I CZ 11/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 11/08

POSTANOWIENIE

Dnia 16 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku R. T.

przy uczestnictwie M. B.

o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 kwietnia 2008 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 3 grudnia

2007 r., sygn. akt IV Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił skargę

kasacyjną R. T. od postanowienia tego Sądu z dnia 9 sierpnia 2007 r., którym zmieniono

orzeczenie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nabycia

własności nieruchomości przez zasiedzenie i wniosek ten oddalono. Sąd Okręgowy

uznał, że skarga kasacyjna, jakkolwiek oparta jest na pierwszej podstawie określonej w

art. 3983 § 1 k.p.c. (zawiera zarzut naruszenia art. 172 k.c. przez jego niezastosowanie),

to jednak w istocie kwestionuje dokonane ustalenia faktyczne, co w świetle § 3 tego

przepisu jest niedopuszczalne. Skarga zawiera także zarzut naruszenia art. 5 k.c.,

jednak skarżąca nie wskazała, na czym polega naruszenie tego przepisu, a samo

stwierdzenie, że Sąd nie uwzględnił zasad współżycia społecznego nie spełnia

przesłanki określonej w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.

Postanowienie powyższe zaskarżyła wnioskodawczyni zażaleniem, wnosząc o

jego uchylenie. W ocenie skarżącej, skarga kasacyjna została sformułowana poprawnie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew ocenie Sądu Okręgowego, podstawa skargi została sformułowana

prawidłowo, w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżąca powołała się na podstawę naruszenia prawa materialnego, to jest art. 172 i 5

k.c. poprzez ich niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym i nie oznacza to, że

skarga oparta jest w istocie na kwestionowaniu dokonanych ustaleń. Ocena zaś, czy

naruszone zostały zasady współżycia społecznego, nie należy do sądu drugiej instancji

dokonującego formalnej kontroli skargi kasacyjnej.

Powyższe nie oznacza jednak, że skarga kasacyjna wniesiona w sprawie spełnia

inne wymogi kwalifikujące do nadania jej dalszego biegu, przeciwnie, zawiera istotne

wady, niedostrzeżone przez Sąd Okręgowy.

Jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest, jak wynika z art. 398 4 §

1 pkt 3 k.p.c., wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten

wiąże się, jak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, z

przesłankami rozważanymi przez ten Sąd podczas tzw. „przedsądu”, a więc na

posiedzeniu, którego przedmiotem jest przyjęcie lub odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania. Przesłanki te określone są w art. 3989 § 1 k.p.c. i tylko one podlegają

badaniu w tej fazie postępowania. W tym zakresie zachowuje aktualność bogate

dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego publikowane w zbiorze urzędowym i

powoływane w komentarzach do k.p.c. na tle art. 393 3 § 1 pkt 3 w zw. z art. 393 § 1 pkt

1 i 2 oraz § 2 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 22

grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), zgodnie z którym samo przedstawienie

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia nie wyczerpuje wymogu wskazania i

umotywowania przyczyn mających przekonywać do przyjęcia skargi do rozpoznania.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje wtedy, gdy zachodzi

choćby jedna z przesłanek określonych w powołanym przepisie. Sąd Najwyższy,

badając w tej fazie postępowania skargę kasacyjną, nie jest uprawniony do określania,

która z przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania może być brana pod uwagę.

Przesłankę tę musi określić sama strona skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie tego wniosku polega na wyjaśnieniu, a więc na wykazaniu,

dlaczego, w ocenie strony skarżącej, zachodzi któraś z przesłanek określonych w art.

3989 § 1 k.p.c. Treść tego uzasadnienia nie może być jednak dowolna i należy ją oprzeć

na argumentacji jurydycznej. Jest tak z tej przyczyny, że Sąd Najwyższy, rozpoznając

ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, działa w interesie publicznym, wyjaśniając istotne

zagadnienia prawne, dokonując wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, bądź usuwając z obrotu

prawnego orzeczenia wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwe. Taka rola Sądu Najwyższego istniała już w systemie kasacyjnym, a tym

bardziej obecnie, gdy kontrolą objęte są orzeczenia prawomocne.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że doszło do naruszenia prawa materialnego,

to jest art. 172 § 2 k.p.c. Przedstawiono również krótki wywód wyjaśniający dlaczego, w

ocenie skarżącej, w okolicznościach faktycznych sprawy należało zastosować

przytoczony przepis. Nie można jednak uznać, że przedstawione uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania odpowiada wymogowi z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.

Jak wyżej wskazano, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinno zawierać wykazanie, przy pomocy jurydycznej argumentacji, że w

sprawie

rzeczywiście

występują

przesłanki

uzasadniające

przyjęcie

skargi

do

rozpoznania. Żadnej, nawet skrótowo zarysowanej, argumentacji prawnej skarga nie

zawiera (zresztą nawet w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych nie można się jej

doszukać). Taka konstrukcja skargi kasacyjnej nie odpowiada wymogowi określonemu

w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., co oznacza, że wniesiony środek prawny nie jest w istocie

skargą kasacyjną.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że rzeczą Sądu Najwyższego przy ocenie,

czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, nie jest doszukiwanie się

w uzasadnieniu podstaw skargi jurydycznej argumentacji mającej wykazać istnienie

istotnego zagadnienia prawnego. Przedstawienie takiej argumentacji w uzasadnieniu

podstaw skargi służy bowiem jedynie wykazaniu zarzucanego naruszenia prawa

materialnego lub procesowego, a nie uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Samo zaś sformułowanie zagadnienia prawnego, bez

przedstawienia jurydycznej argumentacji służącej wykazaniu, że to zagadnienie

rzeczywiście występuje i wymaga wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy, nie zastępuje

uzasadnienia takiego wniosku.

Jeżeli zaś chodzi o samo sformułowanie zagadnienia prawnego podnieść należy,

że w dotychczasowej judykaturze Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, iż nakłada to na

skarżącego obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu

prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki przyjęty jest przy przedstawieniu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienie SN z

dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepubl.). Sformułowane zagadnienia winny zatem

odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega

jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do

rozwoju

jurysprudencji

i

prawa

pozytywnego.

Rolą

Sądu

Najwyższego,

jako

najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w

interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego

porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania

prawa pozytywnego (postanowienie SN z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC

2000 nr 7-8, poz. 147). Nie każde orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na

kontrolę w postępowaniu kasacyjnym.

Wyraźnie zatem widać, że zagadnienia prawnego skarżąca w istocie w skardze

kasacyjnej nie przedstawiła. Nie ma również podstaw by uznać, że skarżąca w istocie

powołała się na którąkolwiek z pozostałych przesłanek określonych w art. 398 9 § 1 k.p.c.

Pomimo zatem błędnego uzasadnienia zaskarżone postanowienie w istocie

odpowiada prawu, wobec czego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.