I CZ 113/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 113/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa E. J., J. J. i K.

J. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie zawarte w punkcie IV.

wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 stycznia 2012 r.,

uchyla orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego

zawarte w pkt IV wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając

temu

Sądowi

rozstrzygnięcie

zażaleniowego.

Uzasadnienie

o

kosztach

postępowania

Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 26 stycznia 2012 r.

Sąd Apelacyjny zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania

apelacyjnego.

Postanowienie to zaskarżyli zażaleniem pozwani Powszechny Zakład

Ubezpieczeń SA w W. i Zakład Opieki Zdrowotnej w D., zarzucając naruszenie art.

100 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie zasady wzajemnego zniesienia

kosztów, zamiast zasady stosunkowego ich rozdziału, oraz naruszenie art. 328 § 2

w

związku

z

art.

k.p.c.

poprzez

niewyjaśnienie

motywów

takiego

rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne. W myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu,

wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony. Wyjątek od tej reguły wprowadzony został m.in. w art. 100

k.p.c., w którym wyrażona została zasada kompensaty kosztów procesu. Umożliwia

ona sprawiedliwe rozłożenie kosztów pomiędzy stronami w razie częściowego

uwzględnienia żądania lub obrony. W ramach tej reguły sąd może orzec

o wzajemnym zniesieniu kosztów, stosunkowym ich rozdziale lub obciążeniu jednej

ze stron obowiązkiem zwrotu całości kosztów. Wybór ten powinien być

podyktowany względami słuszności, których nie należy utożsamiać z dowolnością.

Podjęcie decyzji wymaga ustalenia zakresu, w jakim każda ze stron utrzymała się

z dochodzonym żądaniem lub podjętą obroną, rozmiaru poniesionych przez nie

kosztów (sumy kosztów) oraz wysokości kosztów przypadających na każdą z nich,

stosownie do wyniku sporu. Rozważenie tych wyliczeń zezwala na ocenę, czy

adekwatną do wyniku sporu i wysokości poniesionych kosztów jest zasada

wzajemnego zniesienia, którą należy przyjmować za podstawę orzeczenia, jeśli

żądanie uwzględnione zostało w około połowie, przy mniej więcej równej wysokości

poniesionych

przez

strony

kosztów.

Powyższa

wykładnia

pojęcia

reguły

kompensacyjnej wynika z ugruntowanego i podzielanego w niniejszej sprawie

stanowiska Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu najwyższego z dnia

28 lutego 1985 r., II CZ 21/85, niepubl.; z dnia 10 maja 1985 r., II CZ 56/85,

niepubl.; wyrok z dnia 11 grudnia 2007 r., I PK 157/07, OSNP 2009/3-4/33).

Stosunkowy rozdział kosztów procesu może być uznany za usprawiedliwiony

w okolicznościach konkretnej sprawy, jeśli różnica, zarówno w zakresie utrzymania

się z żądaniem lub obroną, jak i w rozmiarze poniesionych kosztów, jest istotna

i zniesieniu ich sprzeciwiałyby się względy słuszności. Zastosowanie go wymaga

również

dokonania

opisanych

wyliczeń,

spełniających

określone

kryteria

wyodrębnione przez judykaturę Sądu Najwyższego (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1987 r., I CZ 126/97, niepubl.; z dnia

31 stycznia 1991 r., II CZ 255/90, OSP i KA 1991/11-12/530 i wyrok z dnia

21 lutego 2002 r., I PKN 932/00, OSNP 2004/4/63). Zaskarżone postanowienie nie

zawiera żadnej argumentacji, która spełniałaby powołane powyżej kryteria

i uzasadniałaby dokonany wybór wzajemnego zniesienia kosztów postępowania

apelacyjnego. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny czy decyzja ta była

miarodajnym osądem, adekwatnie rozważającym względy słuszności, wynik sporu

i wysokość kosztów poniesionych przez strony.

Z uwagi na powyższe względy zaskarżone postanowienie należało uchylić

w oparciu o art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i sprawę przekazać

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach

postępowania zażaleniowego pozostawione zostało końcowemu rozstrzygnięciu na

podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.