I CZ 111/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 111/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z powództwa Z. A.

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Sprawiedliwości,

Dyrektora Zakładu Karnego we W., Dyrektora Zakładu Karnego w W.

i Dyrektora Zakładu Karnego w R.

o zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 listopada 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 kwietnia 2012 r.,

uchyla

Sądowi

zaskarżone

postanowienie

Apelacyjnemu

pozostawiając

temu

do

Sądowi

postępowania zażaleniowego.

i wnioski

ponownego

rozstrzygnięcie

przekazuje

rozpoznania,

o

kosztach

Uzasadnienie

Postanowieniem z 19 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek

powoda Z. A. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie mu odpisu

wyroku tego Sądu z 3 sierpnia 2011 r. z uzasadnieniem oraz wniosek powoda o

doręczenie mu odpisu tego wyroku z uzasadnieniem.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wniosek powoda o przywrócenie terminu

do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem

wpłynął do Sądu Apelacyjnego 7 grudnia 2011 r., to jest po terminie. Taka ocena

zachowuje aktualność nawet przy przyjęciu najkorzystniejszej dla powoda wersji,

a mianowicie, że 28 września 2011 r. dowiedział się o wydaniu wyroku, którego

dotyczył wniosek.

W zażaleniu na postanowienie z 19 kwietnia 2012 r. powód zarzucił, że Sąd

Apelacyjny przed wydaniem rozstrzygnięcia nie rozpatrzył wszystkich okoliczności,

które należało wziąć pod uwagę przy ocenie zasadności jego wniosku.

Powód w obu instancjach był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu.

Pełnomocnik

reprezentujący

powoda

przed

Sądem

drugiej

instancji

bez

uzgodnienia z nim odstąpił od złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

wyroku z 3 sierpnia 2011 r. i doręczenie go powodowi. Powód przebywa

w zakładzie karnym, nie ma wykształcenia, a o decyzji pełnomocnika został

powiadomiony pismem z 14 września 2011 r. Odmowa przywrócenia terminu do

złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku jest dla powoda krzywdząca.

Powód wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie mu

terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu

Apelacyjnego z 3 sierpnia 2011 r.

Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. W pierwszej kolejności odnotować trzeba, że rozstrzygnięciem kończącym

postępowanie w sprawie i z tej przyczyny samodzielnie zaskarżalnym zażaleniem

jest

postanowienie odrzucające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku

w sprawie kasacyjnej i doręczenie stronie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem art. 3941 § 2 k.p.c. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 września

2010 r., III UZ 4/10, LEX nr 667501). Postanowienie oddalające wniosek

o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu

wyroku z uzasadnieniem nie kończy postępowania w sprawie, nie jest zatem

samodzielnie zaskarżalne zażaleniem, ale mieści się w kategorii postanowień,

o jakich mowa w art. 380 k.p.c. i w związku z tym przepisem może być poddane

kontroli w związku z rozpoznawaniem zażalenia na postanowienie kończące

postępowanie w sprawie, jakim jest odrzucenie wniosku o sporządzenie

i doręczenie stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 9 stycznia 2012 r., III UZ 29/11, LEX nr 1130396).

2. Wyrokiem z 3 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda od

wyroku Sądu Okręgowego z 23 listopada 2010 r. Wyrok ten prawomocnie kończył

postępowanie w sprawie, a ogłoszony został w obecności pełnomocnika z urzędu

ustanowionego dla powoda, podczas gdy sam powód przebywał w zakładzie

karnym.

Uzasadnienie wyroku oddalającego apelację sporządza się na wniosek

złożony przez stronę w tygodniowym terminie od ogłoszenia orzeczenia (art. 387

§ 1 zd. 2 i § 3 k.p.c.). Czynności tej może dokonać strona samodzielnie, gdyż nie

jest to czynność związana z postępowaniem przed Sądem Najwyższym

w rozumieniu art. 87 § 1 k.p.c. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego

z 16 maja 2006 r., III UZ 6/06, OSNP 2007, nr 11-12, poz. 174). Powód nie złożył

w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 3 sierpnia 2011 r.

i doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wniosek taki złożył w piśmie

z 28 września 2011 r. i kolejnych.

O przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

wyroku i o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem powód wystąpił

pismem datowanym na 5 grudnia 2011 r., do którego dołączył kopię skierowanego

do niego pisma jego pełnomocnika z urzędu, datowanego na 14 września 2011 r.,

którym został powiadomionym o treści wyroku zapadłego 3 sierpnia 2011 r.

oraz o tym, że jest on prawomocny (k. 224). Pełnomocnik wskazał zarazem,

że od wyroku przysługuje skarga kasacyjna, którą może złożyć tylko fachowy

pełnomocnik, o ustanowienie którego powód powinien wystąpić do sądu. W piśmie

nie ma mowy o warunkach wniesienia skargi kasacyjnej, w tym w szczególności

o konieczności wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie powodowi

odpisu wyroku z uzasadnieniem.

W piśmie datowanym na 5 grudnia 2011 r. powód tłumaczył uchybienie

terminowi

do

złożenia

wniosku

o

sporządzenie

uzasadnienia

orzeczenia

i doręczenie jego odpisu z uzasadnieniem swoją niewiedzą na temat procedur

i oczekiwanego

od

niego

zachowania,

które

warunkowało

późniejszą

dopuszczalność zaskarżenia wyroku. W dacie sporządzenia tego pisma powód

wiedział już o zaniedbaniu, które miało znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi

kasacyjnej, nie wynikało z niego jednak, kiedy i skąd powód dowiedział się

o warunkach zaskarżenia orzeczenia, bo bez wątpienia nie z pisma jego

pełnomocnika z urzędu z 14 września 2011 r.

3. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. Sąd na wniosek strony postanowi

o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej, jeżeli strona nie

dokonała tej czynności w terminie bez swojej winy. Pismo z wnioskiem

o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana,

w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 169 § 1

k.p.c.). Ubiegający się o przywrócenie terminu ma obowiązek uprawdopodobnić

zachowanie terminu określonego w art. 169 § 1 k.p.c. Sąd odrzuca spóźniony

wniosek o przywrócenie terminu - art. 171 k.p.c.

Trafnie Sąd Apelacyjny przyjął, że powód dowiedział się o wydaniu wyroku

w jego sprawie oraz o tym, że wyrok jest zaskarżalny z pisma pełnomocnika

z urzędu z 14 września 2011 r. Sąd Apelacyjny nie rozważył jednak, czy i jakie

obowiązki – w związku z treścią at. 327 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 118 § 2 k.p.c. –

ciążyły na pełnomocniku reprezentującym powoda w urzędu w postępowaniu

apelacyjnym po wydaniu wyroku z 3 sierpnia 2011 r. oraz w jakim czasie obowiązki

te powinny być zrealizowane.

O ile przyjąć, że Sąd nie miał obowiązku doręczenia powodowi

przebywającemu w zakładzie karnym lecz reprezentowanemu przez fachowego

pełnomocnika przy ogłoszeniu wyroku, informacji o wydaniu tego wyroku i jego

treści oraz ewentualnie także o warunkach jego zaskarżenia, to termin do złożenia

wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie jego odpisu

z uzasadnieniem musiał rozpocząć w stosunku do powoda bieg według zasad

ogólnych, a zatem po ogłoszeniu wyroku oddalającego apelację, niezależnie

od uświadomienia sobie tego przez powoda. W okolicznościach sprawy termin ten

minął zanim powód dowiedział się z pisma pełnomocnika o wydaniu wyroku

prawomocnie kończącego postępowanie. Okoliczności, w jakich pozbawiony

wolności powód ostatecznie dowiedział się o wyroku oraz o konieczności złożenia

wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia i doręczania mu odpisu wyroku

z uzasadnieniem w celu wniesienia skargi kasacyjnej, mają znaczenie dla oceny

zachowania terminu, o jakim mowa w art. 171 k.p.c.

We wniosku o przywrócenie tego terminu powód – reprezentowany przez

kolejnego fachowego pełnomocnika – nie wyjaśnił, kiedy i w jakich okolicznościach

dowiedział się o potrzebie złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie mu

uzasadnienie wyroku, a ta data, nie zaś data powzięcia wiadomości o samym

wydaniu

wyroku,

jest

doniosła

z

punktu

widzenia

oceny,

czy

wniosek

o przywrócenie terminu został przez powoda złożony w terminie do dokonania tej

czynności. Przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia

wniosku o sporządzenie uzasadnienia prawomocnego wyroku oddalającego

apelację i doręczenie stronie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem Sąd powinien

wyjaśnić powyższą okoliczność, gdyż do niej należy się odnieść przy ocenie

zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Po stwierdzeniu

czy powód zachował termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu

Sąd może przystąpić do merytorycznej oceny zasadności tego wniosku

uwzględniając uwarunkowania niniejszej sprawy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

i art. 380 k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu.