I CZ 12/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 12/10

POSTANOWIENIE

Dnia 1 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Jan Kremer (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. J. i M. J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie X.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, ewentualnie zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 1 grudnia 2010 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie zawarte w pkt 2 w wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w postanowieniu o kosztach zawartym w wyroku z dnia 27

sierpnia 2009 r. oddalającym apelację, nie obciążył powodów kosztami postępowania

apelacyjnego na rzecz pozwanego Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu Sąd z powołaniem się na art. 102 k.p.c. wskazał, że powodowie

pomimo przymusowego zalesienia ich nieruchomości nie uzyskali rekompensaty za

władcze działania władzy państwowej. Stan prawny niezapewniający unormowań

zgodnych za standardami demokratycznego państwa uzasadnia takie rozstrzygnięcie,

gdyż zasądzenie kosztów byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej.

Orzeczenie

to

zaskarżył

zażaleniem

Skarb

Państwa

–

Wojewoda

X. reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, zarzucając naruszenie

art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Skarżący wniósł o zmianę orzeczenia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego

według norm przewidzianych, oraz kosztów postępowania zażaleniowego. Żądanie

uzasadnił odwołując się do zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. i wyjątkowości

stosowania przepisu art. 102 k.p.c., a w szczególności zawartej w tym przepisie reguły

częściowego nieobciążania strony przegrywającej kosztami postępowania. Ponadto

odwołał się do wartości przedmiotu sporu i podniesionego zarzutu merytorycznego

przedawnienia. Podniesiony w postępowaniu zarzut luki prawnej nie ma zaś znaczenia

dla orzeczenia o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co, następuje:

Podstawowym zarzutem zażalenia jest nieuzasadnione w okolicznościach sprawy

zastosowanie art. 102 k.p.c., który przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności

strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Przepis ten stanowi,

że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony

przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Ustalenie, czy w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", należy do sądu

drugiej instancji i pozostawione jest jego swobodnej ocenie (por. np. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 3 lutego 2010 r. II PK 192/09, nie publ.). W rozpoznawanej sprawie Sąd ten

uzasadnił logicznie zajęte stanowisko, odwołując się do okoliczności sprawy i poglądu o

luce prawnej dotyczącej sytuacji powodów. Okolicznością uzasadniającą zastosowanie

art. 102 k.p.c. jest także precedensowy charakter sporu. Podnoszona w sprawie

okoliczność dotycząca roszczeń właścicieli nieruchomości wynikających z władczych

działań Skarbu Państwa przed wejściem w życie ustawy o ochronie i kształtowaniu

środowiska z 1980 r., nie była przedmiotem orzeczeń przed datą wyroku Sądu II

instancji. Z przedstawionych przyczyn zażalenie nie mogło zostać uwzględnione i

podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.