I CZ 109/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 109/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Piotra D.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie Mazowieckiemu i Stołecznemu

Przedsiębiorstwu Handlu Wewnętrznego w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 marca 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie zawarte w pkt V wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 marca 2010 r., dot. kosztów

zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa od powoda tytułem opłaty od skargi

kasacyjnej,

odrzuca zażalenie i oddala wniosek pozwanego Skarbu

Państwa - Wojewody Mazowieckiego o zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w punkcie V wyroku z dnia

26 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny nakazał ściągnąć z zasądzonego tym wyrokiem

na rzecz powoda Piotra D. roszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu

Apelacyjnego kwotę 9774 zł tytułem części opłaty od skargi kasacyjnej, od

uiszczenia której powód był zwolniony. Na uzasadnienie Sąd ten podał, że wynik

sporu, obejmujący częściowe jedynie uwzględnienie powództwa, wskazywał na

celowość zastosowania, w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach procesu,

zasady wzajemnego ich zniesienia, przewidzianej art. 100 k.p.c. Nieuiszczone

koszty sądowe, które nie obciążają przeciwnika, podlegają, stosownie do art. 113

ust. 1 pkt 2 u.k.s.c., ściągnięciu z roszczenia zasądzonego na rzecz strony, której

czynność spowodowała ich powstanie i ten przepis legł u podstaw wymienionego

orzeczenia.

Powód w zażaleniu domagał się uchylenia tego postanowienia, zarzucając,

że sprawę na etapie postępowania kasacyjnego przegrał pozwany, a zatem

należało zastosować zasadę odpowiedzialności za jej wynik

i nieuiszczonymi

kosztami sądowymi obciążyć pozwanego.

Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wniósł o oddalenie

zażalenia i zasądzenie od powoda kosztów procesu związanych z postępowaniem

zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji

uregulowana została w przepisie art. 3941 k.p.c. Zażaleń kończących postępowanie

w sprawie dotyczy § 2 tego przepisu, a w § 1 wyczerpująco wymienione zostały

inne postanowienia, które mogą być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego.

Z problematyką kosztów postępowania wiąże się art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c., który

odnosi się do zażalenia na postanowienie co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Pojęcie kosztów procesu

określone zostało w art. 98 § 2 i 3 k.p.c. Z przepisu tego wynika, że do niezbędnych

kosztów procesu zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe oraz koszty

związane z udziałem w postępowaniu strony i wynagrodzenie jej pełnomocnika.

Wobec tego przedmiotem zażalenia na gruncie wymienionego przepisu może być

jedynie postanowienie sądu drugiej instancji co do takich kosztów sądowych, które

jako poniesione przez stronę, były składnikiem kosztów procesu niezbędnych do

celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powołany przepis nie obejmuje

nieuiszczonych kosztów sądowych, ich rozliczenie następuje według zasad

przewidzianych w art. 113 u.k.s.c. W tej sytuacji wniesione przez powoda

zażalenie, które nie dotyczy postanowienia objętego art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c. uznać

należało za niedopuszczalne.

Z powyższych względów zażalenie podlegało odrzuceniu w oparciu o art.

3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 373 k.p.c.

Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pozwanego Skarbu Państwa

o zasądzenie

zwrotu

kosztów

procesu

związanych

z

postępowaniem

zażaleniowym. Przedmiotem zwrotu, w ramach rozliczania poniesionych przez

strony kosztów procesu, zgodnie z zasadą ustanowioną w art.98 § 1 k.p.c., są

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Do takich

kosztów zaliczyć należy koszty wywołane czynnością procesową podjętą przez

stronę w celu obrony jej interesu. Przemawia to za przyjęciem, że żądanie zwrotu

poniesionych kosztów procesu podlega ocenie w oparciu o kryterium celowości

podejmowania przez stronę czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie

złożenie przez pozwanego odpowiedzi na zażalenie nie może być zaliczone do

kategorii czynności podjętej w celu obrony. Niedopuszczalne kwestionowanie przez

powoda postanowienia orzekającego o ściągnięciu na rzecz Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego z przyznanego mu roszczenia nieuiszczonej opłaty sądowej,

czego z resztą nie dostrzegł pozwany, nie było związane z naruszeniem jego

interesu (art. 113 ust. 5 u.k.s.c.). Oznacza to, że koszty pozwanego dotyczące

postępowania zażaleniowego nie były kosztami niezbędnymi do celowej obrony.

Z tych przyczyn żądanie zasądzenia wymienionych kosztów procesu nie

znajduje oparcia w art. 98 § 1 w związku z art. 397 § 1 i art. 3941 § 3 k.p.c.

db