I CZ 109/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 109/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa P. Z.

przeciwko I. Usługi Finansowe S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 października 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 kwietnia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia

Apelacyjnemu

rozstrzygnięcie

o

kosztach

zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.

Sądowi

postępowania

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011 r., Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

wniesioną przez A. P. jako członka zarządu P. Konsulting Spółki z o.o. z siedzibą w

Ś., działającego w imieniu powoda P. Z., od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 5

marca 2010 r., zasądzającego od pozwanej I. Usługi Finansowe Spółki Akcyjnej z

siedzibą w W. na rzecz powoda kwotę 11.869,11 zł wraz z bliżej określonymi

odsetkami

ustawowymi

i w pozostałej

części

oddalającego

powództwo.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że w piśmie procesowym A. P. wyjaśnił,

iż P. Konsulting Spółka z o.o. (dalej – „Spółka”) jest osobą pozostającą z powodem

w stałym stosunku zlecenia w rozumieniu art. 87 k.p.c., a podstawą udzielenia

Spółce pełnomocnictwa procesowego w niniejszej sprawie były umowa zlecenia

zawarta w dniu 25 lutego 2007 r. oraz porozumienie w sprawie zmiany

zleceniodawcy zawarte w dniu 26 lutego 2010 r. Złożone do akt niniejszej sprawy

pełnomocnictwo procesowe zawierało oświadczenie, że przedmiot sprawy wchodzi

w zakres stałego stosunku zlecenia łączącego powoda ze Spółką na podstawie

wspomnianej umowy i porozumienia. Z kolei na rozprawie apelacyjnej powód

wyjaśnił,

że

stosunek

stałego

zlecenia

będący

podstawą

udzielenia

pełnomocnictwa Spółce obejmuje wszelką obsługę prawną, występowanie przed

sądami oraz pisanie pism. Powód początkowo oświadczył, że zlecenie nie obejmuje

czynności materialno-prawnych, lecz następnie wyjaśnił, że obecnie nie jest

przedsiębiorcą, lecz zlecenie poza obsługą prawną obejmuje także pomoc

w czynnościach materialno-prawnych, a konkretnie we właściwym redagowaniu

rachunków, doradztwo i czynności, których nie jest sobie w stanie przypomnieć.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie mógł skutecznie

udzielić Spółce pełnomocnictwa procesowego, stąd odmówił dopuszczenia Spółki

do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika. Powołując się na art. 87 § 1

k.p.c. Sąd Apelacyjny przyjął, że powód nie wykazał, aby przedmiot niniejszej

sprawy wchodził w zakres zlecenia łączącego go ze Spółką. Z wyjaśnień powoda

złożonych na rozprawie apelacyjnej wynikało, że zlecenie nie obejmowało

dokonywania jakichkolwiek czynności materialno-prawnych. Nieistotne jest zaś to,

czy zlecenie obejmowało zastępowanie zleceniodawcy przed sądem. Ponadto Sąd

Apelacyjny uznał, że brak polegający na wniesieniu apelacji przez podmiot, który

nie mógł być pełnomocnikiem procesowym powoda, nie mógł być usunięty

w drodze zatwierdzenia tej czynności przez powoda, bowiem występowanie

w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, której ustawa na to nie zezwala,

skutkuje nieważnością postępowania przewidzianą w art. 379 pkt 2 k.p.c.

Z powyższych względów Sąd Apelacyjny odrzucił apelację wniesioną przez Spółkę

jako niedopuszczalną na podstawie art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c.

Powyższe postanowienie zaskarżył zażaleniem powód, żądając jego

uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił

naruszenie art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c. oraz art. 87 k.p.c. W uzasadnieniu

wskazał, że Sąd Okręgowy wezwał pełnomocnika powoda do uzupełnienia braków

apelacji m.in. poprzez podpisanie apelacji przez powoda lub osobę uprawnioną

do występowania

w

charakterze

tygodniowym od doręczenia

pełnomocnika

wezwania

procesowego

w

terminie

pod rygorem odrzucenia apelacji,

w odpowiedzi na co Andrzej P. jako członek zarządu Spółki wyjaśnił, iż jest osoba

uprawnioną do występowania w charakterze pełnomocnika. Następnie Sąd

Okręgowy przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu, który z kolei wezwał

pełnomocnika powoda m.in. do wykazania umocowania do działania w imieniu

powoda przez złożenie umowy zlecenia z dnia 15 lutego 2007 r. w terminie

tygodniowym pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie

w charakterze pełnomocnika i odrzucenia apelacji. Po tym, jak pełnomocnik

wezwanie to wykonał, Sąd Apelacyjny doręczył mu odpis odpowiedzi pozwanego

na

apelację

wraz

z

zawiadomieniem

o

terminie

rozprawy

apelacyjnej.

Jeśli zatem Sąd Apelacyjny odmówił dopuszczenia Spółki do udziału w sprawie

w charakterze pełnomocnika powoda, to powinien wezwać powoda do usunięcia

braków apelacji poprzez jej podpisanie, czego Sąd Apelacyjny nie uczynił,

a ponadto pominął, że powód, obok zatwierdzenia czynności dokonanych przez

Spółkę, jednocześnie podpisał apelację. Ponadto powód wskazał, że zgodnie

z treścią

umowy

i porozumienia

będących

podstawą

udzielonego

Spółce

pełnomocnictwa zobowiązała się ona dokonywać czynności faktycznych i prawnych

w zakresie prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa zmierzających do

zabezpieczenia interesów majątkowych powoda.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione

w nim zarzuty okazały się trafne. Niezależnie od treści umowy i porozumienia

mających być podstawą udzielonego Spółce pełnomocnictwa procesowego, uznać

bowiem należy, że Sąd Apelacyjny poczynił ustalenia wystarczające do przyjęcia,

iż Spółka nie pozostawała z powodem w tego rodzaju stosunku prawnym, który

mógłby być zakwalifikowany jako przewidziany w art. 87 § 1 k.p.c. stały stosunek

zlecenia, w zakres którego wchodził przedmiot niniejszej sprawy. Odbyło się to

również przy zachowaniu wynikającego z art. 373 k.p.c. obowiązku uprzedniego

wezwania do uzupełnienia braków związanych z kwestią należytego umocowania

pełnomocnika, czego wyraz stanowią zarządzenia wydane w dniu 31 stycznia

2011 r. (k. 1603 i 1604). Jednakże trafnie w zażaleniu wskazano, że Sąd

Apelacyjny pominął okoliczność, iż pismo procesowe z dnia 27 kwietnia 2010 r.

obejmujące apelację od wyroku Sądu Okręgowego, uprzednio podpisane przez A.

P. jako członka zarządu Spółki, zostało ostatecznie podpisane osobiście przez

powoda (k. 1634). Uwzględniając tę okoliczność, jak również to, że na skutek

postanowienia z dnia 22 marca 2011 r. o niedopuszczeniu Spółki do udziału w

sprawie w charakterze pełnomocnika, dokonane przez nią czynności należało

potraktować jako niebyłe, przyjąć należało, iż apelacja w niniejszej sprawie

wniesiona została przez powoda osobiście. Nie stoi temu na przeszkodzie,

że podpisując apelację powód jednocześnie złożył oświadczenie o zatwierdzeniu

czynności dokonanych przez Spółkę, skoro oświadczenie takie nie może być

uznane za skuteczne (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r. III CZP 154/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 133).

Z tych przyczyn, na podstawie art. 39815 zd. pierwsze w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c.,

Sąd

Najwyższy

postanowił

jak

w

sentencji,

pozostawiając

Sądowi Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego

na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.