I CZ 115/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 115/07

POSTANOWIENIE

Dnia 19 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi E.K.

o wznowienie postępowania

z wniosku R.Z.

przy uczestnictwie [...]

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w W.

z dnia 2 kwietnia 1998 r., sygn. akt [...],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 października 2007 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 29 marca 2007 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 29 marca 2007 r. odrzucił

zażalenie wnioskodawcy R.Z. na postanowienie tego Sądu z dnia 7 marca 2007 r.

wydane w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy

podkreślił, że zażalenie wnioskodawcy, jako sporządzone i wniesione przez

profesjonalnego pełnomocnika, podlega odrzuceniu na mocy art. 1302 § 3 k.p.c. w

związku z art. 13 § 2 k.p.c., który stanowi m. in., że sąd odrzuca, bez wezwania do

uiszczenia opłaty, zażalenie wniesione przez adwokata lub radcę prawnego

podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej

przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. W sprawie niniejszej, z uwagi na

treść art. 40 oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), wniosek podlegałby

opłacie w wysokości stałej w kwocie 2.000,00 zł. Skoro zatem opłata została

ustalona jako tzw. opłata stała, to należy przyjąć, że ten sam charakter ma również

wskazana w art. 19 ust. 3 pkt 2 tej ustawy opłata od zażalenia w wysokości piątej

części opłaty. Sąd Okręgowy uznał za niezasadne twierdzenie wnioskodawcy, że

skoro został on postanowieniem z dnia 20 grudnia 2006 r. zwolniony od kosztów

sądowych częściowo, tj. od wpisu od zażalenia ponad kwotę 200,00 zł, uzasadnia

to odstąpienie od pobierania od niego jakiejkolwiek opłaty od każdego dalszego

zażalenia w toku sprawy z wyjątkiem opłaty podstawowej. W ocenie Sądu

Okręgowego należy przyjąć, że postanowienie z dnia 20 grudnia 2006 r. rozciąga

się na wszelkie zażalenia w niniejszej sprawie i tym samym obliguje do uiszczenia

od każdego wnoszonego zażalenia opłaty w wysokości 200,00 zł, a nie 40,00 zł.

Żadnego uzasadnienia nie znajduje teza, iż obowiązek uiszczenia wyłącznie opłaty

podstawowej dotyczy zarówno osób zwolnionych od kosztów sądowych w całości,

jak i w części. Strona zwolniona od kosztów sądowych jedynie częściowo ma

bowiem obowiązek ponieść koszty sądowe w takim zakresie, w jakim jej wniosek o

zwolnienie od kosztów sądowych nie został uwzględniony. Przyjęcie w takiej

sytuacji, że ma ona obowiązek uiszczenia wyłącznie opłaty podstawowej,

niweczyłoby sens instytucji zwalniania stron od kosztów sądowych jedynie

częściowo. Według Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie, z uwagi na

zakończenie sprawy w instancji w rozumieniu art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca

2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, należy w niniejszej sprawie do

opłat od środków odwoławczych stosować zasady wskazane w tej ustawie.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego pełnomocnik R.Z.

stwierdził w szczególności, że strona nie może być pozbawiona prawa do

rozstrzygnięć instancyjnych, skoro na tle opłat sądowych powstają różnice

interpretacyjne co do stosowania przepisów o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne. Odrzucenie zażalenia było spowodowane

nieuiszczeniem przez pełnomocnika profesjonalnego, działającego z urzędu, opłaty

od zażalenia, którą powinien był uiścić zgodnie z art. 130 2 § 3 k.p.c. Wnioskodawca

był częściowo zwolniony (ponad kwotę 200 zł) od opłaty od zażalenia. Zestawienie

treści wniosku wnioskodawcy i postanowienia Sądu prowadzi do konkluzji,

że zwolnienie dotyczyło opłaty od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu

apelacji. Oznacza to, że zwolnienie dotyczy jednej opłaty od zażalenia, nie zaś

opłat od kilku zażaleń wniesionych następnie przez wnioskodawcę. Natomiast Sąd

przyjął bardziej korzystną dla wnioskodawcy interpretację treści postanowienia

o częściowym zwolnieniu od kosztów, uznając, że wnioskodawca jest częściowo

zwolniony od opłat od wszystkich innych zażaleń, wnoszonych w niniejszej sprawie.

Składając zażalenie, którego odrzucenie jest przedmiotem kontroli w niniejszej

sprawie, skarżący uiścił jedynie 40 zł opłaty. Tymczasem, nawet w razie tak

korzystnej interpretacji, jaką przyjął Sąd Okręgowy, opłata powinna wynosić 200 zł.

Twierdzenie skarżącego, że z uwagi na częściowe zwolnienie od kosztów

wystarczające było uiszczenie opłaty podstawowej, jest nietrafne. Nieobowiązujący

obecnie, ale znajdujący nadal zastosowanie w niniejszej sprawie art. 14 ust. 2

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowił, że opłatę

podstawową pobierano także od podlegających opłacie pism, o których mowa

w art. 3 ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez

sąd, chyba że ustawa stanowiła inaczej. Wbrew stanowisku skarżącego,

„ustawa nie stanowiła inaczej” w odniesieniu do przypadku obecnie ocenianego.

Nie budzi ponadto wątpliwości, że powołany przepis dotyczył przypadku

całkowitego

zwolnienia

od

kosztów,

nie

zaś

zwolnienia

częściowego,

jak w niniejszej sprawie. Rację ma Sąd Okręgowy, kiedy wywodzi, że proponowana

przez skarżącego argumentacja przeczyłaby rozróżnieniu skutków zwolnienia

całkowitego i częściowego. Poza tym, jak wynika z art. 100 ust. 2 ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu pierwotnym, znajdującym

zastosowanie w niniejszej sprawie, sąd mógł zwolnić stronę od kosztów sądowych

w całości. Strona, której sąd przyznał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych,

miała obowiązek uiścić opłatę podstawową, o której mowa w art. 14, od wszystkich

pism podlegających opłacie, chyba że przepis szczególny stanowił inaczej.

Obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej był więc związany jedynie z całkowitym

zwolnieniem od kosztów sądowych. Ponadto, stosownie do art. 101 ust. 3 zd. 1

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, strona częściowo zwolniona

od kosztów sądowych jest obowiązana uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w takiej

wysokości, jaka nie jest objęta zwolnieniem przyznanym przez sąd. Powód nie był

zwolniony w zakresie 200 zł, tę kwotę powinien więc uiścić z tytułu opłaty od

zażalenia.

W zażaleniu trafnie podnosi się istnienie rozbieżności w zakresie wykładni

przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Kwestia obowiązku

uiszczenia opłaty podstawowej w razie całkowitego lub częściowego zwolnienia od

kosztów sądowych nie jest rozstrzygana jednolicie. W nowszym orzecznictwie

przyjmuje się, że zwolnienie częściowe, ale obejmujące całą opłatę należną, np. od

apelacji, jest zwolnieniem także od opłaty podstawowej. W innych orzeczeniach

uznaje się natomiast, że nawet w razie całkowitego zwolnienia od kosztów zawsze

musi być uiszczona opłata podstawowa, także wtedy, gdy zwolnienie było

wprawdzie częściowe, ale dotyczyło całej opłaty należnej, np. od apelacji lub skargi

kasacyjnej. Jednak rozbieżność ta nie ma znaczenia w niniejszej sprawie,

ponieważ powód był zwolniony jedynie powyżej 200 zł, tę zatem kwotę musiał

uiścić na ogólnych zasadach, nie zaś opłatę podstawową.

Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 2 i 3 k.p.c.