I CZ 111/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 111/09

POSTANOWIENIE

Dnia 11 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa D. P.

przeciwko K. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 11 lutego 2010 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego

zawarte w pkt II wyroku tegoż Sądu z dnia 5 czerwca 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy nie obciążył powoda D. P.

obowiązkiem

zwrotu

pozwanemu

kosztów

zastępstwa

procesowego

w

postępowaniu apelacyjnym pomimo oddalenia wniesionej przez niego apelacji od

wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 czerwca 2008 r., wydanego w sprawie

oznaczonej sygn. akt […] (pkt II wyroku z dnia 5 czerwca 2009 r. – k. 170 akt).

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd drugiej instancji ograniczył się

wyłącznie do stwierdzenia, że pomimo oddalenia apelacji powoda nie obciąża go

obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów zastępstwa apelacyjnego wskazując

przy tym, jako podstawę prawną takiego orzeczenia, art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art.

102 k.p.c. (k. 176 akt).

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik pozwanego zarzucił

naruszenie:

-

art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie

w uzasadnieniu orzeczenia o kosztach procesu okoliczności i faktów

przemawiających za zastosowaniem w sprawie art. 102 k.p.c. oraz nie

wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia;

-

art. 102 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że po stronie powoda, który

reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika przegrał postępowanie

apelacyjne, zachodzą „szczególne przypadki” uzasadniające nie obciążanie go

kosztami zastępstwa adwokackiego strony przeciwnej przed sądem drugiej

instancji.

W

konkluzji skarżący zażądał zmiany zaskarżonego

postanowienia

i zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa adwokackiego

przed sądem drugiej instancji według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący

zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami

procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić

przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada

odpowiedzialności za wynik procesu).

Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania

„wypadków szczególnie uzasadnionych”, pozostawia sądowi swobodę oceny, czy

fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony,

stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie SN

z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.). Ze względu jednak na fakt, że

przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 98 § 1 k.p.c.

w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie nieobciążania strony kosztami

procesu powinny być wskazane okoliczności mające stanowić – w ocenie Sądu –

„wypadek szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c. (postanowienie

SN z dnia 10 grudnia 2009, III CZ 47/09, niepubl.). Zarazem, brak przywołania

w uzasadnieniu orzeczenia okoliczności stanowiących, w ocenie Sądu drugiej

instancji, podstawę do nieobciążania strony kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.)

uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli takiego postanowienia

w oparciu o przepis art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. i stanowi naruszenie dyspozycji

art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3

k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.