty, wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w K. z

wyjątkiem […]. Zażalenie powoda na to postanowienie Sąd Apelacyjny w […]

odrzucił jako niedopuszczalne postanowieniem z dnia 26 lipca 2006 r.

W zażaleniu powód, zarzucając naruszenie art. 394 § 1 pkt 10 k.p.c., wnosił

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie przysługuje tylko w wypadkach określonych wyraźnie w ustawie

procesowej. W postępowaniu rozpoznawczym postanowienia zaskarżalne tym

środkiem odwoławczym wymieniają art. 394 § 1 i art. 394 1 § 1 i 2 k.p.c. Jako że

przepisy te przewidują wyjątki od

zasady niezaskarżalności postanowień

formalnych wydawanych w toku postępowania, nie powinny być interpretowane

rozszerzająco.

Z przepisu art. 394 § 1 pkt 10 k.p.c. wywieść można normę, że zażalenie do

sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji,

których przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Za utrwalony

w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać pogląd, że sąd przełożony nad

sądem, w którym sprawa się toczy, rozstrzygający na podstawie art. 52 § 1 in fine

k.p.c. o wyłączeniu sędziego, działa w zastępstwie tego sądu. Jeżeli zatem sądem

właściwym do rozstrzygnięcia o wyłączeniu sędziego będzie sąd pierwszej

instancji, sąd przełożony orzekający w oparciu o art. 52 § 1 k.p.c. również działał

będzie jako sąd pierwszej instancji (por. uchwałę z dnia 11 marca 1968 r., III CZP

12/68, OSNC 1968, nr 11, poz. 180, uchwałę siedmiu sędziów z dnia 21 lutego

1972 r., III CZP 76/71, OSNC 1972, nr 9, poz. 152, wpisaną do księgi zasad

prawnych, uchwałę z dnia 6 marca 1998 r., III CZP 70/97, OSNC 1998, nr 9, poz.

132). Nie ulega wątpliwości, że na wydane przez sąd okręgowy działający jako sąd

przełożony

nad

sądem

rejonowym

postanowienie

o

oddaleniu

wniosku

o wyłączenie sędziego służyć będzie, na podstawie powołanego art. 394 § 1 pkt 10

k.p.c., zażalenie do sądu apelacyjnego. Sytuacja przedstawia się odmiennie, gdy

sądem przełożonym właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego

jest sąd apelacyjny. Z przepisu art. 394 § 1 wynika jednoznacznie, że zażalenie

przysługuje do sądu drugiej instancji. Sąd Najwyższy nie może natomiast

w żadnym razie być uznany – poza wyjątkiem przewidzianym w art. 390 § 1 w zw.

z art. 397 § 2 k.p.c. – za sąd drugiej instancji, jak wymaga tego art. 394 § 1

in principio k.p.c. Wynika stąd, że art. 394 § 1 k.p.c. nie stanowi podstawy zażalenia

na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziego wydane przez sąd

apelacyjny działający jako sąd przełożony.

Nie zmienia tego stwierdzenie powoda, że ani Sąd Rejonowy w K., ani Sąd

Okręgowy w K. jako sąd bezpośrednio nad nim przełożony nie wydawały w sprawie

postanowień w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów, ze względu na brak

dostatecznej liczby sędziów.

Za podstawę do zaskarżenia takiego postanowienia nie można również

uznać przepisów art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Przepisy te enumeratywnie wymieniają

postanowienia, na które służy zażalenie do Sądu Najwyższego. Z ich brzmienia

wynika, że zażalenie oparte na ich podstawie przysługuje wyłącznie na

postanowienia wydane przez sąd drugiej instancji. Tymczasem w analizowanej

sytuacji procesowej sąd apelacyjny orzeka jako sąd pierwszej instancji. Nie bez

znaczenia pozostaje tu także okoliczność, że zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje w ściśle określonych przez ustawodawcę wypadkach.

Przedstawione argumenty prowadzą do wniosku, że de lege lata na

postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziego wydane przez sąd

apelacyjny nie służy zażalenie. Stanowisko takie zajął również Sąd Najwyższy

w postanowieniach z dnia 17 września 2003 r., II CZ 80/03 (niepubl.) i z dnia

26 listopada 2003 r., III CZ 117/03 (niepubl.).

Z podanych względów orzeczono jak w sentencji (art. 3941 § 3 k.p.c.

w związku z art. 39821 i art. 373 k.p.c.).

jz