I CZ 112/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 112/08

POSTANOWIENIE

Dnia 8 stycznia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

w sprawie z powództwa [...]

przeciwko [...]

o eksmisję,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 stycznia 2009 r.,

zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 28 sierpnia 2008 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną

pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego z dnia 8 kwietnia 2008 r. oddalający ich

apelację od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 17 lipca 2007 r. orzekającego

eksmisję pozwanych z lokalu bez przyznania im prawa do lokalu socjalnego.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwoty

warunkującej dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe:

według art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach

o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż

pięćdziesiąt tysięcy złotych, a podana w skardze kasacyjnej pozwanych wartość

przedmiotu zaskarżenia wynosi znacznie mniej (niewiele ponad dziesięć tysięcy

złotych).

W zażaleniu pozwani odwołując się do niektórych wypowiedzi judykatury

i funkcji uprawnienia do lokalu socjalnego podnoszą, że ze względu na

konieczność orzeczenia w przedmiocie uprawnienia do lokalu socjalnego w sprawie

przeważają interesy niemajątkowe. Sprawa nie jest zatem sprawą majątkową, nie

ma więc do niej zastosowania art. 3982 § 1 k.p.c..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2004 r., II CZ

134/03, („Wokanda” 2004, nr 9, poz. 8), nawiązującym do wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z 4 kwietnia 2001 r., K 11/00 (OTK 2001, nr 3, poz. 54),

podkreślającego funkcje uprawnienia do lokalu socjalnego i ich

związek

z poszanowaniem godności człowieka, został wyrażony pogląd, że sprawa

o eksmisję nie jest w zakresie dotyczącym uprawnienia do lokalu socjalnego

sprawą majątkową w znaczeniu przepisów uzależniających dopuszczalność

zaskarżenia kasacyjnego od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Pogląd ten stanowił odejście od stanowiska zajętego w postanowieniu Sądu

Najwyższego z dnia 16 kwietnia 1997 r., II CZ 49/97 (OSNC 1971, nr 11, poz. 169)

oraz postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CZ 107/00

(LEX nr 51337). W postanowieniach tych uznano, że sprawy o eksmisję podlegają

bez względu na to, czy orzeka się w nich co do uprawnienia do lokalu socjalnego,

czy też nie, przepisom postępowania cywilnego procesowego uzależniającym

dopuszczalność zaskarżenia kasacyjnego od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Według tych postanowień, sprawa pozostaje zatem sprawą o eksmisję i stosuje się

do niej wspomniane przepisy, choćby skarżono wyrok jedynie co do orzeczenia

w przedmiocie uprawnienia do lokalu socjalnego.

Należy podzielić stanowisko zajęte w postanowieniach Sądu Najwyższego

z dnia 16 kwietnia 1997 r., II CZ 49/97 i z dnia 7 listopada 2000 r., I CZ 107/00.

Pełnienie przez lokal socjalny i uprawnienie do niego funkcji polegającej na

zapewnieniu minimum poszanowania godności człowieka nie budzi wprawdzie

wątpliwości, lecz stąd nie można wywodzić wniosku o niemajątkowym charakterze

sprawy o eksmisję - ani w części dotyczącej orzeczenia o uprawnieniu do lokalu

socjalnego, ani tym bardziej w ogóle. Leżące u podstaw postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 15 stycznia 2004 r., II CZ 134/03, założenie o niemajątkowym

w istocie charakterze środków służących zapewnieniu minimum poszanowania

godności człowieka jest zdecydowanie nietrafne. Środki te mogą być bardzo różne,

jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2001 r., K 11/00,

należą do nich

także przedmioty materialne konieczne do samodzielnego

funkcjonowania w społeczeństwie. Takimi przedmiotami są w szczególności

żywność w niezbędnym zakresie oraz – właśnie – odpowiednie mieszkanie. Skoro

chodzi tu o przedmioty materialne, będące w normalnie funkcjonujących

społeczeństwach przedmiotem obrotu gospodarczego, nie można uprawnień do

nich uważać za pozbawione wartości majątkowej. W sprawach o eksmisję z lokalu

mieszkalnego nie ma zarazem podstaw do odrębnego uwzględniania

wartości

sporu (zaskarżenia) w części dotyczącej uprawnienia do lokalu socjalnego. Jeżeli

więc powód dochodzi opróżnienia lokalu mieszkalnego, to sprawa ma - także

wtedy, gdy sąd jest obowiązany orzec co do uprawnienia do lokalu socjalnego

(art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów,

mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (jedn. tekst: Dz. U.

z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.) - charakter majątkowy, nie wyłączając części

dotyczącej tego orzeczenia, i stosują się do niej, również w tej części, przepisy

o obliczaniu wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia) w sprawach o wydanie

przedmiotu najmu (por. art. 23 k.p.c. oraz uzasadnienie uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 121/07), jak też art. 3982 § 1 k.p.c.

Oddziaływanie wskazanej wyżej funkcji lokalu socjalnego na dopuszczalność

skargi kasacyjnej w sprawach o eksmisję, w których sąd ma obowiązek orzec co do

uprawnienia do lokalu socjalnego, mogłoby polegać jedynie na wpłynięciu na

decyzję ustawodawcy o zastrzeżeniu w art. 3982 §1 k.p.c. wyjątku wyłączającego

takie sprawy z zakresu regulacji uzależniającej dopuszczalność skargi kasacyjnej

od określonej wartości przedmiotu zaskarżenia. Należy jednak zarazem pamiętać,

że na dopuszczalność skargi kasacyjnej w określonej kategorii spraw mogą mieć

wpływ różne czynniki. Silniejszy związek określonych spraw z potrzebą

poszanowania godności człowieka może nie wystarczać do dopuszczenia w tych

sprawach skargi kasacyjnej. Przykładem mogą być sprawy rozpatrywane na

podstawie

konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za

granicę, podpisanej w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. nr 108,

poz. 528 ze zm.) . Mimo iż w sprawach tych dochodzi do głosu bardzo silnie

aksjologia znajdująca wyraz w art. 30 Konstytucji, nie jest w nich dopuszczalna

obecnie skarga kasacyjna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

8 listopada 2001 r., II CZ 126/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 95). Argumentem

przemawiającym za jej niedopuszczalnością jest w szczególności dochodząca

mocno

do

głosu

w

tych

sprawach

potrzeba

szybkości

postępowania

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1999 r., I CKN 992/99,

OSNC 2000, nr 6, poz.111).

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 398 14 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c.).